Αρχιπέλαγος
Ο όρος αρχιπέλαγος είναι ένας διεθνής γεωγραφικός όρος που χαρακτηρίζει γεωλογικό σχηματισμό αποτελούμενο από μια αλυσίδα ή μια ανεπτυγμένη συστάδα νησιών. Κατ' ουσίαν σημαίνει "πρώτη θάλασσα", από τις Ελληνικές λέξεις "άρχων" (αρχηγός / πρώτος) και "πέλαγος" (θάλασσα).
Δημιουργήθηκε από τους Ενετούς που ονόμασαν "arcipelago" το Αιγαίο Πέλαγος. Στη συνέχεια οι Ενετοί ονόμασαν επίσης Τοσκανικό Αρχιπέλαγος τη θαλάσσια έκταση μεταξύ Κορσικής και Ιταλίας προσδίδοντας έτσι έννοια μεγάλης έκτασης θάλασσας στην οποία όμως περιλαμβάνονται και νήσοι. Όταν όμως ανακαλύφθηκαν οι μεγάλες συστάδες νησιών και νησίδων στον Ειρηνικό Ωκεανό κατέστη τότε ανάγκη να προσδιορίζονται επιμέρους θάλασσες με καταφανή την ύπαρξη συστάδων νησίδων όπου και έγινε με τον έτοιμο αυτόν όρο. Έτσι σε μία θάλασσα (μεγάλης έκτασης) μπορεί να περιλαμβάνονται επιμέρους αρχιπελάγη.
Στην Ελλάδα αρχικά χρησιμοποιήθηκε ως όρος στρατιωτικής διοικητικής ορολογίας (φιλολογίας) π.χ. "Γενική Διοίκηση Αρχιπελάγους", "Μεραρχία Αρχιπελάγους" κ.λπ. Σήμερα όμως προσδιορίζεται περισσότερο σε ανοικτές θάλασσες με συστάδες νησίδων που κατ΄ ανάγκη πολιτογραφήθηκε και από τους Έλληνες στο επίσημο ονοματολόγιο.
Αρχιπελάγη απαντώνται συνήθως στην ανοιχτή θάλασσα αν και σε μερικές περιπτώσεις γειτνιάζουν με μεγάλους όγκους ξηράς. Τα αρχιπελάγη είναι συχνά ηφαιστειογεννή, σχηματισμένα κατά μήκος ωκεάνιων ρηγμάτων η σε περιοχές με ενεργή ηφαιστειακή δραστηριότητα, εντούτοις στη διαδικασία σχηματισμού τους εμπλέκονται και άλλες γεωλογικές διεργασίες όπως η πρόσχωση και η δίαβρωση.
[Επεξεργασία] Κυριότερα αρχιπελάγη
- Αζόρες
- Αιγαίο
- Αλεούτιες νήσοι
- Αντίλες
- Αρχιπέλαγος Αλεξάνδρου
- Αρχιπέλαγος Σολεντινάμε
- Αρχιπέλαγος Μπίσμαρκ
- Βαλεαρίδες Νήσοι
- Βερμούδες
- Βρετανικά Νησιά
- Γη του Πυρός
- Γκαλάπαγκος
- Ιαπωνικό αρχιπέλαγος
- Κανάρια νησιά
- Μαδέρα
- Μπαχάμες
- Νέα Ζέμλια
- Νέα Καληδονία
- Νησιά Φερόες
- Νησιά Φίτζι
- Νησιά Φόκλαντ
- Παρθένες νήσοι
- Πολυνησία
- Σεϋχέλλες
- Φιλιππίνες
