Βασίλειο της Κύπρου

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Βασίλειο της Κύπρου
Royaume de Chypre

1192–1489


Έμβλημα

Πρωτεύουσα Λευκωσία
Γλώσσες Γαλλικά
Ελληνικα
Θρησκεία Καθολικό δόγμα
Ελληνορθόδοξο δόγμα
Κυβέρνηση Μοναρχία
Ιστορία
 -  Ίδρυση 1192
 -  Κατάλυση 1489
Σήμερα μέρος των Flag of Cyprus.svg Κύπρος
Flag of the Turkish Republic of Northern Cyprus.svg Βόρεια Κύπρος (Υπό αμβισβήτηση)

Το Βασίλειο της Κύπρου ήταν ένα Σταυροφορικό Βασίλειο κατά την περίοδο του Μεσαίωνα. Ιδρύθηκε το 1197, έξη χρόνια μετά από την κατάληψή της Κύπρου από τον Ριχάρδο το Λεοντόκαρδο το 1191, κατά την Γ' Σταυροφορία. Καταλύθηκε όταν το 1489 η Βασίλισσα Αικατερίνη Κορνάρο παραχώρησε, ως κληρονομιά, το νησί στη Βενετία.

Κατά την Γ' Σταυροφορία ο στόλος του Ριχάρδου μετά από μία καταιγίδα προσορμίστηκε στην Κύπρο. Είχαν χάσει μερικά καράβια από την καταιγίδα, και σε ένα από αυτά βρίσκονταν η Ιωάννα, η Βερεγγάρια (μέλλουσα σύζυγος του Ριχάρδου) και ένα μεγάλο τμήμα των χρημάτων που είχαν συγκεντρωθεί για τη σταυροφορία. Λίγες ημέρες αργότερα ανακάλυψαν ότι οι επιβάτες είχαν αιχμαλωτιστεί από τον ηγεμόνα της Κύπρου, τον Ισαάκιο Κομνηνό, τον άνθρωπο που απόσχισε την Κύπρο από τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία. Ο Ριχάρδος κυρίεψε την Κύπρο, απελευθέρωσε τους δικούς του, αιχμαλώτισε τον Ισαάκιο Κομνηνό και πούλησε αμέσως το νησί στους Ναΐτες Ιππότες. Ένα χρόνο αργότερα οι Ναΐτες Ιππότες επέστρεψαν το νησί στον Ριχάρδο, μετά από εξέγερση των κατοίκων κατά της σκληρής διακυβέρνησης και της βαριάς φορολογίας που είχαν επιβάλει, την οποία κατάπνιξαν στο αίμα το Πάσχα του 1192. Ο Ριχάρδος το πούλησε στον έκπτωτο Γάλλο βασιλιά της Ιερουσαλήμ Γκι ντε Λουζινιάν, σαν αντάλλαγμα για την παραίτησή του από τα δικαιώματά του στο Βασίλειο της Ιερουσαλήμ. Το 1197, όταν στην εξουσία ήταν ο αδελφός του Γκι, ο Αμορί ή Αμάλριχος, η Κύπρος αναγνωρίστηκε ως Βασίλειο. Το Βασίλειο της Κύπρου αποδείχθηκε το μακροβιότερο από τις κατακτήσεις των Σταυροφόρων, μέχρι το 1489 και κρατήθηκε ως Βενετική κτήση μέχρι το 1571, όταν έπεσε στα χέρια των Τούρκων.

Ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στη διάρκεια του πρώτου αιώνα των Σταυροφοριών, η Κύπρος αποτελούσε επαρχία της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Το 1184, ο Ισαάκ Δούκας Κομνηνός, κυβερνήτης της Αρμενίας, ο οποίος είχε ήδη, κατά το παρελθόν, επιχειρήσει να ανεξαρτητοποιηθεί, αναγκάστηκε να βρει καταφύγιο στην Κύπρο. Με ψευδή αυτοκρατορικά έγγραφα, κατόρθωσε να αναγνωριστεί ως κυβερνήτης του νησιού από τι τοπικές αρχές, και σύντομα κατέστη αυτόνομος, και στη συνέχεια αυτοανακηρύχτηκε Αυτοκράτορας της Κύπρου. Η Αυτοκρατορία επεχείρησε να επανακτήσει τον έλεγχο της Κύπρου, αλλά ο βυζαντινός στόλος που επέδραμε, απωθήθηκε από στολίσκο που έστειλε ο Βασιλιάς της Σικελίας, Γουλιέλμος Β΄ ο Καλός.

Στη διάρκεια της Γ΄ Σταυροφορίας, ο Ριχάρδος ο Λεοντόκαρδος, αλλάζοντας πορεία λόγω καταιγίδας, έφτασε στην Κύπρο, όπου ο Ισαάκ Κομνηνός επέταξε ένα από τα πλοία του ως ναύλα. Ο Ριχάρδος, τότε, αποβίβασε το στράτευμά του και νίκησε, χωρίς ιδιαίτερη δυσκολία, τον Ισαάκ Κομνηνό, και στη συνέχεια κατέλαβε σε σύντομο χρονικό διάστημα το σύνολο του νησιού (τέλη Μαρτίου 1191). Καθώς δεν ήξερε τί να κάνει την νέα του αυτή κατάκτηση, ο Ριχάρδος την πούλησε στο Τάγμα των Ναϊτών, το οποίο κατέστειλε, με ιδιαίτερα βίαιο τρόπο, την εξέγερση του ντόπιου πληθυσμού αλλά επέστρεψαν το νησί στον Ριχάρδο, ο οποίος υποχρεώθηκε να τους επιστρέψει στο χρηματικό ύψος της μεταξύ τους συναλλαγής (συν μια οικονομική για την καταστολή της εξέγερσης του ελληνικού πληθυσμού). Τελικώς, ο Ριχάρδος μεταπώλησε το νησί στον Γκι ντε Λουζινιάν, ο οποίος είχε εκδιωχθεί από το Βασίλειο της Ιερουσαλήμ από τους ίδιους τους βαρόνους του. Ο Γκι εγκαταστάθηκε με τριακόσιους ιππότες και διακόσιους ιπποκόμους, οι οποίοι είχαν μόλις χάσει τις κτήσεις τους, λόγω των κατακτήσεων του Σαλαντίν στους Αγίους Τόπους.

Ο Γκι ντε Λουζινιάν πέθανε τον Απρίλιο του 1194 : ο αδερφός του, Αμωρί τον διαδέχτηκε. Δίκαιος και σοφός διοικητής, ξεκίνησε από την αναδιανομή των φέουδων ώστε να διατηρήσει στην κατοχή του επαρκές σε έκταση γαίες. Στην συνέχει ανέλαβε την διαμόρφωση της εκκλησιαστικής διοίκησης : ξεκίνησε διαπραγματεύσεις με την Αγία Έδρα για την δημιουργία λατινικής αρχιεπισκοπής στην Λευκωσία και τριών επισκοπών στην Πάφο, την Λεμεσό και την Αμμόχωστο. Τέλος, ξεκαθάρισε το καθεστώς του νησιού : ο αδερφός του, Γκι είχε διατελέσει ως βασιλιάς, με την έγκριση της Γαλλίας, καθώς δεν ήταν παρά ένας απλός άρχοντας του νησιού. Ο Αμωρί απευθύνθηκε στην Αγία Έδρα και την Αγία Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, και έλαβε το 1195 από τον Αυτοκράτορα Ερρίκο ΣΤ΄ τον τίτλο του Βασιλιά της Κύπρου. Μέσω γάμου, ο Αμωρί έγινε επίσης Βασιλιάς της Ιερουσαλήμ, αλλά τα δύο βασίλεια χωρίστηκαν με τον θάνατό του το 1205. Ο γιος του, Ούγος Α΄ τον διαδέχτηκε στην Κύπρο, αλλά πέθανε σε ηλικία, μόλις, 23 ετών το 1218, αφήνοντας πίσω του έναν γιο ηλικίας εννέα μηνών, τον Ερρίκο Α΄. Η βασιλομήτωρ, Αλίκη της Καμπανίας, ανέθεσε την αντιβασιλεία στον Ζαν ντ'Ιμπελάν, τον οποίον διαδέχτηκε ο Ζαν ντ'Ιμπελάν το 1227.

Στις 21 Ιουλίου 1228, ο Αυτοκράτορας Φρειδερίκος Β΄, ως επικεφαλής της ΣΤ΄ Σταυροφορίας, αποβιβάστηκε στην Λεμεσό. Ως ανώτατος άρχοντας του βασιλείου, απαίτησε να αναλάβει την αντιβασιλεία. Η αυταρχική αυτή συμπεριφορά είχε ως αποτέλεσμα της οργή των τοπικών ευγενών εναντίον του και ο Πόλεμος των Λομβαρδών ξεκίνησε μεταξύ των εκπροσώπων του Αυτοκράτορα, από την μία πλευρά, και τους βαρόνους της Κύπρου και της Συρίας από την άλλη, ο οποίος δεν σταμάτησε παρά μόνο το 1233 με την νίκη των βαρόνων, υπό την ηγεσία του Ερρίκου Α΄, ο οποίος είχε μόλις ενηλικιωθεί, και του Ζαν ντ'Ιμπελάν. Το 1247, ο Πάπας Ιννοκέντιος Δ΄, απείλαξε το Βασίλειο από κάθε απόδοση τιμών στην Αγία Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία. Ο Ερρίκος Α΄ πέθανε το 1253, κι έπειτα ο γιος του, Ούγος Β΄ το 1267. Το στέμμα πέρασε τότε στον ξάδερφό του, Ούγο Γ΄.

Ο Ούγος Γ΄ κληρονόμησε, επίσης, το Βασίλειο της Ιερουσαλήμ και επεχείρησε να αγωνιστεί για την επιβίωσή του, αλλά απέναντι στην αντίδραση ορισμένων βαρόνων-υποστηρικτών του Καρόλου του Ανζού και αυτή των "Λατίνων" βαρόνων της Κύπρου, οι οποίοι ανέφεραν ότι αδυνατούσαν να τον υπηρετήσουν εκτός του νησιού, αναγκάστηκε να υποχωρήσει. Ο γιος του, Ερρίκος Β΄ της Κύπρου κατάφερε να αναγνωριστεί ως Βασιλιάς της Ιερουσαλήμ, αλλά δεν κατάφερε να αποτρέψει την κατάληψη του Αγίου Ιωάννη της Άκρας στην ηπειρωτική χώρα, που σηματοδότησε και το τέλος του Βασιλείου της Ιερουσαλήμ.

Στην ίδια την Κύπρο, ξεκίνησε, τότε, μια περίοδος διαμάχεων μεταξύ του Βασιλιά και των ευγενών του Βασιλείου, στην διάρκεια της οποίας βασιλείς εκθρονίστηκαν (Ερρίκος Β΄) ή δολοφονήθηκαν (Αμωρί Β΄, Πέτρος Α΄) και το Βασίλειο της Κύπρου έχασε την ανεξαρτησία του, μεταβαλλόμενο σε προτεκτοράτο της Γένοβας, και μετέπειτα της Βενετίας. Η τελευταία εκθρόνισε και την τελευταία βασίλισσα, Αικατερίνη Κορνάρο, το 1489. Η Βενετία διατήρησε στην κατοχή της το νησί επί 82 έτη.

Στη διάρκεια της συνολικής περιόδου της "φράγκικης" και "λατινικής" (συμπεριλαμβανομένης της ενετικής) κατοχής, ο τοπικός ελληνορθόδοξος πληθυσμός υποβαθμίστηκε στο καθεστώς της σκλαβιάς και επαναστάτησε, ανεπιτυχώς, αρκετές φορές, έως το 1571, όπου κατέληξε να υποδεχτεί ως ελευθερωτές της δυνάμεις της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Ωστόσο, η μεταχείρισή τους από τους Τούρκους δεν ήταν καλύτερη αυτής των Λατίνων, με τους Τούρκους να εγκαθιδρύουν ένα νέο σύστημα εκμετάλλευσης : αυτό των Τιμαρίων, σύστημα το οποίο διήρκεσε τρεις αιώνες, προτού αντικατασταθεί το 1878 από την αγγλική αποικιοκρατία. Ήταν μόλις το 1960 που ο ελληνικός πληθυσμός του νησιού κατάφερε να επανακτήσει την ανεξαρτησία του.

Κατάλογος των βασιλέων της Κύπρου[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ιστορία της Κύπρου
Προϊστορική περίοδος
Νεολιθική Εποχή (7000 - 3900 π.Χ.)
Χαλκολιθική Εποχή (3900 - 2500 π.Χ.)
Πρώιμη εποχή του χαλκού (2500 - 1900 π.Χ.)
Μέση εποχή του χαλκού (1900 - 1650 π.Χ.)
Ύστερη εποχή του χαλκού (1650 - 1050 π.Χ.)
Αρχαία ιστορία της Κύπρου
Ασσυριακή Περίοδος (709 π.Χ. - 669 π.Χ.)
Περσική Περίοδος (525 π.Χ. - 333 π.Χ.)
Ελληνιστική Περίοδος (333 π.Χ. - 58 π.Χ.)
Ρωμαϊκή Περίοδος (58 π.Χ. - 330)
Η Κύπρος τον Μεσαίωνα
Βυζαντινή Κύπρος (330 - 1191)
Βασίλειο της Κύπρου (1192 - 1489)
Βενετική Περίοδος (1489 - 1571)
Οθωμανική Κύπρος (1571 - 1878)
Αγγλική Περίοδος (1878 - 1960)
Ανεξάρτητη Κύπρος
Νεότερη ιστορία της Κύπρου (1960 - Σήμερα)

Πηγή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • René Grousset, L'Empire du Levant : Histoire de la Question d'Orient, Paris, Payot, coll. « Bibliothèque historique », 1949 (réimpr. 1979), 648 p. (ISBN 2-228-12530-X)