Αρτηριακή υπέρταση
 |
Έχει προταθεί αυτό το λήμμα ή τμήμα αυτού του λήμματος, να συγχωνευθεί με το Υπέρταση, υπό τον τίτλο Αρτηριακή υπέρταση. (Σχολιάστε) Αν πρόκειται να γίνει συγχώνευση σελίδων με μεγάλο ιστορικό, αφού συγχωνεύσετε το περιεχόμενο ζητήστε οπωσδήποτε την συγχώνευση και του ιστορικού των δύο σελίδων. |
| Αρτηριακή υπέρταση | |
|---|---|
 |
|
| Ταξινόμηση ICD-10 | I10,I11,I12, I13,I15 |
| Ταξινόμηση ICD-9 | 401 |
| OMIM | 145500 |
| DiseasesDB | 6330 |
| MedlinePlus | 000468 |
| eMedicine | med/1106 ped/1097 emerg/267 |
| MeSH | D006973 |
Η αρτηριακή υπέρταση ορίζεται ως η αύξηση της αρτηριακής πίεσης (συστολικής ή/και διαστολικής) σε επίπεδα μεγαλύτερα από τα φυσιολογικά. Τα φυσιολογικά όρια της αρτηριακής πίεσης κυμαίνονται σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας σε λιγότερο από 130mmHg (χιλιοστά στήλης υδραργύρου) για την συστολική πίεση (η μεγάλη πίεση όπως συνηθίζεται να αποκαλείται) και λιγότερο από 85mmHg για την διαστολική πίεση (η πίεση της καρδιάς ή μικρή πίεση). Επίσης υπάρχει η υψηλή φυσιολογική συστολική πίεση που κυμαίνεται σε τιμές μεταξύ 130-139mmHg και η υψηλή φυσιολογική διαστολική πίεση που κυμαίνεται μεταξύ 85-89mmHg. Τα άτομα που οι πιέσεις τους κυμαίνονται μεταξύ των υψηλών φυσιολογικών τιμών βρίσκονται στην φάση της προϋπέρτασης και έχουν μεγάλη πιθανότητα να εμφανίσουν υπέρταση στο μέλλον.
Πίνακας περιεχομένων |
Επιδημιολογία [Επεξεργασία]
Η συχνότητα της αρτηριακής υπέρτασης στον γενικό πληθυσμό κυμαίνεται από 8-20%, με αύξηση έως 25% στις βιομηχανικά ανεπτυγμένες χώρες. Στην Ελλάδα η συχνότητα της υπέρτασης κυμαίνεται από 10-15%. Επίσης υπάρχει διαφορά μεταξύ των φυλών, όπου οι Μαύροι πάσχουν εφτά φορές συχνότερα από τους Λευκούς (αναλογία 7:1). Με την πάροδο της ηλικίας αυξάνεται ο αριθμός των υπερτασικών ατόμων, που αφορά κυρίως τις γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση.
Ταξινόμηση [Επεξεργασία]
Η αρτηριακή υπέρταση διακρίνεται σε δύο μεγάλες κατηγορίες, την πρωτοπαθή ή ιδιοπαθή και τη δευτεροπαθή. Η αιτία της ιδιοπαθούς αρτηριακής υπέρτασης είναι άγνωστη και το μοναδικό εύρημα είναι η αύξηση της αρτηριακής πίεσης. Η δευτεροπαθής αρτηριακή υπέρταση οφείλεται στην ύπαρξη κάποιας άλλης πάθησης όπως φαίνεται στον παρακάτω πίνακα. Επίσης αξίζει να σημειωθεί ότι υπάρχει συσχέτιση της αρτηριακής υπέρτασης με κληρονομικούς παράγοντες.
| Παθήσεις Νεφρών | Παθήσεις ενδοκρινών αδένων | Παθήσεις κυκλοφορικού συστήματος | Παθήσεις νευρικού συστήματος | Υπέρταση της κύησης | Από φάρμακα ή άλλες ουσίες |
|---|---|---|---|---|---|
| Παθήσεις αγγείων | Φαιοχρωμοκύττωμα | Ανεπάρκεια αορτής | Αυξημένη ενδοκρανιακή πίεση | Προεκλαμψία | Οιστρογόνα |
| Παθήσεις του παρεγχύματος | Πρωτοπαθής αλδοστερονισμός | Πλήρης κολποκοιλιακός αποκλεισμός | Σύνδρομο Guillain-Barre | Αλατο-γλυκοκορτικοειδή | |
| Σύνδρομο Cushing | Στένωση ισθμού αορτής | Συμπαθητικομιμητικά | |||
| Υπερ- και υποθυρεοειδισμός | Ανοικτός βοτάλειος πόρος | Γλυκόριζα(γλυκάνισο) | |||
| Υπερπαραθυρεοειδισμός |
Παράγοντες κινδύνου [Επεξεργασία]
Οι παράγοντες που ευνοούν την ανάπτυξη της αρτηριακής υπέρτασης είναι οι εξής: Η αυξημένη κατανάλωση αλατιού, το έντονο ψυχικά στρες, η παχυσαρκία, η καθιστική ζωή, η αυξημένη κατανάλωση οινοπνεύματος,το κάπνισμα,το είδος της εργασίας και η κληρονομικότητα.
Παχυσαρκία [Επεξεργασία]
Το αυξημένο σωματικό βάρος αποτελεί σημαντικό επιβαρυντικό παράγοντα, και μάλιστα υπολογίζεται ότι αύξηση του σωματικού βάρους κατά 10 κιλά προκαλεί αύξηση της διαστολικής αρτηριακής πίεσης κατά 3mmHg. Επίσης η παχυσαρκία συνοδεύεται συχνά από δυσκολίες κατά τη μετακίνηση και καθιστική ζωή, που αποτελεί έναν επιπλέον παράγοντα κινδύνου.
Κατανάλωση οινοπνεύματος [Επεξεργασία]
Η κατάχρηση του οινοπνεύματος αυξάνει την αρτηριακή πίεση σε ηλικίες μεγαλύτερες των 60 ετών.
Το είδος της εργασίας [Επεξεργασία]
Όσο πιο βαριά είναι η χειρωνακτική εργασία, τόσο ταχύτερα αυξάνεται η αρτηριακή πίεση, με αποτέλεσμα να υπάρχει μεγάλη πιθανότητα ανάπτυξης αρτηριακής υπέρτασης.
Κλινική εικόνα [Επεξεργασία]
Τα υπερτασικά άτομα κατά κύριο λόγο δεν εμφανίζουν συμπτώματα, λόγω της βαθμιαίας αύξησης της πίεσης. Η διαπίστωση της ύπαρξης Α.Υ. είναι συνήθως τυχαίο εύρημα από μετρήσεις σε γιατρό ή από άλλο άτομο. Στα αρχικά στάδια της υπέρτασης μπορεί να υπάρξουν συμπτώματα όπως ζάλη, κεφαλαλγία, εμβοές, δυσχέρεια συγκέντρωσης, νευρικότητα, αίσθημα παλμών, και λιποθυμία. Επίσης χαρακτηριστικό σύμπτωμα της βαριάς υπέρτασης είναι η κεφαλαλγία συσφυκτικού τύπου "δίκην κράνους", που εντοπίζεται κυρίως στην ινιακή χώρα, συνοδευόμενη πολλές φορές από ναυτία και εμετό. Σε μεταγενέστερα στάδια η εμφάνιση συμπτωμάτων οφείλεται στην αρτηριοπάθεια που αναπτύσσεται σε διάφορα όργανα στόχους με κύρια, την καρδιά, το κεντρικό νευρικό σύστημα, και τους νεφρούς.
Υπερτασική Καρδιακή Νόσος [Επεξεργασία]
Η υπερτασική καρδιακή νόσος περιλαμβάνει την υπερτροφία της αριστεράς κοιλίας, που μπορεί να εξελιχθεί σε καρδιακή ανεπάρκεια, και την υπερτασική αθηροσκληρωτική στεφανιαία νόσο, με πιθανή εξέλιξή της σε στηθάγχη, έμφραγμα του μυοκαρδίου κτλ.
Υπερτασική νεφροπάθεια [Επεξεργασία]
Χαρακτηρίζεται από την ανάπτυξη νεφροσκλήρυνσης και περιλαμβάνει την καλοήθη και την κακοήθη νεφροσκλήρυνση.
Καλοήθης Νεφροσκλήρυνση [Επεξεργασία]
Η καλοήθης νεφροσκλήρυνση χαρακτηρίζεται από μικρή ελάττωση του μεγέθους των νεφρών, μικρή έκπτωση της νεφρικής λειτουργίας και μικρού βαθμού λευκωματουρία.
Κακοήθης Νεφροσκλήρυνση [Επεξεργασία]
Η κακοήθης νεφροσκλήρυνση συνυπάρχει με αμφιβληστροειδοπάθεια και εγκεφαλοπάθεια και εμφανίζεται σε ασθενείς με κακοήθη υπέρταση.
Υπερτασική αγγειακή εγκεφαλική νόσος [Επεξεργασία]
Περιλαμβάνει αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια, παροδικά ισχαιμικά επεισόδεια, την γενικευμένη χρόνια εγκεφαλοπάθεια και ορισμένες φορές την οξεία εγκεφαλοπάθεια.
Υπερτασική Οφθαλμοπάθεια [Επεξεργασία]
Περιλαμβάνει αλλοιώσεις από τον βυθό του οφθαλμού και διαχωρίζεται σε τέσσερα στάδια κατά Keith-Wagener-Barker.
Η Σωστή μέτρηση της αρτηριακής πίεσης [Επεξεργασία]
Η σωστή μέτρηση της αρτηριακής πίεσης εξαρτάται από την θέση του εξεταζομένου, το μέγεθος του αεροθαλάμου, την τοποθέτηση της περιχειρίδας, και από άλλες ειδικές συνθήκες.
Θέση του εξεταζομένου [Επεξεργασία]
Ο εξεταζόμενος πρέπει να κάθεται αναπαυτικά με το βραχίονα σε σταθερό σημείο, περίπου στο ύψος της καρδιάς.Σε περίπτωση που ο βραχίονας κρέμεται τότε οι τιμές θα είναι ελαφρώς αυξημένες(περίπου κατά 8mmHg). Επίσης ο εξεταζόμενος θα πρέπει να προσδιορίσει το χέρι από το οποίο θα μετρά την αρτηριακή του πίεση,το οποίο είναι αυτό με την μεγαλύτερη Α.Π.(αν υπάρχουν διαφορές). Σημαντικό είναι το χέρι που θα γίνει η μέτρηση να είναι γυμνό.Όσον αφορά στην εκτέλεση της μέτρησης θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψιν η στιγμή που ακούγεται ο πρώτος ήχος(εμφάνιση) και ο τελευταίος ήχος(εξαφάνιση) που αντιστοιχούν στη συστολική και στη διαστολική πίεση αντίστοιχα.
Το μέγεθος του αεροθαλάμου [Επεξεργασία]
Ο αεροθάλαμος πρέπει να καλύπτει το 80% της περιμέτρου του βραχίονα και σύμφωνα με την Ειδική Επιτροπή της Διεθνούς Εταιρίας Υπέρτασης ένας αεροθάλαμος διαστάσεων 12 x 26εκ. καλύπτει την πλειονότητα των ενηλίκων. Σε παχύσαρκα άτομα ο αεροθάλαμος θα πρέπει να έχει διαστάσεις 12 x 40εκ. και σε λεπτόσωμα άτομα και παιδιά 12 x 18εκ.
Τοποθέτηση περιχειρίδας [Επεξεργασία]
Η περιχειρίδα θα πρέπει να τοποθετείται ακριβώς πάνω από την βραχιόνιο αρτηρία. Το κάτω άκρο της θα πρέπει να βρίσκεται σε απόσταση 2,5 εκ. από την καμπτική επιφάνεια του αγκώνα. Επίσης μικρή περιχειρίδα μπορεί να δώσει ψευδώς αυξημένες τιμές.
Ειδικές συνθήκες [Επεξεργασία]
Σημαντικό είναι μισή ώρα πριν τη μέτρηση της αρτηριακής πίεσης ο εξεταζόμενος να μην έχει πιει καφέ και να μην έχει καπνίσει, να μην έχει πάρει φάρμακα που επηρεάζουν την πίεση και ο χώρος εξέτασης να είναι ήσυχος και ζεστός.
Παθοφυσιολογία [Επεξεργασία]
Επειδή Α.Π. = όγκος παλμού (ΟΠ) x περιφερικές αντιστάσεις(ΠΑ) συμπεραίνουμε ότι για να υπάρχει μεταβολή στην Α.Π. πρέπει να υπάρχει μεταβολή σε μια ή και στις δύο άλλες παραμέτρους (ΟΠ ή ΠΑ). Στην αρτηριακή υπέρταση η αρχική βλάβη είναι η αύξηση του όγκου παλμού και η μείωση των ΠΑ με αποτέλεσμα την αυξημένη αιμάτωση των ιστών. Ο οργανισμός για να ανταπεξέλθει προκαλεί αγγειοσύσπαση και ελάττωση της αιμάτωσης των ιστών με τελικό αποτέλεσμα τη μείωση του όγκου παλμού και την αύξηση των ΠΑ. Η παραπάνω διαδικασία βασίζεται στο νόμο του Laplace σύμφωνα με τον οποίο η τάση που ασκείται στο τοίχωμα ενός σωλήνα είναι ανάλογη με την υδραυλική πίεση και αντιστρόφως ανάλογη προς την ακτίνα του αυλού και το πάχος του τοιχώματος. Επιπλέον, οι αυξημένες αγγειακές αντιστάσεις προκαλούν υπερτροφία του αγγειακού τοιχώματος αλλά και αλλαγές στη διάμετρο των μικρών περιφερικών αρτηριών και αρτηριδίων.
Διάγνωση Α.Υ. [Επεξεργασία]
- Γίνονται τρεις διαδοχικές μετρήσεις της Α.Π. σε διάστημα μιας ή δυο εβδομάδων και κάθε μέτρηση περιλαμβάνει τρεις μετρήσεις ανά 5'.
- Μέτρηση της Α.Π. τρεις φορές τη μέρα από τον ίδιο τον εξεταζόμενο ή από οικεία πρόσωπα για μία εβδομάδα.
- Συνεχής 24ωρη καταγραφή της Α.Π.
- Εφόσον υπάρχει Α.Υ. εκτιμούμε τη βαρύτητα απ'τα επίπεδα της συστολικής και της διαστολικής πίεσης.
- Εφόσον είναι δευτεροπαθής η Α.Υ. κάνουμε τον κατάλληλο παρακλινικό έλεγχο(γενική αίματος,βιοχημικές εξετάσεις, γενική ούρων, ηλεκτροκαρδιογράφημα και υπερηχογράφημα καρδιάς, απλή ακτινογραφία νεφρών(ΝΟΚ) και υπερηχογράφημα νεφρών.
Θεραπεία Α.Υ. [Επεξεργασία]
Η θεραπεία είναι αιτιολογική με φάρμακα ή επεμβάσεις. Επίσης σημαντική είναι η απώλεια βάρους, η άσκηση και η αλλαγή στις διατροφικές συνήθειες.
Βιβλιογραφία [Επεξεργασία]
ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑ, ΤΟΜΟΣ Ι, ΑΠΘ τμήμα Ιατρικής Τομέας Παθολογίας,Τρίτη έκδοση 2004, εκδόσεις University Studio Press.ISBN 960-12-1290-6
ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΓΝΩΣΗ, Δ.ΚΑΡΑΜΗΤΣΟΣ, Μ.ΣΙΩΝ, Γ.ΓΙΑΝΝΟΓΛΟΥ,ΕΚΔΟΣΕΙΣ UNIVERSITY STUDIO PRESS 2007,ISBN 960-12-1560-3
ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ, Φ.ΧΑΡΣΟΥΛΗΣ, Δ.ΒΑΚΑΛΗΣ,ΕΚΔΟΣΕΙΣ UNIVERSITY STUDIO PRESS 2004, ISBN 978-960-12-1278-4
Για την κατηγοριοποίηση της ασθένειας χρησιμοποιήθηκε το αγγλικό άρθρο της wikipedia.
