Αρχιεπίσκοπος Κύπρου Κυπριανός
Ο Κυπριανός (Στρόβολος, 1756 - Λευκωσία, 1821) ήταν Αρχιεπίσκοπος της Κύπρου και Εθνομάρτυρας κατά την περίοδο της Ελληνικής Επανάστασης του 1821. Στις 9 Ιουλίου 1821 απαγχονίστηκε μαζί με άλλους τρείς επισκόπους από τους Τούρκους, στη Λευκωσία.
Πίνακας περιεχομένων |
[Επεξεργασία] Παιδική ηλικία και σπουδές
Ο Κυπριανός γεννήθηκε στον Στρόβολο, το 1756. Παραμένει άγνωστο το όνομα των γονιών του. Ο Κυπριανός πήγε στη Μονή Μαχαιρά, όπου έλαβε στοιχειώδη παιδεία, ενώ αργότερα σπούδασε θεολογικά και φιλολογικά στη Μολδαβία (τότε Μολδοβλαχία), με τη βοήθεια του ηγεμόνα Μιχαήλ Κωνσταντίνου Σούτσου.[1] Το 1802 επέστρεψε στην Κύπρο και έγινε Οικονόμος στην Αρχιεπισκοπική.[2]
Ο Αρχιεπίσκοπος Εθνομαρτυρας Κύπρου Κυπριανος εγεννηθηκε στα Καμπιά Ορεινης Λευκωσιας από την Μαριου που εκαταγετουν από τα Καμπιά και τον Γεώργιο που ήρθε σόγαμπρος στα Καμπιά από τον Στροβολο το 1756, αυτά μας τα έλεγαν οι παππούδες μας και μπορείτε επίσης να διαβάσετε το βιβλίο της Ηβης Νησιωτου για τον Εθνομαρτυρα Κυπριανο επίσης πολλές πληροφορίες μπορείτε να βρείτε και στην Ιστοσελιδα της κοινότητας www.kambiaorinis.com επικοινωνια info@alsiammaface.com
[Επεξεργασία] Αρχιεπίσκοπος της Κύπρου
Στις αρχές του 19ου αιώνα στην Κύπρο επικρατεί Τουρκοκρατία. Το 1804, οι Κύπριοι οδηγούνται σε επανάσταση, η οποία τελειώνει με αποτυχία και με την καρατόμηση του δραγουμάνου Χατζηγεωργάκη Κορνέσιου, το 1809 - ένα χρόνο αργότερα, τη θέση του παίρνει ο Κυπριανός.[3] Το 1812 δίνει χρήματα για να ιδρυθεί η «Ελληνική Σχολή» (νυν Παγκύπριο Γυμνάσιο), κοντά στην Αρχιεπισκοπή.[4]
[Επεξεργασία] Μύηση στη Φιλική Εταιρεία και Ελληνική Επανάσταση
Η ημερομηνία μύησης του Κυπριανού στη Φιλική Εταιρεία παραμένει άγνωστη. Ωστόσο, το 1820, φιλοξενά τον Φιλικό Δημήτριο Ίπατρο και τού υπόσχεται οικονομική βοήθεια για την επανάσταση των Ελλήνων.[3][2] Αργότερα, τον Οκτώβριο του ίδιου έτους, ο Αντώνιος Πελοπίδας (υπό τις διαταγές του Αλέξανδρου Υψηλάντη), στάλθηκε να παραλάβει την εισφορά του Αρχιεπισκόπου.[1]
Έχει σωθεί ένα γράμμα του Αλέξανδρου Υψηλάντη στον Κυπριανό, το οποίο λέγει τα εξής:
| « | Μακαριώτατε και φιλογενέστατε Δέσποτα,
Ο φιλογενέστατος κύριος Δημήτριος Ίπατρος με εβεβαίωσε περί της γενναίας συνεισφοράς, την οποίαν η υμετέρα Μακαριότης υπεσχέθη προς αυτόν διά το Σχολείον της Πελοποννήσου. Όθεν, ως γενικός έφορος του Σχολείου τούτου, κρίνω χρέος μου απαραίτητον να ευχαριστήσω την Υμετέραν Μακαριότητα και να την ειδοποιήσω ότι η έναρξις του Σχολείου εγγίζει. Διά τούτο λοιπόν στέλλω εξεπίτηδες τον κύριον Αντώνιον Πελοπίδαν, άνδρα ενάρετον, φιλογενή και πάσης πίστεως άξιον διά να την βεβαιώσω και διά ζώσης φωνής την όσον ούπω ανέγερσιν του ιερού τούτου καταστήματος: Άς ταχύνη λοιπόν η υμετέρα Μακαριότης να εμβάση τόσον της υμετέρας Μακαριότητας τας συνεισφοράς, όσον και των λοιπών αυτού ομογενών, είτε χρηματικάς, είτε είναι ζωοτροφίας προς τον εν παλαιά Πάτρα της Πελοποννήσου κύριον Ιωάννην Παππά Διαμαντόπουλον, συντροφεύουσα αυτάς ή με άνθρωπον της επίτηδες ή με τον κομιστήν του παρόντος μου. Ων δε εύελπις, ότι ή υμετέρα Μακαριότης θέλει φιλοτιμηθή να δείξη την συνεισφοράν αξίαν του μεγάλου ζήλου και πατριωτισμού Αυτής τε και όλου της του ποιμνίου, εξικετεύω τας μακαρίους Αυτής ευχάς και μένω με βαθύ σέβας της υμετέρας Μακαριότητος τέκνον ευπειθές Αλέξανδρος Υψηλάντης[5] |
» |
Η Φιλική Εταιρεία αποφάσισε να μην εμπλακεί η Κύπρος σε ένοπλο αγώνα, καθώς ήταν επικίνδυνη η γεωγραφική της θέση, αλλά να περιοριστεί στην υλική βοήθεια.[Σημείωση 1][3][2][1] Όταν ξεκίνησε η Επανάσταση, ο Τούρκος σουλτάνος διέταξε την αφόπλιση των Κυπρίων - κάτι που έγινε χωρίς αντίσταση. Ο Κυπριανός προσπάθησε να πείσει τους Κύπριους να υπακούσουν (κάτι παρόμοιο έκανε και ο Πατριάρχης Γρηγόριος Ε') και διαβεβαίωσε τον Τούρκο κυβερνήτη, Κιουτσούκ Μεχμέτ, για την υπακοή των Ελλήνων.[3][2][1]
Παρά τις προσπάθειες αυτές, ο Αρχιμανδρίτης Θεοφύλακτος Θησεύς διένειμε προκηρύξεις στη Λάρνακα, με σκοπό να ξεσηκώσει σε αγώνα τους Έλληνες της Κύπρου - κάτι που έχει καταγγελθεί από τον Τούρκο κυβερνήτη στην Υψηλή Πύλη.[3][2][1] Ο σουλτάνος επέτρεψε στον Κιουτσούκ να συλλάβει, να δημεύσει την περιουσία και να εκτελέσει αυτούς που συμμετείχαν σ' αυτό το κίνημα.[3][2][1]
[Επεξεργασία] Θάνατος
Στις 9 Ιουλίου (ημέρα Σάββατο), πρώτοι σκοτώθηκαν ο Κυπριανός και οι Μητροπολίτες Πάφου, Κιτίου και Κηρυνείας (νυν Κερύνεια) - αργότερα, στην Κύπρο έφθασαν 4.000 στρατιώτες από την Αίγυπτο, οι οποίοι τρομοκράτησαν τον πληθυσμό της Κύπρου.[3][2][1] Τα λείψανα τους έχουν δοθεί την 10η Ιουλίου, ημέρα Κυριακή, σε ομάδα από ιερείς, οι οποίοι τα έθαψαν στον περίβολο του ναού της Παναγίας Φανερωμένης (Λευκωσία) - αργότερα, εκεί κτίστηκε Μαυσωλείο, όπου φυλάγονται μέχρι σήμερα τα οστά.[3]
Οι εκτελέσεις συνεχίστηκαν ως τις 14 Ιουλίου και είχαν ως αποτέλεσμα τον θάνατο 470 ή 486 ανθρώπων - 36 Κύπριοι εξισλαμίστηκαν (αν και μερικοί απ' αυτούς επανήλθαν στη χριστιανική πίστη) και κατάφεραν να γλιτώσουν τον θάνατο.[4]
Ο Άγγλος περιηγητής John Carne είχε γνωρίσει τον Κυπριανό - ο τελευταίος αναφέρεται να τού είπε τα εξής: «Ο θάνατός μου δεν είναι μακριά. Ξέρω πως μόνο ευκαιρία περιμένουν, για να με θανατώσουν».[1]
[Επεξεργασία] Ο Κυπριανός στην τέχνη
Ο εθνικός ποιητής της Κύπρου, Βασίλης Μιχαηλίδης, του αφιέρωσε τους πάρακατω στοίχους[6]:
- Τῷ ἀπαγχονισθέντι Ἀρχιεπισκόπῳ Κύπρου Κυπριανῷ
- Σὺ ποῦ σκοτώθης γιὰ τὸ φῶς σήκου νὰ δῇς τὸν ἥλιο,
- ξύπνα, νὰ δεὶς τὸ αἷμα σου πῶς ἔγινε βασίλειο.
Ο Κυπριανός αποτελεί ο κύριος πρωταγωνιστής του ποιήματος «η 9η Ιουλίου του 1821 εν Λευκωσία Κύπρου» (επίσης του Βασίλη Μιχαηλίδη), στον οποίο αποδίδονται οι πάρακατω στίχοι:
- Παρά το γαίμαν τους πολλούς, έν’ κάλλιον του ’πισκόπου.[7]
- Η Ρωμιοσύνη έν’ φυλή συνόκαιρη του κόσμου,
- κανένας δεν εβρέθηκεν γαι να την-ι ’ξηλείψει,
- κανένας, γιατί σκέπει την ’που τ’ άψη ο Θεός μου.
- Η Ρωμιοσύνη έν’ να χαθεί, όντας ο κόσμος λείψει![8]
Επίσης, ο Μιχαηλίδης του αφιέρωσε το «Επί τω θανάτω του σεβαστού μου Κυπριανού»:
- Την πατρίδα σου με ζέσιν αγαπούσεν η ψυχή σου,
- είχες δυστυχώς τον βίον ακανθώδη και μικρόν,
- [...]
- Αρκεί τούτο που αφήκε τ' όνομά σου στον λαόν της,
- βράχον αντικρύ του χρόνου και λαμπρόν ως η πλειάς.[9]
Ο θάνατος του Κυπριανού οδήγησε τον Κύπριο ζωγράφο Γιώργο Μαυρογένη να ζωγραφίσει τον πίνακα «Απαγχονισμός του Εθνομάρτυρα Κυπριανού» - τώρα βρίσκεται στο Ίδρυμα Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ'.[10]
[Επεξεργασία] Σημείωσεις
- ↑ Σύμφωνα με αφιέρωμα του Ιερού Ναού της του Θεού Σοφίας, ο Κυπριανός επίσης εξέφρασε ανησυχία για μια ένοπλη εξέγερση των Κυπρίων, καθώς θεωρούσε ότι ήταν «άοπλοι και απειροπόλεμος».
[Επεξεργασία] Παραπομπές
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 Ο Αρχιεπίσκοπος Κυπριανός και το 1821 στην Κύπρο, του Πέτρου Πιτσιάκκα, φιλολόγου, Ιούλιος 2003
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 Εθνομάρτυρας Αρχιεπίσκοπος Κυπριανός
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 3,7 9η Ιουλίου 1821 εν Λευκωσία, «Ελληνική Αντίσταση»
- ↑ 4,0 4,1 Ο Εθνο-Ιερομάρτυς Αρχιεπίσκοπος Κύπρου Κυπριανός († 9-7-1821), Ιερός Ναός της του Θεού Σοφίας, 10/7/10
- ↑ Αίμα Κυπρίων στο σώμα της Μητέρας Ελλάδας, Συνεξέλιξη
- ↑ Συλλογή Ποιήματα - η αρχική έκδοση, γραμμένο (χειρόγραφο) από τον Βασίλη Μιχαηλίδη
- ↑ Η 9η Ιουλίου του 1821 εν Λευκωσία Κύπρου, 5
- ↑ Η 9η Ιουλίου του 1821 εν Λευκωσία Κύπρου, 18
- ↑ Επί τω θανάτω του σεβαστού μου Κυπριανού
- ↑ Απαγχονισμός του Εθνομάρτυρα Κυπριανού, 20ός αιώνας, Ακρυλογραφία σε ξύλο, 114 Χ 158 εκ. (με πλαίσιο), Πολιτιστικό Κέντρο Ιδρύματος Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ΄
[Επεξεργασία] Πηγές
- 9η Ιουλίου 1821 εν Λευκωσία, «Ελληνική Αντίσταση»
- Εθνομάρτυρας Αρχιεπίσκοπος Κυπριανός
- Ο Αρχιεπίσκοπος Κυπριανός και το 1821 στην Κύπρο, του Πέτρου Πιτσιάκκα, φιλολόγου, Ιούλιος 2003
- Ο Εθνο-Ιερομάρτυς Αρχιεπίσκοπος Κύπρου Κυπριανός († 9-7-1821), Ιερός Ναός της του Θεού Σοφίας, 10/7/10
|
|||||
| Στοιχεία προσώπου | |
|---|---|
| ΟΝΟΜΑ | Κυπριανος |
| ΑΛΛΑ ΟΝΟΜΑΤΑ | |
| ΜΙΚΡΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ | Αρχιεπίσκος Κύπρου, Εθνομάρτυρας |
| ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΓΕΝΝΗΣΗΣ | |
| ΕΤΟΣ ΓΕΝΝΗΣΗΣ | 1756 |
| ΤΟΠΟΣ ΓΕΝΝΗΣΗΣ | Στρόβολος |
| ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΘΑΝΑΤΟΥ | 9 Ιουλίου |
| ΕΤΟΣ ΘΑΝΑΤΟΥ | 1821 |
| ΤΟΠΟΣ ΘΑΝΑΤΟΥ | Λευκωσία |
