Βοσνιακή γλώσσα

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Βοσνιακά
bosanski, босански
Ταξινόμηση Ινδοευρωπαϊκές
Κατάσταση
Επίσημη γλώσσα Βοσνία-Ερζεγοβίνη Βοσνία και Ερζεγοβίνη[1]
Επίσημα μειονοτική
Μαυροβούνιο Μαυροβούνιο[2]
Flag of Kosovo.svg Κόσοβοα[›][3]
Σε ορισμένες περιφέρειες
Σερβία Σερβία[4]
Ρυθμιστής Δεν υπάρχει επίσημος φορέας τυποποίησης της βοσνιακής γλώσσας
Κώδικες γλώσσας
ISO 639-1 bs
ISO 639-2 bos
ISO 639-3 bos (αγγλικά)
SIL HRV
Ομιλητές της βοσνιακής γλώσσας ως μητρική.
Με το πράσινο χρώμα επισημαίνονται οι γεωγραφικές περιοχές που οι ομιλητές της βοσνιακής γλώσσας έχουν γνώση αυτής σε επίπεδο μητρικής, μαζί με τις άλλες επίσημες γλώσσες της περιοχής.

Η Βοσνιακή γλώσσα (επίσης Βοσνιακά, λατινική γραφή: bosanski, κυριλλική γραφή: босански) είναι μια μορφή γλώσσας που ανήκει στην ευρύτερη οικογένεια των Νοτιοσλαβικών γλωσσών και ομιλείται από τους Βόσνιους, κατοίκους της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης, και άλλα κράτη του κόσμου. Η Στοκαβική διάλεκτος, που ανήκει στην μεγάλη οικογένεια των Νοτιοσλαβικών γλωσσών, διαιρείται στην Σερβοκροατική γλώσσα, που αποτελεί την βάση άλλων γλωσσών της περιοχής των δυτικών Βαλκανίων όπως της Σερβικής, της Κροατικής και της Μαυροβουνιακής, που είναι αμοιβαία κατανοητές.[5][6][7] Τα Βοσνιακά είναι επίσημη γλώσσα στην Βοσνία και Ερζεγοβίνη,[8] σε περιοχές της Σερβίας, περιλαμβανομένου του Κοσσυφοπεδίου (που αποτελεί επίσημη γλώσσα),α[›] στο Μαυροβούνιο, στην Κροατία[1] και άλλες χώρες της Βαλκανικής, καθώς και από την βοσνιακή διασπορά.[9]

Μέχρι τη διάλυση της πρώην Σοσιαλιστικής Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γιουγκοσλαβίας, θεωρούνταν μη διακριτή και ανήκε στην σερβοκροατική γλώσσα. Με την ανακήρυξη της ανεξαρτησίας των πρώην γιουγκοσλαβικών κρατών, η χρήση του όρου εξακολουθεί να υπάρχει, με σκοπό την ερμηνεία αυτής ως μια γλώσσα με κοινή βάση με τα υπόλοιπα διάδοχα εθνικά πρότυπα της σερβοκρατικής γλωσσικής ομάδας,[10] σε επίπεδο λεξικογραφίας, γραμματικής και συντακτικού.[εκκρεμεί παραπομπή] Το γλωσσικό πρότυπο της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης, χρησιμοποιεί τόσο το λατινικό και όσο και το κυριλλικό αλφάβητο.[11][12]

Το πρώτο λεξικό της γλώσσας της Βοσνίας τυπώθηκε στις αρχές του 17ου αιώνα,[13] όταν το πρώτο λεξικό στη σερβική γλώσσα τυπώθηκε στις αρχές του 19ου αιώνα.[14] Μερικές φορές, το όνομα της γλώσσας αναφέρεται και ως Βόσνιακ (Bosniak, επίσης με την ορθογραφία "Bosniac", bošnjački)[15] κυρίως από τους Κροάτες και τους Σέρβους, θέλοντας να επισημάνουν την διαφορά αυτής που χρησιμοποιείται από τους Βόσνιους Μουσουλμάνους σε αντίθεση με τους Βόσνιους χριστιανούς, με κροατική και σέρβικη καταγωγή,[16] που χρησιμοποιούν το κροατικό ή το σερβικό γλωσσικό πρότυπο αντίστοιχα.

Εξάπλωση και καταγραφή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Δεν υπάρχουν ακριβή στοιχεία για τον αριθμό ατόμων που μιλούν Βοσνιακά ή Βόσνιακ. Ο αριθμός των ομιλητών Βόσνιακ στον κόσμο εκτιμάται μεταξύ 2,2 με 4 εκατομμύρια ομιλητές. Ακόμη και για τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, υπάρχουν μόνο εκτιμήσεις. Στη Σερβία, το Μαυροβούνιο, την Κροατία και τη ΠΓΔΜ, αναφέρεται ως μητρική γλώσσα στις εθνικές απογραφές. Μεταξύ αυτών των χωρών, η Σερβία, το Μαυροβούνιο και η Σλοβενία διαχωρίζουν τον αριθμό των ομιλητών σε "Εθνικά Βοσνίους" και "Εθνικά Μουσουλμάνους".[17] Οι ομιλητές της βοσνιακής γλώσσας καταγράφονται στις στατιστικές της Σερβίας, του Μαυροβουνίου και της Κροατίας. Δεν υπάρχουν δεδομένα για την ομιλία Βόσνιακ σε απόδημους μετανάστες της περιοχής των Δυτικών Βαλκανίων, καθώς η καταγραφή των στατιστικών δεδομένων διαφέρει από χώρα σε χώρα.[18]

Χώρα Πληθυσμό Καταγραφή Έτος Πηγή
Flag of Bosnia and Herzegovina.svg Βοσνία-Ερζεγοβίνη 48% εκ των 4.590.310 ομιλητών του συνολικού πληθυσμού Βόσνιοι Μουσουλμάνοι
(Εθνικά Βόσνιοι)
2008 Κεντρική Υπηρεσία Πληροφοριών των ΗΠΑ
(CIA World Factbook)
Σερβία Σερβία 136.087 ομιλητές Βόσνιοι Μουσουλμάνοι
(Εθνικά Βόσνιοι)
2002 Στατιστική Υπηρεσία της Δημοκρατίας της Σερβίας (Републички завод за статистику)
19.503 ομιλητές Εθνικά Μουσουλμάνοι
134.749 ομιλητές Με μητρική γλώσσα την βοσνιακή
Μαυροβούνιο Μαυροβούνιο 48.184 ομιλητές Βόσνιοι Μουσουλμάνοι
(Εθνικά Βόσνιοι)
2003 Εθνική Στατιστική Υπηρεσία του Μαυροβουνίου (Zavod za Statistiku)
24.625 ομιλητές Εθνικά Μουσουλμάνοι
19.906 ομιλητές Με μητρική γλώσσα την βοσνιακή
Κροατία Κροατία 20.755 ομιλητές Βόσνιοι Μουσουλμάνοι
(Εθνικά Βόσνιοι)
2001 Κροατική Στατιστική Υπηρεσία (CROSTAT)

(Ο πληθυσμός μόνο κατά εθνότητα)

9.197 ομιλητές Με μητρική γλώσσα την βοσνιακή Κροατική Στατιστική Υπηρεσία (CROSTAT)
(Με μητρική γλώσσα την βοσνιακή)
Σλοβενία Σλοβενία 21.542 ομιλητές Βόσνιοι Μουσουλμάνοι
(Εθνικά Βόσνιοι)
2002 Στατιστική Υπηρεσία της Δημοκρατίας της Σλοβενίας (Statistični urad Republike Slovenije)
10.467 ομιλητές Εθνικά Μουσουλμάνοι
Flag of Macedonia.svg ΠΓΔΜ 17.018 ομιλητές Βόσνιοι Μουσουλμάνοι
(Εθνικά Βόσνιοι)
2002 Εθνική Στατιστική Υπηρεσία της ΠΓΔΜ (Државен завод за статистика)

Τα βοσνιακά είναι επίσημη γλώσσα στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, επίσημα ως μειονοτική γλώσσα στο Μαυροβούνιο[2] και τοπικά στη Σερβία ως γλώσσα εκπαίδευσης και τοπικής-περιφερειακής αυτοδιοίκησης.[4]

Ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ένα από τα παλαιότερα έγγραφα των Νοτιοσλαβικών λαών που έχουν συνταχτεί στη σλαβική γλώσσα είναι μια εμπορική συμφωνία μεταξύ της Βοσνίας και Ντουμπρόβνικ, που χρονολογείται το 1189. Το κείμενο αυτό γράφτηκε από τον ηγεμόνα της Βοσνίας, Κούλιν Βαν.[19] Η ανακάλυψη αυτού του εγγράφου αποτέλεσε την καίρια απόδειξη της εθνικής υπόστασης της Βοσνίας και ταυτόχρονα το πρώτο τεκμήριο της βοσνιακής γλώσσας.

Σημειώσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

^ α: Το Κοσσυφοπέδιο είναι το αντικείμενο της εδαφικής διαφοράς μεταξύ της Δημοκρατίας της Σερβίας και της αυτοαποκαλούμενης Δημοκρατίας του Κοσσυφοπεδίου. Το Κοσσυφοπέδιο διακήρυξε την ανεξαρτησία του στις 17 Φεβρουαρίου 2008, ενώ η Σερβία διακηρύττει ως σήμερα ότι αποτελεί μέρος της δικής της κυρίαρχης επικράτειάς της. Το Κοσσυφοπέδιο αναγνωρίζεται ως ανεξάρτητο κράτος από περίπου 89 κράτη μέλη του ΟΗΕ.

Δείτε επίσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Υποσημειώσεις και παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Σφάλμα αναφοράς: Σφάλμα παραπομπής: Λανθασμένο <ref>. Δεν υπάρχει κείμενο για τις παραπομπές με όνομα ethnologue.
  2. 2,0 2,1 (Σέρβικα) Ιστοσ. Σοσιαλιστικού Λαϊκού Κόμματος του Μαυροβουνίου, Σύνταγμα του Μαυροβουνίου, Άρθρο 13.
  3. (αγγλικά) Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Κόσοβο 2009 Αναφορά Προόδου Αρχείο
  4. 4,0 4,1 (Βοσνιακά) Ιστοσ. Εθνικού Συμβουλίου Βόσνιακ της Σερβίας, Καταστατικό, [Περιγράφεται το δικαίωμα των τοπικών συμβουλίων της βοσνιακής μειονότητας για την χρήση της βοσνιακής ως επίσημης γλώσσας στην εκπαίδευση και την πολιτική ζωή της μειονότητας].
  5. (αγγλικά) David Dalby, Linguasphere (1999/2000, Linguasphere Observatory), pg. 445, 53-AAA-g, "Srpski+Hrvatski, Serbo-Croatian".
  6. (αγγλικά) Benjamin V. Fortson, IV, Indo-European Language and Culture: An Introduction, 2η εκδ. (2010, Blackwell), σ. 431, "Λόγω της αμοιβαίας κατανόησης τους, της Σερβικής, της Κροατικής, της Βοσνιακής, συνήθως θεωρείται ότι αποτελούν μία γλώσσα που ονομάζεται σερβοκροατική."
  7. (αγγλικά) Václav Blažek, "On the Internal Classification of Indo-European Languages: Survey" Ανακτήθηκε 20/10/2010, σσ. 15-16.
  8. (αγγλικά) Δείτε Άρθ. 6 του Συντάγμαντος της Ομοσπονδίας της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης, που είναι διαθέσιμο στον ιστότοπο του Γραφείου του Ύπατου Εκπροσώπου στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη
  9. (αγγλικά) Marko Valenta, Sabrina P. Ramet, The Bosnian Diaspora: Integration in Transnational Communities, Ashgate Publishing, Ltd., 2011, σ. 71, ISBN 1-4094-1252-0
  10. Ιστοσ. Πανεπιστημίου Αιγαίου, Περιλήψεις μαθημάτων: Ζητήματα Κοινωνιογλωσσολογίας: Γλώσσα και κοινωνία στα Βαλκάνια - Η γιουγκοσλαβική εμπειρία, [Διδάσκων καθηγ. Κώστας Κανάκης]
  11. (αγγλικά) Ιστοσ. Εγκυκλ. Omniglot, Serbian, Croatian and Bosnian
  12. Ιστοσ. BBC, Languages accross Europe: Bosnian, Bosanski
  13. Ιστορικά Αρχεία της πόλης του Σαράγεβο
  14. Το λεξικό Rječnik hrvatskoga ili srpskoga jezika (I-XXIII) που εκδόθηκε από την Γιουγκοσλαβική Ακαδημία Τεχνών και Επιστημών το 1880, είναι το πρώτο ιστορικό λεξικό της Κροατικής και της Σερβικής Γλώσσας. Έκδόθηκε κάτω από την επιμέλεια του φιλολόγου και λεξικογράφου Ντούρο Ντάνιτζιτς (Đuro Daničić) στο Ζάγκρεμπ.
  15. Ronelle Alexander, Bosnian, Croatian, Serbian, a grammar: with sociolinguistic commentary, εκδ. University of Wisconsin Press, 2006, 409
  16. (αγγλικά) Robert David Greenberg, Language and Identity in the Balkans: Serbo-Croatian and Its Disintegration, Oxford University Press, 2004, σ. 141, ISBN 0-19-925815-5
  17. Η ορολογία "Εθνικά Βοσνιακοί" άρχισε να χρησιμοποιείται μετά την ανεξαρτησία της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης. Προηγουμένως, στην πρώην Σοσιαλιστική Γιουγκοσλαβία, χρησιμοποιούνταν ο όρος "Εθνικά Μουσουλμάνοι", για αυτό τον λόγο αρκετοί Βόσνιοι μουσουλμάνοι αυτοπροσδιορίζονται ως εθνοτική ομάδα.
  18. (αγγλικά) Marko Valenta, Sabrina P. Ramet, The Bosnian Diaspora: Integration in Transnational Communities, Ashgate Publishing, Ltd., 2011, σ. 7, ISBN 1-4094-1252-0
  19. [Απόδοση ονόματος στα ελληνικά] Edmund H. Broadbent, Η πορεία της εκκλησίας μέσα στους αιώνες, (The Pilgrim Church), Μετάφρ. Χρήστου Σ. Χαλκιά, Παγκόσμια Πεντηκοστή, τμ. Α', Αθήνα 2000, σ. 63
Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Bosnien της Γαλλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).
Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Bosnian language της Αγγλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).