Γάιος Κορνήλιος Τάκιτος
| Γάιος Κορνήλιος Τάκιτος | |
 Γερουσιαστής, πρόξενος, διοικητής,ιστορικός. |
|
| Γέννηση: | 55 περ. |
|---|---|
| Θάνατος: | 120 |
| Είδος: | Ο τελευταίος μεγάλος ιστορικός της ρωμαϊκής λογοτεχνίας. |
| Επηρέασε: | Ρακίνας, Πιέρ Κορνέιγ |
Ο Γάιος Κορνήλιος Τάκιτος (Gaius Cornelius Tacitus) περ. (55- 120) περ. ήταν ο τελευταίος μεγάλος ιστορικός της ρωμαϊκής λογοτεχνίας. Τη φήμη του ως ιστορικού οφείλει κυρίως στα δύο εκτενέστερα και σημαντικότερα έργα του: τις Ιστορίες (Historiae) και τα Χρονικά (Annales). Πολλά πρόσωπα σε έργα των Γάλλων κλασικών προέρχονται από το έργο του Τάκιτου (Όθων του Κορνέιγ, Βρετανικός του Ρασίν), ενώ ο Μακιαβέλλι θεωρούσε τα χρονικά πηγή πολιτικής γνώσης. Στους χρόνους της Γαλλικής Επανάστασης θεωρήθηκε ως ο πρόσφορος υπερασπιστής της δημοκρατίας, ο ανυποχώρητος εχθρός των τυράννων. Η έντονη όμως επίδρασή του μετριάστηκε το 19ο αι. και ο Μόμσεν αρνήθηκε την αντικειμενικότητά του ως ιστορικού. Ωστόσο το έργο του παραμένει πάντοτε πολύτιμη πηγή για την ιστορία της εποχής εκείνης αλλά και γενικότερα για τον μελετητή της ιστορικής και πολιτικής συμπεριφοράς των ατόμων και των ομάδων.
Πίνακας περιεχομένων |
Βιογραφικά στοιχεία [Επεξεργασία]
Ήταν σχεδόν συνομήλικος και φίλος του Πλίνιου του Νεώτερου. Το (77) παντρεύτηκε την κόρη του υπάτου Γναίου Ιουλίου Αγρίκολα του οποίου έγραψε τη βιογραφία. Στο δημόσιο βίο σταδιοδρόμησε αρχικά την περίοδο της εξουσίας των Φλαβίων (Βεσπασιανός, Τίτος, Δομιτιανός και ονομάσθηκε πραίτορας το (88). Επί αυτοκράτορα Νέρβα πήρε το αξίωμα του υπάτου το (97) και επί Τραϊανού ορίστηκε διοικητής της επαρχίας της Ασία (112). Ο θάνατός του τοποθετείται στα πρώτα χρόνια της βασιλείας του Αδριανού.
Συγγραφική δραστηριότητα [Επεξεργασία]
Η συγγραφική δραστηριότητα του αρχίζει το (96) αμέσως μετά τη δολοφονία του Δομιτιανού προς το δεσποτικό καθεστώς του οποίου ήταν αντίθετος. Επί Νέρβα δημιουργήθηκαν οι πρώτες συνθήκες πνευματικής ελευθερίας και έτσι μπόρεσε να δημοσιεύσει το (980 το πρώτο περίφημο έργο του που έφτασε ως τις μέρες μας. Πρόκειται για το μεταθανάτιο βιογραφικό εγκώμιο του πεθερού του Αγκρίκολα (De vita Juli Agricola).
- De origine et situ Germanorum. Για πρώτη φορά στα ρωμαϊκά γράμματα γίνεται γίνεται εδώ αντικείμενο συνολικής διαπραγμάτευσης ως γεωγραφική και εθνογραφική ενότητα η Γερμανία, το θέατρο τόσων αποφασιστικών συγκρούσεων μεταξύ Ρωμαίων και Γερμανών.
- Στην μονογραφία του με τίτλο Διάλογος για τους ρήτορες (Dialogus de oratoribus) το 102 εισάγει γνωστά πρόσωπα σε μια φανταστική συζήτηση για τα αίτια της παρακμής της ρητορείας μετά την πτώση της δημοκρατίας και εκφράζει την άποψη ότι η παρακμή οφείλεται στη μεταβολή των πολιτικών και κοινωνικών συνθηκών.
- Οι Ιστορίες (Historiae) σε 12 ή 14 βιβλία περιέχουν την εξιστόρηση των πολιτικών γεγονότων (εμφύλιος πόλεμος μετά το θάνατο του Νέρωνα) με επίκεντρο τη Ρώμη από το 69 το «έτος των τεσσάρων αυτοκρατόρων» όπως έχει αποκληθεί (άνοδος του Γάλβα) ως το 96. Έχουν σωθεί τα τέσσερα πρώτα βιβλία και η αρχή του του πέμπτου (με την αρχή της βασιλείας του Βεσπασιανού.
- Τα χρονικά (Annales) αποτελούν την εξιστόρηση των πολιτικών γεγονότων στην εποχή που ολοκληρώθηκε η εξαφάνιση της ελευθερίας των Ρωμαίων. Σε ένα κλάδο της χειρόγραφης παράδοσης το έργο φέρει τον τίτλο «Από την εκπνοή του αποθεωμένου Αυγούστου» (Ab excessu divi Augusti). Το περιεχόμενο του έργου εκτείνονταν από το θάνατο του Αυγούστου (14) ως το θάνατο του Νέρωνα (68). Στα πρώτα έξι βιβλία το θεματικό αντικείμενο ήταν η βασιλεία του Τιβερίου, στα επόμενα έξι, που δεν έχουν σωθεί, η βασιλεία του Καλιγούλα και του Κλαυδίου. Τη τρίτη εξάδα ή τετράδα δεν φαίνεται να την ολοκλήρωσε, περίοδο που μονάρχης ήταν ο Νέρων.
Κριτική [Επεξεργασία]
Μετά τον θάνατο του Δομιτιανού η Σύγκλητος επίσημα επέβαλλε στο Ρωμαϊκό λαό την Damnatio memoriae (καταδίκη μνήμης).
Για να μπορέσουμε σήμερα να κρίνουμε ως πιο βαθμό ο Τάκιτος ανταποκρίθηκε στο αίτημα που ο ίδιος έθεσε να γράψει ως εκπρόσωπος της λεγόμενης «παθητικής ιστοριογραφίας», «sine ira et studio» («χωρίς μίσος και προκατάληψη») πρέπει να σημειωθεί ότι υπήρξε Ρωμαίος της συγκλητικής τάξης και κατά συνέπεια από περιβάλλον αντιπολιτευόμενο τότε τη μοναρχία.
Βιβλιογραφία [Επεξεργασία]
- H.W. Benario, «Recent Work on Tacitus 1974-1983»
- Γιώργος Ιωάννου, «Cornelius Tacitus» (μτφ) εκδ. Εκήβολος 1981
