Γαλλική εισβολή στη Ρωσία

Γαλλική εισβολή στη Ρωσία
Ναπολεόντειοι πόλεμοι
Όμηροι Γάλλοι μετά τη Γαλλική εισβολή στη Ρωσία το 1812
Χρονολογία	24 Ιουνίου, 1812 – 14 Δεκεμβρίου, 1812
Τόπος	Ρωσική Αυτοκρατορία
Έκβαση	διάλυση του στρατού του Ναπολέοντα
Μαχόμενοι
Γαλλική Αυτοκρατορία, Αυστρία, Πρωσσία, Ελβετία	Ρωσική Αυτοκρατορία, Βρετανική Αυτοκρατορία, Σουηδική Αυτοκρατορία
Αρχηγοί
Ναπολέων Α' της Γαλλίας, Έτεν Μακντόναλτ, Ζερόμ Βοναπάρτης, Νικολά Ουντίνο, Λουί Νικολά Νταβού, Μισέλ Νεΰ	Αλέξανδρος Α' της Ρωσίας Μιχαήλ Κουτούζοφ, Πιότρ Μαγκρατιόν, Αλεξάντερ Τορμάσοφ, Πάβελ Τσιτσαγκόφ, Πιότρ Βίτγκεστειν

Η Γαλλική εισβολή στη Ρωσία (γαλλ. Campagne de Russie (1812) - Εκστρατεία της Ρωσίας, ρωσική: Отечественная война 1812 года - Πατριωτικός Πόλεμος του 1812) ήταν ο πόλεμος μεταξύ Ρωσικής και Γαλλικής Αυτοκρατορίας. Ο πόλεμος διεξήχθη από τις 24 Ιουνίου μέχρι τις 14 Δεκεμβρίου 1812. Η Γαλλική εισβολή στη Ρωσία υπήρξε πολύ σημαντική για την παγκόσμια ιστορία γιατί, με τη νίκη αυτή, οι Ρώσοι κατάφεραν να διαλύσουν τον ως τότε ανίκητο στρατό του Ναπολέοντα Α' της Γαλλίας.

Πριν τον πόλεμο

Πολιτική κατάσταση

Αλέξανδρος Α' της Ρωσίας

Ναπολέων Α' της Γαλλίας

Μετά τη διάλυση του ρωσικού στρατού στην Μάχη του Φρίντλαμ (Πρωσία) τον Ιούνιο του 1807, ο Αυτοκράτορας Αλέξανδρος Α' της Ρωσίας μαζί με τον Ναπολέοντα Α' της Γαλλίας υπέγραψαν συμφωνία ειρήνης στο Τίλζιτ, σύμφωνα με την οποία η Ρωσία έπρεπε να συντρέξει στρατιωτικά τον Ναπολέοντα ούτως ώστε να επιτευχθεί η κατάλυση της Βρετανικής Αυτοκρατορίας, της οποίας το μητροπολιτικό έδαφος ήταν από τα λίγα στην Ευρώπη τα οποία είχαν ξεφύγει από τον Ναπολέοντα. Με αυτή τη συμφωνία η Ρωσική Αυτοκρατορία πήρε υπό τον έλεγχό της τη Φιλανδία, την οποία απέσπασε από τη Σουηδία, καθώς και άλλες περιοχές, ενώ ο Ναπολέων συνέχιζε επιτυχώς την κατάληψη της υπόλοιπης Ευρώπης, εκτός βέβαια των εδαφών της Αγγλίας και της Ισπανίας. Μετά την αποτυχημένη προσπάθεια του Ναπολέοντα να παντρευτεί μια γνωστή Ρωσίδα, ο Ναπολέων παντρεύτηκε τη Μαρία-Λουίζα, την κόρη του Αυστριακού Αυτοκράτορα, Φραγκίσκου Β'.

Στις 24 Φεβρουαρίου 1812 υπεγράφη σύμφωνο συνεργασίας μεταξύ της αυτοκρατορίας του Ναπολέοντα και της Πρωσίας, σύμφωνα με το οποίο η Πρωσία υποχρεούνταν να στείλει στη Ρωσία 20.000 στρατιώτες για να βοηθήσει τον Ναπολέοντα. Στις 14 Μαρτίου 1812, ο Ναπολέων υπέγραψε παρόμοια συμφωνία με την Αυστρία, για 30.000 στρατιώτες.

Η Ρωσία, επίσης διπλωματικά, ετοιμαζόταν για τον πόλεμο. Κατά τη διάρκεια των μυστικών συμφωνιών την άνοιξη του 1812 μεταξύ Ρωσίας και Αυστρίας, οι Αυστριακοί διαβεβαίωσαν τους Ρώσους ότι δεν θα κινούνταν πουθενά αλλού πέραν από τα σύνορα τους με τη Ρωσία. Τον Απρίλιο του ίδιου χρόνου, από την πλευρά της Σουηδίας, ο πρώην στρατάρχης στον στρατό του Ναπολέοντα και μετέπειτα βασιλιάς της Σουηδίας, Κάρολος ΙΔ' Ιωάννης, επιβεβαίωσε τη Ρωσία για τις φιλικές της θέσεις και μάλιστα υπέγραψαν μαζί συμφωνία συνεργασίας. Στις 22 Μαΐου 1812, στη διάρκεια της θητείας του ως Ρώσος πρέσβης στην Κωνσταντινούπολη, ο Μιχαήλ Κουτούζοφ κατάφερε να πείσει τους Οθωμανούς να συνάψουν συμφωνία ειρήνης με τη Ρωσική Αυτοκρατορία, τερματίζοντας έτσι τον πενταετή πόλεμο μεταξύ των δύο αυτοκρατοριών που είχε ξεκινήσει λόγω της διαφοράς των δύο για την περιοχή της Μολδαβίας.

Στις 19 Μαΐου 1812, ο Ναπολέων έφυγε για τη Δρέσδη για να συναντηθεί με τη "Μεγάλη Στρατιά" στην λίμνη Νέμαν, η οποία αποτελούσε φυσικό σύνορο μεταξύ της Ρωσίας και της Πρωσίας. Η επόμενη ενέργεια του Ναπολέοντα σημειώθηκε στις 22 Ιουνίου 1812, όταν ο ίδιος έσπευσε να κατηγορήσει τη Ρωσία για αθέτηση της συμφωνίας ειρήνης του Τίλζιτ αλλά και για επίθεση της Ρωσίας εναντίον της Πολωνίας, και υποστήριξε ακόμη ότι ίσως για αυτόν τον λόγο στο γαλλικό στρατό υπήρχαν πολλοί Πολωνοί. Οι Γάλλοι Στρατάρχες ακόμα δεν είχαν καταλάβει τους λόγους που έπρεπε να επιτεθούν στη Ρωσία, αλλά αναγκάστηκαν να συμφωνήσουν με τον Ναπολέοντα.

Στις 24 Ιουνίου 1812, στις 02:00, ο Ναπολέων διέταξε να αρχίσει η επίθεση κατά της Ρωσίας από τη λίμνη Νέμαν.

Αιτίες της εισβολής

Οι Γάλλοι είχαν υποψιαστεί ότι στόχος της Ρωσίας ήταν η ανεξαρτησία της Πολωνίας. Ο Ναπολέων ζήτησε από τον Αυτοκράτορα Αλέξανδρο Α' της Ρωσίας να συνεχίσει και να σκληρύνει την πολιορκία της Αγγλίας, ενώ οι Ρώσοι ζήτησαν να φύγουν από την Πρωσία οι Γάλλοι στρατιώτες, οι οποίοι ήρθαν εκεί με πρόφαση την υποτιθέμενη παραβίαση της συμφωνίας ειρήνης του Τίλζιτ.

Δυνάμεις

Ο χάρτης της Ευρώπης το 1812

Ο Ναπολέων έφερε στη Ρωσία περίπου 450.000 στρατιώτες, από τους οποίους οι μισοί ήταν Γάλλοι. Μαζί τους ενώθηκαν δυνάμεις από την Ιταλία, Πολωνία, Γερμανία, Ολλανδία καθώς και από την Ισπανία. Η Αυστρία και η Πρωσία, λόγω της συμφωνίας συνεργασίας με τον Ναπολέοντα, έστειλαν στη Ρωσία 50.000 στρατιώτες συνολικά.

Η Αγγλία είχε βοηθήσει τη Ρωσία πολεμικά και οικονομικά, αλλά ο στρατός της είχε επικεντρωθεί στον πόλεμο της Ισπανίας, ενώ ο στόλος δεν μπορούσε να βοηθήσει σε κάτι στις μάχες ξηράς, αν και λόγω του δυνατού στόλου της Αγγλίας, η Σουηδία έγινε σύμμαχος της Ρωσίας.

Ο Ναπολέων είχε τις εξής εφεδρείες: 900.000 στρατιώτες στο κέντρο της Ευρώπης, καθώς και 100.000 στρατιώτες του Αμυντικού Στρατού της Γαλλίας, οι οποίοι κατά τον νόμο, δεν μπορούσαν να πολεμήσουν εκτός Γαλλίας.

Η Ρωσία, επίσης είχε πολλές δυνάμεις (βλ. Ρωσικός Στρατός του 1812) αλλά δεν μπορούσε να κινηθεί γρήγορα, λόγω των κακών δρόμων. Το πρώτο χτύπημα του Ναπολέοντα δέχτηκαν οι στρατιώτες που βρίσκονταν στα δυτικά σύνορα, δηλ. η 1η στρατιά του Μπάρκλεϊ, η 2η στρατιά του Μπαγκρατιόν, συνολικά 153.000 στρατιώτες και 758 πυροβόλα. Στο Βόλν, στα νότια, βρισκόταν η 3η στρατιά του Τορμασόφ (45.000 στρατιώτες και 168 πυροβόλα). Στη Μολδαβία, στα σύνορα με την Τουρκία, βρισκόταν η Δουναβική στρατιά του Τσιτσαγκόφ (55.000 στρατιώτες και 220 πυροβόλα). Στη Φιλανδία, κατά της Σουηδίας, βρισκόταν μια μονάδα της στρατιάς του Στέινγκλ (19.000 στρατιώτες και 102 πυροβόλα). Στη Ρίγα βρισκόταν η στρατιά του Έσσεν (18.000 στρατιώτες).

Σχέδια

Οι Ρώσοι από την αρχή αποφάσισαν να αμυνθούν για μεγάλο διάστημα, χωρίς να γίνει καμιά αποφασιστική μάχη, για να μη χαθούν σημαντικές δυνάμεις του στρατού. Ο Αυτοκράτορας Αλέξανδρος Α' της Ρωσίας είχε πει στον Γάλλο πρέσβη στη Ρωσία, Αρμάν Κολενκούρ, τα παρακάτω:

Αν ο Ναπολέων μου επιτεθεί, θα νικήσει με μεγάλη δυσκολία. Οι Ισπανοί, αν και είχαν χάσει πολλές φορές, δεν τα παράτησαν και συνεχίζουν να υπερασπίζονται την πατρίδα τους... Εμάς θα μας βοηθά το κλίμα και ο τσουχτερός χειμώνας μας.

Ο Ναπολέων θέλησε να κάνει ένα πόλεμο χωρίς να χάσει πολλές δυνάμεις. Όπως έλεγε στον Κλέμεντ Μέτερνιχ:

Θα αρχίσω τον πόλεμο από τη λίμνη Νέμαν και θα τον τελειώσω στο Σμολένσκ και στο Μινσκ. Εκεί θα σταματήσω.

Ο Ναπολέων πίστευε πως έτσι θα αναγκάσει τον Αυτοκράτορα Αλέξανδρο να σταματήσει τον πόλεμο και να υπογράψει συμφωνία ειρήνης .

Γαλλική επίθεση

Ο γαλλικός στρατός στη λίμνη Νέμαν

Στις 24 Ιουνίου 1812, στις 6 π.μ, οι Γάλλοι μπήκαν στο Κόβνο (σημ. Κάουνας, Λιθουανία), μέσω της λίμνης Νέμαν. Για την αποστολή στο Κόβνο 200.000 στρατιωτών (της 1ης, 2ης και 3ης στρατιάς πεζικού) χρειάστηκαν 4 μέρες.

Από τις 29-30 Ιουνίου 1812, στο Πρέν, νότια του Κόβνο, από τη λίμνη Νέμαν στάλθηκε άλλη ομάδα στρατού (79.000 στρατιώτες, 6η και 4η στρατιά πεζικού) υπό την ηγεσία του Ευγκένι Μπογκάρν.

Στις 30 Ιουνίου 1812, στο Γκρόντο, επίσης νότια του Κόβνο, από τη λίμνη Νέμαν, στάλθηκαν 79.000 στρατιώτες, η 5η, 7η και 8η στρατιά πεζικού υπό την ηγεσία του Ζέρομ Βοναπάρτη.

Στο Τίλζιτ, βόρεια του Κόβνο, από τη λίμνη Νέμαν στάλθηκε η 10η μονάδα του Στρατάρχη Μακντόναλτ. Εκεί, από τα νότια της Βαρσοβίας, από τη λίμνη Μπουγκ, στάλθηκαν 33.000 αυστριακοί στρατιώτες της αυστριακής μονάδας του Σβάρτσενμπεργκ.

Ο Αυτοκράτορας Αλεξάνδρος Α' της Ρωσίας έμαθε για τη γαλλική επίθεση τη νύχτα της 24ης Ιουνίου, στο Βίλνιους. Τέσσερεις μέρες αργότερα την πόλη κατέλαβαν οι Γάλλοι.

Από τη λίμνη Νέμαν μέχρι το Σμολένσκ (Ιούλιος-Αύγουστος 1812)

Βόρεια κατεύθυνση

Στα βόρεια της Ρωσίας, ο Ναπολέων έστειλε τη 10η μονάδα του στρατάρχη Μακντόναλντ, στην οποία περιλαμβάνονταν 32.000 Πρώσοι και Γερμανοί. Ο κύριος στόχος αυτής της μονάδας ήταν η κατάληψη της Ρίγας, και μετά αφού ενωθεί με τη 2η μονάδα του στρατάρχη Ουντίνο, να αρχίσει την επίθεση κατά του Πέτρογκραντ (Αγία Πετρούπολη).

Ο Μακντόναλντ άρχισε την επίθεση κατά της Ρίγας, αλλά λόγω του ότι δεν είχε δυνατό πυροβολικό, αναγκάστηκε να σταματήσει λίγο πριν την πόλη. Ο διοικητής της Ρίγας, Έσσεν, έκαψε τα εδάφη έξω από τη Ρίγα και κλείστηκε στην πόλη, προβάλλοντας ισχυρή άμυνα. Προσπαθώντας να βοηθήσει τον Ουντίνο, ο Μακντόναλντ κατέλαβε το Νταουγκάβπιλς στο Δυτικό Ντβίν και σταμάτησε την επίθεση κατά της Ρίγας, περιμένοντας βοήθεια από την Ανατολική Πρωσία. Οι Πρώσοι προσπαθούσαν να μην εμπλακούν σε σοβαρή μάχη σε αυτήν την άγνωστη χώρα, αλλά αν χρειαζόταν έπρεπε να αποκρούσουν τους Ρώσους της Ρίγας.

Ο Ουντίνο, αφού κατέβαλε το Πόλοτσκ, απέφυγε από τα βόρεια τη μονάδα του Βίτγκεστάιν. Φοβούμενος την ένωση του Ουντίνο με τον Μακντόναλντ, ο Βίτγκεστάιν, στις 30 Ιουλίου 1812, επιτέθηκε αναπάντεχα στον κουρασμένο από το περπάτημα στρατό του και τον έριξε πίσω στο Πόλοτσκ. Αυτή η νίκη έδωσε στον Βίτγκεσταιν την ευκαιρία να επιτεθεί στο Πόλοτσκ από τις 17 μέχρι τις 18 Αυγούστου, αλλά η μονάδα του Σέν-Σίρα που στάλθηκε από τον Ναπολέοντα στο Πόλοτσκ, βοήθησε τους στρατιώτες του Ουντίνο να αποκρούσουν την επίθεση και να συνεχίσουν την πορεία τους.

Ο Ουντίνο και ο Μακντόναλντ, κουρασμένοι από τις μάχες, αποφάσισαν να μείνουν εκεί που βρίσκονταν.

Κατεύθυνση προς τη Μόσχα

Οι Γάλλοι επιτίθενται

Μονάδες της 1ης στρατιάς του Μπαρκλ προχώρησαν από την Βαλτική Θάλασσα μέχρι τη Λίντα. Με την ταχύτατη προώθηση του Ναπολέοντα, πολλές ρωσικές μονάδες διέτρεξαν τον κίνδυνο να διαλυθούν. Η μονάδα του Ντόχτουροφ περικυκλώθηκε και δεν μπόρεσε να στείλει δυνάμεις Σβιάντσιονις. Επίσης το ιππικό του Ντόχτουροφ αποκόπηκε από την υπόλοιπη μονάδα και αναγκάστηκε να ενωθεί με τη στρατιά του Μπαγκρατιόν. Μόλις η 1η στρατιά ενώθηκε, ο Μπαρκλ αναγκάστηκε να φύγει από το Βιλν στη Δρέσσα.

Στις 26 Ιουνίου 1812, η στρατιά του Μπαρκλ έφυγε από το Βιλν για να φτάσει στη Δρέσσα, όπου ο Αυτοκράτορας Αλέξάνδρος Α' της Ρωσίας σχεδίαζε να εγκαταστήσει τη γραμμή άμυνας έναντι του στρατού του Ναπολέοντα. Οι διοικητές, όμως, κατάφεραν να πείσουν τον Αλέξανδρο για την τρέλα αυτής της ιδέας του στρατιωτικού θεωρητικού, στρατηγού Φουλ. Στις 16 Ιουλίου 1812, ο ρωσικός στρατός συνέχιζε την υποχώρηση του από το Πόλοτσκ στο Βίτεμπσκ, αφήνοντας για την άμυνα της Πετρούπολης την 1η στρατιά του Βίτγκεστάιν. Στο Πόλοτσκ, ο Αλεξάνδρος Α' άφησε τον στρατό, ακούγοντας τις παρακλήσεις της οικογένειας του. Ο Μπαρκλ, παρόλο που διέθετε ίσως τις πιο ισχυρές στρατιωτικές δυνάμεις της υπόλοιπης Ευρώπης, απέφευγε την αποφασιστική σύγκρουση, κάτι που δεν άρεσε καθόλου στον Ναπολέοντα που ήθελε γρήγορη κατάληψη της Ρωσίας.

Η 2η στρατιά του Μπαγκρατιόν, στην αρχή του πολέμου, βρίσκοταν στο Γκρόντο, στη δυτική Λευκορωσία, μόλις 150 χιλιόμετρα από τη στρατιά του Μπαρκλ. Στην αρχή, ο Μπαγκρατιόν αποφάσισε να κινηθεί στα βόρεια για να ενωθεί με την 1η στρατιά αλλά, όταν έφτασε στη Λίντα, ήταν ήδη αργά. Αναγκάστηκε να απομακρυνθεί από τους Γάλλους προς τα νότια. Για την αποκοπή του Μπαγκρατιόν από τις κύριε δυνάμεις, ο Ναπολέων έστειλε εναντίον του, τον Στρατάρχη Ντάβου με 50.000 στρατιώτες. Ο Ντάβου προχώρησε από το Βίλν στο Μινσκ, το οποίο κατέβαλε στις 8 Ιουλίου 1812. Από την άλλη πλευρά, κατά του Μπαγκρατιόν κινήθηκε ο Ζέρομ Βοναπάρτης με 4 στρατιές. Ο Ναπολέων προσπάθουσε να μην αφήσει τις ρωσικές μονάδες να ενωθούν, για να τις διαλύσει χωριστά. Ο Μπαγκρατιόν κατάφερε να αντισταθεί, να νικήσει και να αφήσει μακριά του τους στρατιώτες του Ζερόμ. Τώρα, ο κύριος του αντίπαλος ήταν ο Νταβού.

Στις 19 Ιουλίου 1812, ο Μπαγκρατιόν βρισκόταν στο Μπομπρούισκ, στο Μπερεζίν, την ίδια στιγμή που ο Νταβού, στις 21 Ιουλίου 1812, κατέβαλε το Μογκιλιόφ, στον Δνείπερο. Ο Μπαγκρατιόν, όταν έφθασε στον Δνείπερο, 60χλμ από το Μογκιλιόφ, έστειλε, στις 23 Ιουλίου 1812, τη μονάδα του Ράεβσκι κατά του Νταβού με στόχο να απομακρύνει τους Γάλλους από το Μογκιλιόφ και να ανοίξει τον δρόμο προς το Βίτεμπσκ όπου, σύμφωνα με το σχέδιο, έπρεπε να ενωθούν οι ρωσικές μονάδες. Στη Μάχη του Σαλτανόφ, ο Ράεβσκι κατάφερε να καθυστερήσει την προώθηση του Ντάβου από τα ανατολικά του Σμολένσκ, αλλά ο δρόμος για το Βίτεμπσκ ήταν κλειστός. Τώρα ο Νταβού δεν είχε τις δυνάμεις για να ακολουθήσει την 2η στρατιά των Ρώσων, ενώ ο Ζέρομ χωρίς να έχει τη δυνατότητα να προλάβει τη 2η στρατιά, συνέχιζε να προχωρά στα δάση της Λευκορωσίας.

Στις 23 Ιουλίου 1812, η στρατιά του Μπαρκλ έφτασε στο Βίτεμπσκ, όπου σχεδίαζε να περιμένει τον Μπαγκρατιόν. Για να σταματήσει τους Γάλλους, ο Μπαγκρατιόν έστειλε την 4η μονάδα του Όστερμαν-Τολστόι. Στις 25 Ιουλίου 1812, άρχισε η Μάχη του Όστροβν, η οποία διεξαγόταν μέχρι τις 26 Ιουλίου.

Στις 27 Ιουλίου 1812, ο Μπαρκλ έφυγε από το Βίτεμπσκ στο Σμολένσκ, αφού έμαθε ότι κατέφθαναν οι κύριες δυνάμεις του Ναπολέοντα, τις οποίες δεν θα μπορούσε να σταματήσει ο Μπαγκρατιόν, προκειμένου να φτάσει στο Βίτεμπσκ. Στις 3 Αυγούστου 1812, στο Σμολένσκ, ενώθηκαν η 1η και η 2 στρατιά των Ρώσων, και αυτό ήταν η πρώτη στρατηγική επιτυχία των Ρώσων.Ακολούθησε περίοδος ηρεμίας, κατά την οποία και οι 2δύο πλευρές ξεκούραζαν τους στρατιώτες τους από τις μεγάλες πορείες που προηγήθηκαν.

Νότια κατεύθυνση

Η 7η σαξονική μονάδα (22.000 στρατιώτες) υπό την ηγεσία του Ζάν Ρέιν, έπρεπε να κρατά την αριστερή πλευρά των κύριων δυνάμεων του Ναπολέοντα από την 3η ρωσική στρατιά υπό την ηγεσία του Αλεξάντερ Τορμάσοφ. Ο Ρένε πήρε θέση στη γραμμή Μπρέστ-Κόμπριν-Πίνσκ. Στις 27 Ιουλίου, ο Τορμάσοφ, στην Μάχη του Κόμπριν, διέλυσε τις σαξονικές δυνάμεις, ενώ επίσης ανάγκασε τους Γάλλους να υποχωρήσουν από το Μπρεστ και το Πίνσκ.

Όταν κατάλαβε πως η αδύνατη στρατιά του Ρέιν δεν θα μπορούσε να αντισταθεί στον Τορμάσοφ, ο Ναπολέων αποφάσισε να στείλει εκεί την αυστριακή μονάδα του Σβάρτσενμπεργκ. Ο Ρέιν και ο Σβάρτσενμπεργκ ενώθηκαν και, στις 12 Αυγούστου 1812, στην Γκοροντέτσνια, επιτέθηκαν κατά του Τορμάσοφ και τον ανάγκασαν να υποχωρήσει στο Λούτσκ. Οι κύριες μάχες γινόνταν μεταξύ των Σαξόνων και των Ρώσων, ενώ οι Αυστριακοί βοηθούσαν με βομβαρδισμούς τους Σάξονες.

Εκτός του Τορμάσοφ, στη νότια κατέυθυνση, βρίσκονταν και η 2η ρωσική μονάδα από τις εφεδρείες, υπό την ηγεσία του Φιόντορ Γιέρτελ, η οποία βοηθούσε στην άμυνα του Μπομπρούισκ. Για να μην αφήσει αυτές τις δύο στρατιές να ενωθούν, και για την κατάληψη του Μπομπρούισκ, ο Ναπολέων άφησε την πολωνική μονάδα του Γιάν Ντομπρόφσκ.

Από το Σμολένσκ μέχρι το Μποροντίν (Αύγουστος-Σεπτέμβριος 1812)

Μετά την ένωση των ρωσικών μονάδων, ο Ναπολέων θέλησε να παρασύρει τον Μπαρκλ σε αποφασιστική μάχη. Εκμεταλλευόμενος την αργή πορεία των Ρώσων, ένωσε όλες τις μονάδες του και προσπάθησε να παρακάμψει τις δυνάμεις του Μπαρκλ, από την αριστερή πλευρά του από τα νότια, και για αυτό χρησιμοποίησε τον Δνείπερο στα δυτικά του Σμολένσκ. Μετά, σε λίγο καιρό, ο γαλλικός στρατός συνάντησε την 27η μονάδα του Ντμίτρι Νεβερόφσκ. Οι σκληρές μάχες που έγιναν εκεί, έδωσε την ευκαιρία στη μονάδα του Ράεφσκι να φτάσει στο Σμολένσκ.

Στις 16 Αυγούστου 1812, ο Ναπολέων έφτασε στο Σμολένσκ με 180.000 στρατιώτες. Ο Μπαγκρατιόν διέταξε τον Ράεφσκι να κρατήσει το Σμολένσκ. Ο Μπαρκλ ήταν εναντίον αυτής, της κατά της γνώμης του, άχρηστης μάχης, αλλά στο ρωσικό στρατόπεδο επικράτησε η ελπίδα νίκης. Στις 16 Αυγούστου 1812, στις 6 πμ, ο Ναπολέων άρχισε την επίθεση με το πεζικό. Η Μάχη του Σμολένσκ (1812) συνέχισε μέχρι τις 18 Αυγούστου 1812, μέχρι που ο Μπαρκλ διέταξε την αποχώρηση των στρατιωτών του από την καμμένη πόλη, για να αποφύγει μεγάλη μάχη χωρίς πιθανότητα νίκης. Ο Μπαρκλ είχε 76.000 στρατιώτες, ενώ από τη στρατιά του Μπαγκρατιόν, 34.000 στρατιώτες προστάτευαν τη ρωσική υποχώρηση στο Ντορογκόμους.

Ο Στρατάρχης Μίσελ Νέι ακολούθησε του Ρώσους. Στις 19 Αυγούστου, οι Ρώσοι, στην αιματηρή Μάχη του Βουνού Βαλούτιν, κατάφεραν να σταματήσουν τον Νέι, ο οποίος είχε μεγάλες απώλειες. Ο Ναπολέων αποφάσισε να στείλει τον διοικητή Ζάν Ζιουνό για να σταματήσει τους Ρώσους, αλλά αυτός δεν τα κατάφερε γιατί είχε κολλήσει σε ένα αδιαπέραστο δάσος, και έδωσε την ευκαιρία στους Ρώσους να φύγουν για τη Μόσχα από το Ντορογκόμπους. Μετά τη Μάχη του Σμολένσκ, ο Ναπολέων έκανε μυστική πρόταση στον Αυτοκράτορα Αλέξανδρο Α' για ειρήνη, θεωρώντας τον εαυτό του σε θέση ισχύος, αλλά δεν πήρε απάντηση.

Στις 17 Αυγούστου 1812, σε συμβούλιο που συγκάλεσε ο Αυτοκράτορας Αλέξανδρος Α', οι διοικητές προσπάθησαν να τον πείσουν να διορίσει διοικητή του ρωσικού στρατού τον Μιχαήλ Κουτούζοφ. Στις 29 Αυγούστου 1812, ο Κουτούζοφ, έγινε επίσημα διοικητής του ρωσικού στρατού.

Ακολουθώντας την ίδια πολιτική με τον προκάτοχό του, ο Κουτούζοφ δεν μπορούσε να αποφύγει την αποφασιστική σύγκρουση για πολιτικούς και οικονομικούς λόγους. Τέτοια μάχη ζητούσε και ο ρωσικός λαός, αν και δεν είχε επιρροή σε πολεμικές αποφάσεις. Στις 3 Σεπτεμβρίου 1812, οι Ρώσοι υποχώρησαν στο χωριό Μποροντίν, λίγα χιλιόμετρα μακριά από τη Μόσχα. Ο Κουτούζοφ είχε αποφασίσει να κάνει εκεί την αποφασιστική μάχη, μιας και η αριθμητική υπεροχή έκλινε προς την πλευρά των Ρώσων. Αν, στην αρχή του πολέμου, ο Ναπολέων είχε στρατό 3 φορές μεγαλύτερο από τον ρωσικό, τώρα στο Μποροντίν διέθετε 135.000 στρατιώτες, ενώ οι Ρώσοι 110.000 στρατιώτες. Το κύριο πρόβλημα του ρωσικού στρατού επικεντρώνονταν στην έλλειψη πολεμοφοδίων. Την ίδια στιγμή που από τη Μόσχα κατέφθασαν 100.000 εθελοντές, το πρόβλημα με τα πολεμοφόδια μεγάλωσε ακόμη περισσότερο.

Στις 7 Σεπτεμβρίου 1812, στο χωριό Μπροντινό (124χλμ δυτικά της Μόσχας) έγινε η πιο αιματηρή και σημαντική μάχη του Πατριωτικού Πολέμου 1812 μεταξύ Γάλλων και Ρώσων. Μετά από περίπου 2 εβδομάδες μάχης, οι Γάλλοι, με απώλεια 34.000 στρατιωτών, κατάφερεαν να διαλύσουν τον ρωσικό στρατό από την αριστερή πλευρά. Στις 8 Σεπτεμβρίου 1812, αφού και οι Ρώσοι είχαν τεράστιες απώλειες, ο Κουτούζοφ διέταξε την υποχώρηση στο Μοζάισκ.

Στις 13 Σεπτεμβρίου 1812, στις 4 μ.μ, ο Κουτούζοφ συγκάλεσε πολεμικό συμβούλιο για να αποφασιστούν οι επόμενες κινήσεις. Πολλοί διοικητές πρότειναν ακόμα μια αποφασιστική μάχη με τον Ναπολέοντα, αν και στο τέλος ο Κουτούζοφ διέταξε υποχώρηση.

Στις 14 Σεπτεμβρίου 1812, ο ρωσικός στρατός πέρασε από τη Μόσχα και έφτασε στο Ρεζάν (νοτιο-δυτικά της Μόσχας). Την ίδια νύχτα, ο Ναπολέων μπήκε στην ήδη άδεια Μόσχα.

Η Μάχη του Μπορόντιν.

Η πυρκαγία της Μόσχας.

Στις 14 Σεπτεμβρίου, ο Ναπολέων χωρίς μάχη κατέλαβε τη Μόσχα, αλλά την ίδια νύχτα ξέσπασε εκεί πυρκαγιά, η οποία την επόμενη μέρα έγινε τόσο δυνατή, που ο Ναπολέων αναγκάστηκε να φύγει από το Κρεμλίνο. Η πυρκαγιά συνεχίστηκε μέχρι τις 18 Σεπτεμβρίου 1812, και κατέστρεψε μεγάλη έκταση της πόλης. Πάνω από 400 πολίτες της Μόσχας εκτελέστηκαν από τους Γάλλους, λόγω υποψιών συμμετοχής στον εμπρησμό=. Υπάρχουν πολλές θεωρίες για το ξέσπασμα της πυρκαγιάς - οργανωμένος εμπρησμός κατά την υποχώρηση (η κύρια ίσως θεωρία), ο εμπρησμός από απλούς Ρώσους ή και ανεξέλεγκτες ενέργειες των Γάλλων στρατιωτών κατά την κατάληψη της Μόσχας.

Ο Κουτούζοφ συνέχισε την πορεία από τη Μόσχα στο Ρεζάν και, όταν απέφυγε την παρακολούθηση από τον Μιρά, γύρισε προς τα δυτικά και βγήκε, μέσω του Ποντόλσκ, στην Καλούγκα. Μετά, στις 2 Οκτωβρίου 1812, μετέφερε τον στρατό στο χωριό Ταρούτινο, νότια της Καλούγκα. Με αυτόν τον τρόπο, ο Κουτούζοφ έκλεισε στον Ναπολέοντα τον κύριο δρόμο προς τα νότια.

Η κατάληψη της Μόσχας δεν ήταν στρατιωτικός αλλά πολιτικός στόχος. Από εκεί, ο Ναπολέων προσπαθούσε να κλείσει συμφωνία ειρήνης με τον Αυτοκράτορα Αλέξανδρο Α' καθώς δεν μπορούσε να μείνει στη Μόσχα τον χειμώνα, λόγω της πυρκαγιάς. Στις 5 Οκτωβρίου 1812, ο Ναπολέων, έστειλε τον διοικητή Ζακ Λοριστόν στον Κουτούζοφ, για να μεταφέρει μήνυμα στον Αλέξανδρο Α'. Το μήνυμα έλεγε:

Χρειάζομαι ειρήνη, τη χρειάζομαι με οποιοδήποτε κόστος

Μετά από μικρή συζήτηση, ο Κουτούζοφ έστειλε τον Λοριστόν άπρακτο πίσω στη Μόσχα. Ο Ναπολέων ετοιμαζόταν για υποχώρηση, όχι ακόμα από τη Ρωσία, αλλά από τα χειμερινά διαμερίσματα στο Δνείπερο και στον Ντβίνα.

Η υποχώρηση του Ναπολέοντα (Οκτώβριος-Δεκέμβριος 1812)

Την ίδια στιγμή που ο Ναπολέων κατέλαβε τη Μόσχα, στην αριστερή πλευρά από τα βόρεια, στο Πόλοτσκ, κρατιόταν η στρατιά του Βίτγκεστάιν, την οποία κρατούσαν η μονάδα του Σιν-Σίρα και ο Ουντίνο. Η δεξιά πλευρά του μετώπου του Ναπολέοντα είχε υποχωρήσει από τα σύνορα της Ρωσίας στη Λευκορωσία.

Από τη Μόσχα μέχρι το Μαλογιαροσλάφτς

Στις 18 Οκτωβρίου 1812, ο Κουτούζοφ άρχισε την επίθεση κατά των Γάλλων του Μιρά, οποίος παρακολουθούσε τη στρατιά του Κουτούζοφ στο Ταρούτινο. Αφού έχασε 4.000 στρατιώτες και 38 κανόνια, ο Μιουράτ αναγκάστηκε να υποχωρήσει στη Μόσχα. Η Μάχη του Ταρούτινο ήταν μια σημαντική φάση στον Πατριωτικό Πόλεμο, μιας και με τη νίκη αυτή οι Ρώσοι άρχισαν την αντεπίθεσή τους.

Στις 19 Οκτωβρίου 1812, ο γαλλικός στρατός (110.000 στρατιώτες) υποχώρησε από τη Μόσχα, διασχίζοντας τον παλιό δρόμο της Καλούγκα. Ο Ναπολέων, λόγω του χειμώνα που πλησίαζε, ήθελε να φτάσει στο Σμολένσκ, όπου υπήρχαν πολλά πολεμοφόδια για να αναπληρώσει τις απώλειες που υπέστη ο στρατός. Ο ένας τρόπος για να φτάσει στο Σμολένσκ ήταν να διασχίσει τον δρόμο του Σμολένσκ (οι άλλοι δρόμοι ήταν σε πολύ κακή κατάσταση), με τον οποίο είχε φτάσει στη Μόσχα. Ο άλλος τρόπος, τον οποίο και διάλεξε ο Ναπολέων, ήταν να πάνε πεζοί στην Καλούγκα, στα νότια. Ο Ναπολέων είχε σοβαρό πρόβλημα με τα άλογα, για αυτό και αναγκάστηκε να αφήσει πίσω πολλά πυρομαχικά. Αυτό έφερε και την ταχεία αποδυνάμωση του γαλλικού ιππικού.

Ο δρόμος προς την Καλούγκα ελεγχόταν από τη στρατιά του Κουτούζοφ. Ο Ναπολέων, για να αποφύγει μια μάχη που μπορούσε να καταστρέψει τον στρατό του, γύρισε πρός το χωριό Τρόιτσκ. Αλλά, ο Κουτούζοφ μετέφερε τη στρατιά του στο Μαλογιαροσλάφτς, και με αυτόν τον τρόπο έκοψε τον δρόμο για υποχώρηση στους Γάλλους.

Στις 24 Οκτωβρίου 1812, διεξήχθη η Μάχη του Μαλογιαροσλάφτς. Οι Γάλλοι κατάφεραν να καταλάβουν την πόλη, αλλά ο Κουτούζοφ κατάφερε να προβάλλει σθεναρή άμυνα πίσω από την πόλη, την οποία ο Ναπολέων δεν ριψοκινδύνεψε να καταστρέψει. Η στρατιά του Κουτούζοφ, στις 22 Οκτωβρίου είχε 97.000 στρατιώτες, 20.000 Κοζάκους, 622 κανόνια και 10.000 εθελοντές. Την ίδια στιγμή, ο Ναπολέων διέθετε 70.000 ταλαιπωρημένους στρατιώτες, το ιππικό είχε χαθεί τελείως, ενώ το πυροβολικό ήταν πολύ χειρότερο από αυτό των Ρώσων. Τώρα τον έλεγχο της σύγκρουσης είχε ο ρωσικός στρατός.

Στις 26 Οκτωβρίου 1812, ο Ναπολέων διάταξε υποχώρηση προς τα βόρεια, στο Μπόροφσκ-Βερέγια-Μοζάισκ. Η Μάχη του Μαλογιαροσλάφτς αναδείχθηκε αχρείαστη για τους Γάλλους, αφού καθυστέρησε την υποχώρησή τους.

Από το Μαλογιαροσλάφτς μέχρι τον Μπερεζίν (Οκτώβριος-Νοέμβριος 1812)

Οι Κοζάκοι επιτείθονται κατά των Γάλλων.

Από το Μαλογιαροσλάφτς μέχρι το χωριό Κράσνι (45χλμ δυτικά του Σμολένσκ), τον στρατό του Ναπολέοντα ακολουθούσε η ρωσική στρατιά υπό την ηγεσία του Μιχαήλ Μιλοράντοβιτς. Από όλες τις πλευρές, κατά των Γάλλων επιτίθονταν οι Κοζάκοι και αντάρτες υπό την ηγεσία του Ματβέι Πλάτοφ. Την ίδια ώρα, η στρατιά του Κουτούζοφ, με αργό ρυθμό, πήγαινε παράλληλα, στα νότια, με τον στρατό του Ναπολέοντα.

Στις 1 Νοεμβρίου 1812, ο Ναπολέων πέρασε από το Βιάζμ, και στις 8 Νοεμβρίου 1812, έφτασε τελικά στο Σμολένσκ, όπου έμεινε για 5 μέρες μέχρι να φτάσουν οι υπόλοιπες δυνάμεις. Στις 3 Νοεμβρίου, διεξήχθη η Μάχη του Βιάζμ, κατά την οποία οι Γάλλοι έχασαν πολλούς στρατιώτες και όπλα. Στο Σμολένσκ, ο Ναπολέων κατείχε 50.000 στρατιώτες (συμπεριλαμβανόμενου 5.000 ιππέων), και σχεδόν άλλους τόσους άρρωστους και τραυματίες.

Οι Γάλλοι είχαν μπει στο Σμολένσκ με την ελπίδα ότι θα μπορέσουν να φάνε και να ξεκουραστούν. Στην πόλη δεν υπήρχαν πολλά πολεμοφόδια, και αυτά που υπήρχαν ήταν κατεστραμένα. Ο Ναπολέων διάταξε τον θάνατο του Σιόφφ, γιατί αυτός σε συνάντηση με τους ντόπιους γεωργούς, δεν κατάφερε να συμφωνήσει για την τροφοδότηση των στρατιωτών του.

Η στρατηγική θέση του Ναπολέοντα γινόταν όλο και χειρότερη - από τα νότια κόντευε η Δουναβική στρατιά του Τσιτσαγκόφ, ενώ από τα βόρεια άρχιζε επίθεση η στρατιά του Βίτγκεσειν, η οποία είχε καταλάβει, στις 7 Νοεμβρίου 1812, το Βίτεμπσκ.

Στις 14 Νοεμβρίου, ο Ναπολέων αποφάσισε να υποχωρήσει από το Σμολένσκ, σε μια προσπάθεια να γυρίσει πίσω τα εδάφη που έχασε. Η μονάδα του Νέι, για άγνωστους λόγους, υποχώρησε από το Σμολένσκ στις 17 Νοεμβρίου. Αλλά η πορεία ήταν αργή, λόγω των δυσκολιών που υπήρχαν στον δρόμο. Αυτό το εκμεταλλεύτηκε ο Κουτούζοφ, ο οποίος έκοψε τον δρόμο υποχώρησης των Γάλλων από το Κράσνι. Από τις 15 μέχρι τις 18 Νοεμβρίου, διεξάχθηκε η Μάχη του Κράσνι. Ο Ναπολέων κατάφερε να ξεφύγει, αν και έχασε πολλούς στρατιώτες και μεγάλο μέρος του πυροβολικού.

Η Δουναβική στρατιά του Τσιτσαγκόφ, στις 26 Νοεμβρίου 1812, κατέλαβε το Μινσκ. Επίσης, στις 21 Νοεμβρίου 1812, κατέλαβε το Μπορίσοφ, όπου ο Ναπολέων σχεδίαζε να κατευθυνθεί από το Μπερεζίν. Παρόλο που ο Ουντίνο κατάφερε να νικήσει τους Ρώσους, είχε τεράστιες απώλειες.

Από το Μπερεζίν μέχρι τη Νεμάνα (Νοέμβριος-Δεκέμβριος 1812)

Στις 25 Νοεμβρίου 1812, λόγω διάφορων κινήσεων του Ναπολέοντα, ο Τσιτσαγκόφ κινητοποίησε το ενδιαφέρον του για το Μπορίσοφ. Ο Τσιτσαγκόφ πίστευε ότι ο Ναπολέων θα κατευθυνθεί στο Μπορίσοφ, για να βγεί σε μικρό δρόμο στο Μινσκ και να ενωθεί με τους Αυστριακούς συμμάχους. Την ίδια ώρα, οι Γάλλοι είχαν φτιάξει 2 γέφυρες, στις οποίες, στις 26 και 27 Νοεμβρίου, ο Ναπολέων κατευθύνθηκε στη δυτική ακτή της λίμνης Μπερεζίν.

Αφού κατάλαβε το λάθος του, ο Τσιτσαγκόφ με τις κύριες δυνάμεις του, στις 28 Νοεμβρίου, επιτέθηκε κατά του Ναπολέοντα στη δυτική ακτή της λίμνης Μπερεζίν. Στην ανατολική ακτή της λίμνης, η στρατιά του Βίτγκεστάιν άρχισε και αυτός την επίθεση κατά των Γάλλων. Η στρατιά του Κουτούζοφ είχε μείνει πίσω. Στις 29 Νοεμβρίου, ο Ναπολέων διάταξε να κάψουν τις γέφυρες. Το κύριο αποτέλεσμα της Μάχης του Μπερεζίν ήταν ότι ο Ναπολέων απέφυγε την τελική καταστροφή του στρατού του.

Αφού είχε χάσει 30.000 στρατιώτες, ο Ναπολέων με τους υπόλοιπους 9.000 κινήθηκε προς το Βίλν, όπου ξαναενώθηκαν οι γαλλικές μονάδες. Τον στρατό συνόδευαν και πολλοί, μη ικανοί πια για πόλεμο, στρατιώτες καθώς και στρατιώτες των συμμάχων. Ο τσουχτερός χειμώνας εκείνης της χρονιάς αδυνάτισε περισσότερο τους ήδη πεινασμένους Γάλλους.

Στις 6 Δεκεμβρίου 1812, ο Ναπολέων επέστρεψε στο Παρίσι για να βρεί νέους στρατιώτες. Στις 14 Δεκεμβρίου 1812, στο Κόβνο, οι 16.000 στρατιώτες της Μεγάλης Στρατιάς υποχώρησαν από τη λίμνη Νεμάν στην Πολωνία, και αργότερα στην Πρωσία. Ο Πατριωτικό Πόλεμος του 1812 είχε τελειώσει με την καταστροφή της Μεγάλης Στρατιάς.

Βόρεια κατεύθυνση (Οκτώβριος-Δεκέμβριος 1812)

Μετά τη 2η Μάχη του Πόλοτσκ (18-20 Οκτωβρίου), η οποία έγινε 2 μήνες μετά την 1η, ο στρατάρχης Σεν-Σίρ υποχώρησε προς το Σάσνικα, κάτι που έκανε πιο επικίνδυνη την επίθεση της στρατιάς του Βίγκεστάιν κατά του υπόλοιπου γαλλικού στρατού. Αυτές τις μέρες, ο Ναπολέων είχε υποχωρήσει από τη Μόσχα. Προς βοήθεια του στρατού, από το Σμολένσκ στάλθηκε η 9η μονάδα του στρατάρχη Βίκτορ, που ήρθε στη Ρωσία ως εφεδρεία από την Ευρώπη. Οι ενωμένες στρατιές είχαν 36.000 στρατιώτες, περίπου ισάριθμες με τη στρατιά του Βίγκεστάιν. Στη Μάχη του Τσάσνικα, που διεξάχθηκε στις 31 Οκτωβρίου 1812, οι Γάλλοι έχασαν και αναγκάστηκαν να υποχωρήσουν στα νότια.

Το Βίτεμπσκ έμεινε απροστάτευτο και μια μονάδα της στρατιάς του Βίγκεστειν κατάφερε να καταλάβει την πόλη και να αιχμαλωτίσει 300 Γάλλους στρατιώτες. Στις 14 Νοεμβρίου, ο στρατάρχης Βίκτορ προσπάθησε να σταματήσει τον Βίγκεστάιν, στην περιοχή του Σμολιάν, αλλά δεν τα κατάφερε. Μετά ο στρατάρχης Βίκτορ, ενώθηκε με τις υπόλοιπες δυνάμεις και υποχώρησε στο Μπερεζίν.

Στις 20 Σεπτεμβρίου, η φιλανδική μονάδα του Στέινγκελ, στάλθηκε στη Ρίγα, αλλά στις 29 Σεπτεμβρίου 1812, μετά την επιτυχία κατά του γαλλικού πυροβολικού, αναγκάστηκε να υποχωρήσει στο Πόλοτσκ, για να βοηθήσει τη στρατιά του Βίγκεστειν. Στις 15 Νοεμβρίου 1812, ο Μακντόναλντ κατάφερε να επιτεθεί επιτυχώς κατά των Ρώσων.

Η 10η μονάδα του στρατάρχη Μακντόναλντ άρχισε να υποχωρεί από τη Ρίγα προς την Πρωσία, στις 19 Δεκεμβρίου, ενώ και οι τελευταίοι στρατιώτες της Μεγάλης Στρατιάς είχαν ήδη αποχωρήσει από τη Ρωσία. Στις 26 Δεκεμβρίου 1812, η στρατιά του Μακντόναλντ αναγκάστηκε να σταματήσει τη στρατιά του Βίγκεστάιν. Στις 30 Δεκεμβρίου 1812, ο Ρώσος διοικητής Ντίμπιτς έκλεισε ανακωχή με τον διοικητή της πρωσικής μονάδας, Ιόρκ. Με αυτόν τον τρόπο, οι Ρώσοι ανάγκασαν τον Μακντόναλντ να υποχωρήσει στην Ανατολική Πρωσία.

Νότια κατεύθυνση (Οκτώβριος-Δεκέμβριος 1812)

Στις 18 Οκτωβρίου, ο Ναύαρχος Τσιτσαγκόφ με 38.000 στρατιώτες πέρασε από τον Δούναβη και έφτασε στο Λούτσκ. Οι ενωμένες δυνάμεις του Τσιτσαγκόφ και του Τορμάσοφ (65.000 στρατιώτες) επιτέθηκαν κατά της στρατιάς του Σβάρτσενμπεργκ (40.000 στρατιώτες) αναγκάζοντας τον να υποχωρήσει στην Πολωνία. Ο Τσιτσαγκόφ, ο οποίος αντικατέστησε τον Τορμάσοφ, έδωσε στους στρατιώτες του άδεια για 2 εβδομάδες. Στις 27 Οκτωβρίου 1812, ο Τσιτσαγκόφ αναχώρησε από το Μπρεστ-Λιτόφσκ προς το Μινσκ με 24.000 στρατιώτες, αφήνοντας εναντίον του Σβάρντσενμπεργκ τον διοικητή Σάκεν με 27.000 στρατιώτες.

Ο Σβάντσενμπεργκ ακολούθησε τον Τσιτσαγκόφ, αφού απέφυγε τον Σάκεν και αφού κρύφτηκε από αυτούς με τη σαξονική μονάδα του Ρέιν. Ο Ρέιν δεν κατάφερε να κρατήσει τον Σάκεν και ο Σβάντσεμπεργκ αναγκάστηκε να γυρίσει πίσω από το Σλόμιν. Οι ενωμένες δυνάμεις του Ρέιν και του Σβάντσενμπεργκ ανάγκασαν τον Σάκεν να υποχωρήσει στα νότια, προς το Μπρεστ-Λιτόφσκ. Στις 16 Νοεμβρίου 1812, η στρατιά του Τσιτσαγκόφ κατέλαβε το Μινσκ και στις 21 Νοεμβρίου 1812 έφθασε κοντά στο Μπορίσοφ.

Στις 27 Νοεμβρίου, ο Σβάντσενμπεργκ με διαταγή του Ναπολέοντα γύρισε στο Μινσκ, αλλά έφθασε εως το Σλόμιν, από όπου στις 24 Δεκεμβρίου υποχώρησε από το Μπέλοστοκ στην Πολωνία.

Αποτέλεσματα

Οι Γάλλοι υποχωρούν από τη Ρωσία

Ο Ναπολέων, ο οποίος θεωρείτο ειδικός στον πόλεμο, εισέβαλε στη Ρωσία με δυνάμεις 3 φορές μεγαλύτερες από αυτές του ρωσικού στρατού, αλλά δεν κατάφερε να κερδίσει, και επίσης έχασε όλο τον στρατό του.

Ο αριθμός των 500.000 νεκρών στρατιωτών θεωρείται υπερβολικός από τους σύγχρονους ιστορικούς. Οι περισσότερες μελέτες επιχειρούν να βρουν τους λόγους της ήττας του Ναπολέοντα. Ως τέτοιες αιτίες αναφέρονται οι κακοί δρόμοι και ο ρωσικός χειμώνας, καθώς και η ανεπαρκής καλλιέργεια που δεν έδωσε τη δυνατότητα στους Γάλλους για αποτελεσματικό επισιτισμό. Η νίκη αυτή ενίσχυσε το ηθικό των Ρώσων.

Σύμφωνα με τον Καρλ Κλάουζεβιτς, ο Ναπολέων, στην αρχή του πολέμου, διέθετε 610.000 στρατιώτες (συμπεριλαμβανόμενων των 50.000 Πρώσων και Αυστριακών). Στην αρχή του Ιανουαρίου 1813, μετά τη λήξη του πολέμου, ο Ναπολέων είχε 23.000 στρατιώτες, δηλ. ο Ναπολέων έχασε στη Ρωσία 550.000 στρατιώτες καθώς και 1.200 κανόνια.

Σύμφωνα με τους υπολογισμούς του Άουερσβαλντ, στις 21 Δεκεμβρίου 1812, στην Ανατολική Πρωσία έφθασαν 255 διοικητές, 5.111 αξιωματικοί, 26.950 στρατιώτες. Πολλοί από αυτούς, σύμφωνα με τον Φιλίπ Σεγκύρ, πέθαναν από ασθένειες όταν έφθασαν σε ασφαλή περιοχή.

Ο Κουτούζοφ είχε πει στον Αυτοκράτορα Αλέξανδρο Α' της Ρωσίας ότι ο Ναπολέων είχε χάσει 150.000 στρατιώτες.

Αργότερα, το 1813, ο στρατός του Ναπολέοντα διαλύθηκε στην Μάχη της Λειψίας και το 1814 ο ίδιος έχασε τον θρόνο της Γαλλίας.

Μνήμη

Στις 30 Αυγούστου 1814, ο Αλεξάνδρος Α' αποφάσισε ότι στις 7 Ιανουαρίου, μαζί με τα Χριστούγεννα, οι Ρώσοι θα γιόρταζαν και τη νίκη στον Πατριωτικό Πόλεμο του 1812.

Σήμερα υπάρχουν πολλά μνημεία προς τιμήν αυτού του γεγονότος. Το πιο σημαντικό μνημείο είναι η Εκκλησία του Σωτήρα Χριστού, καθώς και η πλατεία Ντβορτσόβι. Ο Πατριωτικός Πόλεμος του 1812 είχε μεγάλη επιρροή και στη ρωσική λογοτεχνία. Ένα γνωστό λογοτεχνικό έργο προς τιμή του Πατριωτικού Πολέμου είναι το «Πόλεμος και Ειρήνη».

Δείτε επίσης

• Ναπολεόντειοι πόλεμοι
• Ρωσο-γαλλικοί πόλεμοι
• Σεμιόν Σταύρακοβ
• Αδάμ Μπαλλάς
• Φιόντορ Αλεξόπολ

Άλλες πηγές

• Μ. Μπαγκανόβιτς, Ιστορία του Πατριωτικού Πολέμου του 1812, στο ράδιο "Runivers". (ρωσικά)
• Οι μονάδες του στρατού. (ρωσικά)
• Οι μάχες του πολέμου του 1812. (ρωσικά)
• Οι γιατροί στον Πατριωτικό Πόλεμο του 1812. (ρωσικά)
• Ο Πατριωτικός Πόλεμος του 1812, εγκυκλοπέδια. (ρωσικά)
• Σάιτ για τον Πατριωτικό Πόλεμο του 1812. (ρωσικά)