Αντρές Νιν

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Ο Αντρές Νιν (4 Φεβρουαρίου 1892 - 20 Ιουνίου 1937) ήταν Ισπανός επαναστάτης κομμουνιστής ηγέτης, μια από τις εξέχουσες μορφές της δημοκρατικής παράταξης στον Ισπανικό Εμφύλιο Πόλεμο.

Γεννήθηκε στη μικρή πόλη Μπεντρέλλ της επαρχίας της Ταρραγόνα της Αυτόνομης Περιφέρειας της Καταλωνίας, σε φτωχή οικογένεια, από πατέρα τεχνίτη κατασκευής παπουτσιών και μητέρα χωρική και ανεπάγγελτη. Λίγο πριν το Μεγάλο Πόλεμο μετακόμισε στην πρωτεύουσα της Καταλωνίας, τη Βαρκελώνη. Εκεί δίδαξε για μικρό χρονικό διάστημα σε ένα σχολείο αναρχικών σύμφωνα με τα πρότυπα του Μοντέρνου (Ελευθεριακού) Σχολείου (Escuela Moderna, ελληνικά: εσκουέλα μοδέρνα) του καινοτόμου, πρωτοπόρου και εκτελεσθέντος από το κράτος το 1907 ισπανού παιδαγωγού και αναρχικού Φραγκίσκου Φερρέρ, ενώ κατόπιν ασχολήθηκε με τη δημοσιογραφία και τον ακτιβισμό. Το 1917 εντάχθηκε στο Ισπανικό Σοσιαλιστικό Εργατικό Κόμμα (PSOE - Partido Socialista Obrero Español, ελληνικά: παρτίδο σοθιαλίστα ομπρέρο εσπανιόλ), κόμμα με έντονες τάσεις μπολσεβικισμού εκείνη την περίοδο, υπό την ηγεσία των Φρανθίσκο Λάργο Καμπαγιέρο, Ινταλέθιο Πριέτο κ.α.

Σύντομα ξεχώρισε για τη μαχητικότητά του και έγινε ηγέτης του ισπανικού εργατικού κινήματος, εγκατέλειψε όμως το PSOE τη δεκαετία του '20 μετά τη συμμετοχή του κόμματος στη μοναρχική κυβέρνηση του βασιλιά Αλφόνσου ΙΓ', θεωρώντας το ως ρεβιζιονιστικό-ρεφορμιστικό (κατά τη διάρκεια του ισπανικού εμφυλίου το PSOE κατέστη ξανά από τους πιο απηνείς διώκτες της αστικής τάξης) και στη συνέχεια πρωτοστάτησε στην ίδρυση του Κομμουνιστικού Κόμματος της Ισπανίας (Κ.Κ.Ι.) (PCE - Partido Comunista d' España, ελληνικά: παρτίδο κομουνίστα ντ' Εσπάνια). Στα πλαίσια αυτά εργάστηκε για την Κομιντέρν και την Ερυθρά Διεθνή των Εργατικών Ενώσεων (RILU ή Προφιντέρν) στη Σοβιετική Ένωση, πάτρωνα τότε των περισσότερων κομμουνιστικών κινημάτων παγκοσμίως ενώ υπήρξε και μέλος του επιτελείου του Λέοντος Τρότσκυ (γραμματέας του) για ένα διάστημα. Κατά την παραμονή του στη Ρωσία, αναδείχθηκε σε ηγέτη της αριστερής φράξιας (αριστερή-τροτσκιστική φράξια του μαρξισμού-λενινισμού) του σοβιετικού κομμουνιστικού κόμματος, η οποία αντιπολιτευόταν εσωκομματικά το συγκεντρωτισμό και απολυταρχισμό της ηγετικής φράξιας του Ιωσήφ Στάλιν (κεντρώα-σταλινική φράξια του μαρξισμού-λενινισμού στο σοβιετικό κομμουνιστικό κόμμα).

Όταν επέστρεψε στην Ισπανία, έφυγε από το Κ.Κ.Ι. απογοητευμένος από τη γραφειοκρατική, παρασιτική, όπως πίστευε, ελίτ των κυρίαρχων ευρωπαϊκών σταλινικών κομμουνιστικών κομμάτων, διαδραματίζοντας εξέχoντα ρόλο στην ίδρυση του κόμματος Κομμουνιστική Αριστερά της Ισπανίας (ICE - Izquierda Comunista d' España, ελληνικά: ιθκιέρδα κομουνίστα ντ' Εσπάνια), τον αυτόνομο λενινιστικό πολιτικό σχηματισμό ενσωματωμένο στη Διεθνή Αριστερή Αντιπολίτευση ή Ενιαία Αντιπολίτευση (ILO - International Left Opposition), το οποίο αντιπαρατίθετο στο πρώην κόμμα του Νιν, το Κ.Κ.Ι. και γενικότερα στα σταλινικού τύπου κομμουνιστικά κόμματα της Ευρώπης, στο πλαίσιο της σφοδρής ιδεολογικής διαμάχης στο χώρο της Αριστεράς μεταξύ τροτσκιστών και σταλινιστών, οι οποίοι διεκδικούσαν για λογαριασμό τους ο καθένας την ορθή ερμηνεία και αυθεντία της πολιτικής θεωρίας του μαρξισμού - λενινισμού. Το νεοπαγές κόμμα δυστυχώς περιοριζόταν σε μικρό αριθμό μελών και οπαδών.

Ακολούθησε σύγκρουση του με τον Τρότσκυ καθώς ο Τρότσκυ πρότεινε τη συμμετοχή της νεολαίας του κόμματος στη Σοσιαλιστική Νεολαία της Ισπανίας καθώς πίστευε ότι κάτι τέτοιο θα ενίσχυε το πολιτικό εκτόπισμα του ICE ενώ ο Νιν αντιθέτως άρχισε να υποστηρίζει τη συμμαχία με το πολιτικό γκρουπ Σχηματισμός Εργατών και Χωρικών (BLOC), μετατρεπόμενος από υποστηρικτής της αριστερής φράξιας του μαρξισμού-λενινισμού σε θιασώτη της δεξιάς φράξιάς του, που έδινε βάση σε περισσότερο τοπικό επίπεδο παρά διεθνές και στη συμμαχία με τους χωρικούς, επηρεασμένος ίσως από την υπηκοότητά του και τη βιαιότητα του ισπανικού εμφυλίου που δεν άφηνε περιθώρια για διεθνιστικές σκέψεις τη δεδομένη στιγμή. Γρήγορα διαχώρισε τη θέση του και μαζί με τον Χοακίν Μαουρίν ίδρυσαν το 1935 το Εργατικό Κόμμα Μαρξιστικής Ενότητας (POUM - Partido Obrero de Unificación Marxista, ελληνικά: παρτίδο ομπρέρο ντε ουνιφικαθιόν μαρξίστα), ένωση του ICE με το BLOC.

Κατά την αρχή του ισπανικού εμφυλίου πολέμου το 1936, η Δημοκρατική Κυβέρνηση έδωσε στην Καταλωνία την ανεξαρτησία της, για να εξασφαλίσει τη βοήθειά της στον αγώνα της εναντίον των Εθνικιστών του στρατηγού Φράνκο. Αμέσως σχηματίστηκε η Ζενεραλιτάτ, η αυτόνομη καταλανική κυβέρνηση, στην οποία ο Νιν διορίστηκε στη θέση του Υπουργού Δικαιοσύνης, υπό την προεδρία του Λιουίς Κομπάνυς, που συνέχισε τον αγώνα εναντίον των Εθνικιστών, καθώς ο στρατηγός Φράνκο είχε ρητώς διακηρύξει την αντίθεσή του στην αποσκίρτηση της Καταλωνίας και ορκιζόταν ότι θα την επανέφερε υπό τη σκέπη της Ισπανίας μετά τη νίκη του στον εμφύλιο. Καθώς οι ισπανοί κομμουνιστές πήραν το πάνω χέρι στη Δημοκρατική κυβέρνηση, άρχισαν τους διωγμούς στις πόλεις που ήλεγχαν, ενάντια σε πρώην κομμουνιστές και σε αυτούς που ακολουθούσαν ανεξάρτητη γραμμή από τη Μόσχα, όπως το POUM, το ICE κ.α. Στις 16 Δεκεμβρίου 1936 ο Νιν άφησε το Υπουργείο Δικαιοσύνης, μέσα σε μεγάλη ιδεολογική διαμάχη και ένταση.

Τελικώς, μετά τις βίαιες Μέρες του Μαΐου του 1937 στη Βαρκελώνη και υπό την πίεση του Κ.Κ.Ι. (PCE), το POUM κηρύχθηκε τον επόμενο μήνα παράνομο από την κεντρική κυβέρνηση των Δημοκρατικών. Οι περισσότεροι ηγέτες του POUM, ανάμεσά τους κι ο Νιν, συνελήφθησαν και στάλθηκαν σε στρατόπεδο συγκέντρωσης στην έτερη μεγάλη πόλη που παρέμενε ακόμα υπό των έλεγχο των Δημοκρατικών, τη Μαδρίτη. Εκεί, ο Νιν εκτελέστηκε μετά από φριχτά βασανιστήρια (γδάρθηκε ζωντανός) από πράκτορες της Νικαβεντέ (NKVD) που δρούσαν στην Ισπανία ως σύμβουλοι, πληροφοριοδότες και πάτρωνες της Δημοκρατικής κυβέρνησης ώστε να ελέγχουν το ισπανικό κομμουνιστικό κίνημα προς όφελος της Μόσχας και του Στάλιν.

Ο Νιν κατηγορήθηκε ανελέητα από τους αντίπαλούς του σταλινικούς, οι οποίοι εκμεταλλευόμενοι τη διεθνιστική οπτική του τροτσκισμού προσπάθησαν να του αποδώσουν προδοτικούς σκοπούς χαρακτηρίζοντάς τον ως τροτσκιστή και οπορτουνιστή, προπαγανδίζοντας ότι ήταν πράκτορας ακόμα και των Ναζί, συμμάχων των Εθνικιστών του Φράνκο, διαστρεβλώνοντας ακόμα και το διεθνισμό του τροτσκισμού, ενώ η μεταγενέστερη στροφή του Νιν προς τη δεξιά πτέρυγα του μαρξισμού-λενινισμού αποδεικνύει το αντίθετο, δηλαδή ότι είχε αρχίσει να εστιάζει περισσότερο στην επικράτηση της επανάστασης του κομμουνισμού στην Ισπανία παραμερίζοντας τις διεθνιστικές ιδέες του, καχύποπτος απέναντι στους διεθνιστές τροτσκιστές, όχι ως προς την ιδεολογία αυτή καθαυτή αλλά ως προς τις πραγματικές προθέσεις ξένων αγωνιστών που πολλές φορές στο βωμό της επικράτησης διεθνώς της επανάστασης θα μπορούσαν υπό δεδομένες συνθήκες να προδώσουν την πατρίδα του ακόμα και να λειτουργήσουν ως προβοκάτορες της ισπανικής δημοκρατικής υπόθεσης.

Σήμερα αποκαθίσταται ως ιδεολόγος που ακολούθησε αυτό που πίστευε καλύτερο για την Ισπανία τη δεδομένη στιγμή, άλλωστε η εποχή και ο ίδιος ο κομμουνισμός και ο ευρύτερος μαρξιστικός σοσιαλισμός ως ιδεολογία ήταν ακόμη σε πρώιμη ηλικία και κυρίως από τις εμπειρίες διαμορφώνοντο πεποιθήσεις, θέσεις και στάσεις. Στην πραγματικότητα ούτε προδότης υπήρξε ούτε οπορτουνιστής, απλώς θύμα μιας εποχής όπου η Αριστερά αντιπάλευε περισσότερο δεσποτικά από ποτέ άλλοτε τις εγγενείς και αντιφατικές τάσεις της, όπου καίτοι σπαρασσόμενη, γιγαντωνόταν μέσα από ωδίνες και αίμα.