Βραβείο Νόμπελ Οικονομικών Επιστημών

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Η ανακοίνωση της απονομής Νόμπελ Οικονομικών Επιστημών το 2008

Το Βραβείο Νόμπελ Οικονομικών Επιστημών είναι ένα από τα Βραβεία Νόμπελ. Απονέμεται σε ετήσια βάση από την Τράπεζα της Σουηδίας σε οικονομολόγους για την εξαιρετική συνεισφορά τους στα οικονομικά. Το βραβείο θεωρείται μία από τις μεγαλύτερες διακρίσεις στο χώρο των οικονομικών.

Ιστορία και διαδικασία βράβευσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σε αντίθεση με τα άλλα βραβεία (χημείας,φυσικής, ιατρικής, λογοτεχνίας και ειρήνης) το βραβείο Οικονομικών Επιστημών δε ζητήθηκε ποτέ από τον Άλφρεντ Νόμπελ στη διαθήκη του. Θεσπίστηκε το 1968, 70 χρόνια μετά το θάνατο του από την τράπεζα της Σουηδίας με αφορμή τη συμπλήρωση τριακοσίων χρόνων από την ίδρυση της. Απονέμεται από τη Σουηδική βασιλική ακαδημία Επιστημών με βάση τα ίδια κριτήρια απονομής που εφαρμόζονται και για τα υπόλοιπα βραβεία.[1] Οι βραβευθέντες οικονομολόγοι λαμβάνουν χρυσό μετάλλιο από το μονάρχη της Σουηδίας. Η απονομή γίνεται στη Στοκχόλμη στις 10 Δεκεμβρίου, ημέρα θανάτου του Άλφρεντ Νόμπελ, μαζί με τα υπόλοιπα βραβεία εκτός από το Νόμπελ Ειρήνης, που απονέμεται στο Όσλο. Το ποσό χρημάτων που αντιστοιχεί σε κάθε βραβευθέντα είναι το ίδιο με αυτό που δίνεται για τα υπόλοιπα βραβεία.

Επιλογή υποψηφίων[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η επιλογή των υποψηφίων γίνεται από τη Σουηδική Βασιλική Ακαδημία των Επιστημών, η οποία επιλέγει και τους υποψήφιους για τα νόμπελ χημείας και φυσικής. Κάθε χρόνο γίνονται προτάσεις για εκατοντάδες πρόσωπα, τα οποία βρίσκονται βέβαια στη ζωή, από ειδικούς. Οι προτάσεις αυτές υποβάλλονται σε μία επιτροπή αποτελούμενη από πέντε έως οκτώ μέλη. Όπως και για τα υπόλοιπα βραβεία όχι περισσότερα από τρία ζώντα πρόσωπα μπορούν να μοιραστούν το βραβείο. Το βραβείο συνοδεύεται από χρηματικό έπαθλο της τάξεως των 10  εκατομμυρίων σουηδικών κορωνών (περίπου 1  εκατομμύριο ευρώ).

Το Φεβρουάριο του 1995 αποφασίστηκε να διευρυνθούν τα όρια του βραβείου. Έτσι προσδιορίζεται πλέον σαν βραβείο στις κοινωνικές επιστήμες προκειμένου να συμπεριληφθούν επιτεύγματα σε τομείς όπως η πολιτική επιστήμη, η ψυχολογία και η κοινωνιολογία. Επιπλέον η επιτροπή επιλογής βραβευθέντων εμπλουτίστηκε με δυο μη μέλη μη οικονομολόγους, ενώ μέχρι τότε αποτελούνταν από πέντε οικονομολόγους.

Συγκρούσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Όπως ήδη αναφέρθηκε ο Νόμπελ δεν ανέφερε ποτέ στη διαθήκη του την επιθυμία του για τη θέσπιση βραβείου για την οικονομία, ούτε όμως και το απαγόρευσε όπως είχε κάνει με τα μαθηματικά. Σχετικά με αυτό οι κληρονόμοι του Νόμπελ υποστηρίζουν ότι δεν τη θεωρούσε καθαρή επιστήμη και άξια να βραβεύεται με μία υψηλού κύρους διάκριση. Την άποψη αυτή τη συμμερίζονται και άλλοι, κυρίως εκπρόσωποι κλάδων μη αμφισβητούμενης επιστημονικότητας (φυσική, χημεία). Κάποιοι μάλιστα φτάνουν στο σημείο να ζητήσουν την κατάργηση του βραβείου, ανάμεσα τους και ένας μακρινός εγγονός του Νόμπελ, ο Πίτερ Νόμπελ, δικηγόρος ασχολούμενος με θέματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων.[2]

Υποστηρίζεται επίσης ότι η βράβευση με το βραβείο αυτό μπορεί να εμπεριέχει πολιτικές σκοπιμότητες καθώς τα οικονομικά αποτελούν κοινωνική επιστήμη. Το ζήτημα πάντως δεν έχει ακόμη ξεκαθαριστεί.[3]

Προλήψεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στα αξιοπερίεργα του βραβείου αυτού συγκαταλέγεται και η κακοτυχία που του αποδίδεται από ορισμένους προληπτικούς.[3] Συγκεκριμένα έρχεται δεύτερο μετά το Νόμπελ Ειρήνης. Αφορμή για τις δοξασίες αυτές είναι τα ατυχή συμβάντα που συνέβηκαν σε ορισμένους βραβευθέντες. Ο Γουίλιαμ Βίκρεϊ, ο οποίος τιμήθηκε με το Νομπέλ Οικονομίας το 1996, βρέθηκε νεκρός από καρδιακή προσβολή στο τιμόνι του αυτοκινήτου του, τρεις μέρες μετά την ανακοίνωση της βράβευσης του. Ο Ρόμπερτ Λούκας Τζούνιορ, που τιμήθηκε με το βραβείο το 1995, έχασε μέσα από τα χέρια του το μισό χρηματικό βραβείο. Η σύζυγος του, με την οποία βρισκόταν σε διάσταση, εισέπραξε το μισό βραβείο στηριζόμενη σε συγκεκριμένο όρο του διαζυγίου τους. Ο Ρόμπερτ Μαντέλ, οποίος βραβεύτηκε το 1999, ήταν θερμός υποστηρικτής του ευρώ, για αυτό και εισέπραξε το βραβείο σε αυτό το νόμισμα. Δεν είχε υπολογίσει όμως καλά τα πράγματα και έτσι μετά από μία πτώση του ευρώ έχασε σημαντικό μέρος του βραβείου του. Κατάφερε δε να σώσει τα υπόλοιπα μετατρέποντας τα σε δολάρια.

Βραβευθέντες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ακολουθεί μία λίστα βραβευθέντων με το Βραβείο Νόμπελ στις Οικονομικές Επιστήμες από το 1969 έως σήμερα. [4]

Έτος Όνομα Χώρα Θέμα
1969 Ράγκναρ Φρις
Γιαν Τινμπεργκέν
Νορβηγία Νορβηγία
Flag of the Netherlands.svg Ολλανδία
για την ανάπτυξη και την εφαρμογή δυναμικών μοντέλων στην ανάλυση οικονομικών διαδικασιών
1970 Πολ Σάμιουελσον Flag of the United States.svg ΗΠΑ για την επιστημονική του εργασία, μέσω της οποίας ανέπτυξε στατική και δυναμική οικονομική θεωρία και συνεισέφερε στη βελτίωση του επιπέδου της ανάλυσης στην οικονομική επιστήμη
1971 Σάιμον Κούζνετς Flag of the United States.svg ΗΠΑ για την ανάπτυξη εμπειρικής ερμηνείας της οικονομικής ανάπτυξης, η οποία οδήγησε σε ένα νέο, διευρυμένο πλαίσιο στην οικονομική και κοινωνική δομή και στην διαδικασία ανάπτυξης
1972 Σερ Τζον Χικς
Κένεθ Άροου
Flag of the United Kingdom.svg Ηνωμένο Βασίλειο
Flag of the United States.svg ΗΠΑ
για την πρωτοπόρα συνεισφορά τους στην θεωρία της ισορροπίας και στη θεωρία της ευημερίας
1973 Βασίλι Λεοντίεφ Flag of the United States.svg ΗΠΑ για την ανάπτυξη της μεθόδου εισροών-εκροών και την εφαρμογή της σε σημαντικά οικονομικά προβλήματα
1974 Γκουνάρ Μιρντάλ
Φρίντριχ φον Χάγεκ
Σουηδία Σουηδία
Flag of the United Kingdom.svg Ηνωμένο Βασίλειο /
Flag of Austria.svg Αυστρία
για την καινοτόμο εργασία τους στη θεωρία χρήματος και τις οικονομικές διακυμάνσεις και για την διεισδυτική ανάλυση της αλληλεπίδρασης μεταξύ οικονομικών, κοινωνικών και θεσμικών φαινομένων.
1975 Λεονίντ Καντόροβιτς
Τγιάλινγκ Κούπμανς
ΕΣΣΔ ΕΣΣΔ
Flag of the United States.svg ΗΠΑ
για τη συνεισφορά τους στη θεωρία βέλτιστης κατανομής των πόρων
1976 Μίλτον Φρίντμαν Flag of the United States.svg ΗΠΑ για τα επιτεύγματά του στους τομείς της καταναλωτικής ανάλυσης, νομισματικής θεωρίας και για την απόδειξη της πολυπλοκότητας της πολιτικής σταθεροποίησης
1977 Μπερτίλ Ολίν
Τζέιμς Μεντ
Σουηδία Σουηδία
Flag of the United Kingdom.svg Ηνωμένο Βασίλειο
για την πρωτοπόρο συνεισφορά τους στη θεωρία του διεθνούς εμπορίου και των κινήσεων κεφαλαίων
1978 Χέρμπερτ Σάιμον Flag of the United States.svg ΗΠΑ για την καινοτόμο εργασία του στη διαδικασία λήψης αποφάσεων μέσα στους οικονομικούς οργανισμούς
1979 Θίοντορ Σουλτς
Άρθουρ Λιούις
Flag of the United States.svg ΗΠΑ
Flag of the United Kingdom.svg Ηνωμένο Βασίλειο
για την καινοτόμο συνεισφορά του στην έρευνα της οικονομικής ανάπτυξης με ιδιαίτερη έμφαση στα προβλήματα των αναπτυσσόμενων χωρών
1980 Λόρενς Κλάιν Flag of the United States.svg ΗΠΑ για τη δημιουργία οικονομετρικών μοντέλων και την εφαρμογή τους στη ανάλυση των οικονομικών διακυμάνσεων και οικονομικών πολιτικών
1981 Τζέιμς Τόμπιν Flag of the United States.svg ΗΠΑ για την ανάλυση των χρηματοπιστωτικών αγορών και τις συσχετίσεις τους με τις επιχειρηματικές αποφάσεις, την απασχόληση, την παραγωγή και τις τιμές.
1982 Τζορτζ Στίγκλερ Flag of the United States.svg ΗΠΑ για τις μελέτες του σχετικά με τις βιομηχανικές δομές, τη λειτουργία των αγορών και τα αίτια και τις επιδράσεις των δημοσίων ρυθμίσεων.
1983 Ζεράρ Ντεμπρέ Flag of the United States.svg ΗΠΑ για την ενσωμάτωση νέων αναλυτικών μεθόδων στην οικονομική θεωρία και για την αυστηρή αναδιατύπωση της θεωρίας της γενικής ισορροπίας.
1984 Ρίτσαρντ Στόουν Flag of the United Kingdom.svg Ηνωμένο Βασίλειο για τη συνεισφορά του στην ανάπτυξη των συστημάτων εθνικών λογαριασμών και τη βελτίωση της βάσης της εμπειρικής οικονομικής ανάλυσης
1985 Φράνκο Μοντιλιάνι Flag of Italy.svg Ιταλία για τις πρωτοπόρες αναλύσεις του πάνω στην αποταμίευση και τις χρηματοπιστωτικές αγορές
1986 Τζειμς Μπιουκάναν Flag of the United States.svg ΗΠΑ για την ανάπτυξη θεμελιωδών βάσεων για τη θεωρία της λήψης οικονομικών και πολιτικών αποφάσεων
1987 Ρόμπερτ Σόλοου Flag of the United States.svg ΗΠΑ για τη συνεισφορά του στη θεωρία της οικονομικής ανάπτυξης
1988 Μορίς Αγιέ Flag of France.svg Γαλλία για την πρωτοπόρο συνεισφορά του στη θεωρία των αγορών και στην αποτελεσματική κατανομή των πόρων
1989 Τρίγκβε Χααβέλμο Νορβηγία Νορβηγία για την επεξήγηση της θεωρίας των πιθανοτήτων της οικονομετρίας και για την ανάλυση ταυτόχρονων οικονομικών δομών
1990 Χάρι Μάρκοβιτς
Μέρτον Μίλερ
Ουίλιαμ Φόρσιθ Σαρπ
Flag of the United States.svg ΗΠΑ για την καινοτόμο εργασία τους στον τομέα των χρηματοοικονομικών
1991 Ρόναλντ Κόαζ Flag of the United Kingdom.svg Ηνωμένο Βασίλειο για την ανακάλυψη και εξήγηση της σημαντικότητας των εξόδων συναλλαγών και των δικαιωμάτων ιδιοκτησίας στη δομή και τη λειτουργία της οικονομίας
1992 Γκάρι Μπέκερ Flag of the United States.svg ΗΠΑ για την επέκταση του πλαισίου της μικροοικονομικής ανάλυσης σε μία ευρεία κλίμακα ανθρώπινων συμπεριφορών και αλληλεπιδράσεων, συμπεριλαμβανομένης και της μη αγοραίας συμπεριφοράς
1993 Ρόμπερτ Φόγκελ
Ντάγκλας Νορθ
Flag of the United States.svg ΗΠΑ για την ανανέωση της έρευνας στην οικονομική ιστορία μέσω της εφαρμογής μεθόδων οικονομικής ιστορίας και ποσοτικών μεθόδων για την εξήγηση οικονομικών και θεσμικών αλλαγών
1994 Τζον Χαρσάνγι
Τζον Φορμπς Νας
Ράινχαρντ Ζέλτεν
Flag of the United States.svg ΗΠΑ
Flag of the United States.svg ΗΠΑ
Γερμανία Γερμανία
για την καινοτόμο ανάλυση των ισορροπιών στη θεωρία των μη συνεργατικών παιγνίων.
1995 Ρόμπερτ Λούκας Τζούνιορ Flag of the United States.svg ΗΠΑ για την ανάπτυξη και εφαρμογή της υπόθεσης των ορθολογικών προσδοκιών καθώς και για το μετασχηματισμό της μακροοικονομικής ανάλυσης και της εμβάθυνσης στην κατανόηση της οικονομικής πολιτικής
1996 Τζέιμς Μίρλες
Γουίλιαμ Βίκρεϊ
Flag of the United Kingdom.svg Ηνωμένο Βασίλειο
Flag of the United States.svg ΗΠΑ
για τη θεμελιώδη συνεισφορά τους στην οικονομική θεωρία των κινήτρων σε καθεστώς ασύμμετρης πληροφόρησης
1997 Ρόμπερτ Μέρτον
Μάιρον Σόουλς
Flag of the United States.svg ΗΠΑ
Καναδάς Καναδάς
για την ανάπτυξη μίας νέας μεθόδου προσδιορισμού της αξίας χρηματοοικονομικών παραγώγων
1998 Αμάρτια Σεν Ινδία Ινδία για τη συνεισφορά του στα οικονομικά της ευημερίας[5]
1999 Ρόμπερτ Μαντέλ Καναδάς Καναδάς για την ανάλυση της νομισματικής και της δημόσιας πολιτικής υπό το πρίσμα διαφορετικών καθεστώτων ισοτιμιών[6]
2000 Τζέιμς Χέκμαν Flag of the United States.svg ΗΠΑ για την ανάπτυξη θεωριών και μεθόδων ανάλυσης επιλεκτικών δειγμάτων
Ντάνιελ Μακφάντεν Flag of the United States.svg ΗΠΑ για την ανάπτυξη θεωρίας και μεθόδων ανάλυσης μικροδεδομένων[7]
2001 Τζωρτζ Άκερλοφ
Μάικλ Σπενς
Τζόζεφ Στίγκλιτς
Flag of the United States.svg ΗΠΑ για την ανάλυση αγορών με ασύμμετρη πληροφόρηση[8]
2002 Ντάνιελ Κάνεμαν Flag of the United States.svg ΗΠΑ /Ισραήλ Ισραήλ για την ενσωμάτωση ευρημάτων από την ψυχολογική έρευνα στην οικονομική επιστήμη και ειδικά στην ανθρώπινη κρίση και στη διαδικασία λήψης αποφάσεων σε καθεστώς αβεβαιότητας
Βέρνον Σμιθ Flag of the United States.svg ΗΠΑ για την καθιέρωση εργαστηριακών πειραμάτων σαν εργαλείο στην εμπειρική οικονομική ανάλυση, και ειδικά στη μελέτη εναλλακτικών μορφών αγοράς[9]
2003 Ρόμπερτ Ένγκλι
Κλάιβ Γκράνγκερ
Flag of the United States.svg ΗΠΑ
Flag of the United Kingdom.svg Ηνωμένο Βασίλειο
για τη συνεισφορά τους στην ανάλυση του οικονομικού χρόνου με το μοντέλο ARCH.[10]
2004 Φιν Κίντλαντ
Έντουαρντ Πρέσκοτ
Νορβηγία Νορβηγία
Flag of the United States.svg ΗΠΑ
για τη συνεισφορά τους στη δυναμική μακροοικονομική και συγκεκριμένα στη χρονική συνοχή της οικονομικής πολιτικής και τις κινητήριες δυνάμεις πίσω από τους επιχειρηματικούς κύκλους[11]
2005 Ρόμπερτ Άουμαν
Τόμας Σέλινγκ
Ισραήλ Ισραήλ /Flag of the United States.svg ΗΠΑ
Flag of the United States.svg ΗΠΑ
για την ξεχωριστή δουλειά τους στην θεωρία των παιγνίων[12]
2006 Έντμουντ Φελπς Flag of the United States.svg ΗΠΑ για την ανάλυση βραχυπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων εναλλαγών της μακροοικονομικής πολιτικής
2007 Λέονιντ Χούρβιτς, Έρικ Μάσκιν, Ρότζερ Μάιερσον Flag of the United States.svg ΗΠΑ για τη ανάπτυξη της θεωρία της «κατασκευής μηχανισμών», η οποία επιτρέπει στους οικονομολόγους να αντιληφθούν καλύτερα πότε οι αγορές λειτουργούν με ομαλό τρόπο και πότε όχι.
2008 Πολ Κρούγκμαν Flag of the United States.svg ΗΠΑ για την εργασία του στον τομέα των εμπορικών συναλλαγών, επειδή «ενοποίησε τα πρωτύτερα διακριτά ερευνητικά πεδία του διεθνούς εμπορίου και της οικονομικής γεωγραφίας» .[13]
2009 Έλινορ Όστρομ[14] και Όλιβερ Ουίλιαμσον (αμφότεροι Flag of the United States.svg ΗΠΑ ) για τις έρευνές τους στον τομέα της οικονομικής διακυβέρνησης.
2010 Πίτερ Ντάιαμοντ
Ντέιλ Μόρτενσεν
Χριστόφορος Πισσαρίδης
Flag of the United States.svg ΗΠΑ
Flag of the United States.svg ΗΠΑ
Κύπρος Κύπρος
για τις αναλύσεις των αγορών με αναζήτηση τριβών.[15]
2011 Τόμας Σάρτζεντ
Κρίστοφερ Σιμς
Flag of the United States.svg ΗΠΑ
Flag of the United States.svg ΗΠΑ
για την εμπειρική τους έρευνα πάνω στην αιτία και το αποτέλεσμα στην μακροοικονομία.[16]
2012 Άλβιν Ε. Ροθ
Λόιντ Σάπλεϊ
Flag of the United States.svg ΗΠΑ
Flag of the United States.svg ΗΠΑ
για τη "θεωρία των σταθερών κατανομών και την εφαρμογή του σχεδιασμού της αγοράς".[17]
2013 Γιουτζίν Φέιμα, Λαρς Πίτερ Χάνσεν, Ρόμπερτ Τζ. Σίλερ Flag of the United States.svg ΗΠΑ "για τις έρευνές τους σχετικά με τις διακυμάνσεις τιμών σε επενδυτικά προϊόντα."[18]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Snowdon, Brian; Vane, Howard R. (2002). An Encyclopedia of Macroeconomics. Cheltenham, UK: Edward Elgar Publishing. ISBN 1840643870. 
  2. "Nobel descendant slams Economics prize". The Local. 28 Sept 2005. http://www.thelocal.se/2173/20050928/. Ανακτήθηκε στις 2007-08-31. 
  3. 3,0 3,1 http://tovima.dolnet.gr/print_article.php?e=B&f=14286&m=B49&aa=1
  4. All Laureates in Economics
  5. http://www.hri.org/K/1998/98-10-15.dir/forpublishing/politiki/simera
  6. in.gr - Ανακοινώθηκε το Νόμπελ Οικονομικών Επιστημών 1999 - Οικονομία
  7. in.gr - Οι Αμερικανοί Τζέιμς Χέκμαν και Ντάνιελ Μακφάντεν νικητές του βραβείου Νόμπελ Οικονομίας για το 2000 - Οικονομία
  8. in.gr - Στους Τζ.Έικερλοφ, Μ.Σπενς και Τζ.Στίγκλιτς το Νόμπελ Οικονομικών Επιστημών 2001 - Οικονομία
  9. in.gr - Στους Αμερικανούς Ντάνιελ Κάνεμαν και Βέρνον Σμιθ το Νόμπελ Οικονομίας 2002 - Οικονομία
  10. in.gr - Οι Ρόμπερτ Ένγκλι και Κλάιβ Γκράνγκερ μοιράζονται το Νόμπελ Οικονομικών 2003 - Οικονομία
  11. in.gr - Στη νέα θεωρία για την οικονομική πολιτική το Νόμπελ Οικονομικών 2004 - Επιστήμη / Τεχνολογία
  12. Σε δύο Αμερικανούς το Νόμπελ Οικονομίας
  13. in.gr - Ο Αμερικανός οικονομολόγος Πολ Κρούγκμαν κέρδισε το Νόμπελ Οικονομίας 2008 - Οικονομία
  14. Για πρώτη φορά το βραβείο απονεμήθηκε σε γυναίκα.
  15. "The Prize in Economic Sciences 2010". Nobelprize.org. 11 Οκτ. 2010
  16. "The Prize in Economic Sciences 2011". Nobelprize.org. 10 Οκτ. 2011
  17. [1]
  18. "The Prize in Economic Sciences 2013", Nobelprize.org, 14 Οκτ. 2013.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]