Αντιόχεια η Μαργιανή

Η σύγχρονη Merv του Τουρκμενιστάν επί της όχθης του ποταμού Μουργκάμπ.

Κτίστηκε πρώτα από τον Μέγα Αλέξανδρο ως Αλεξάνδρεια. Επειδή η θέση της ελληνικής αποικίας ήταν άκρως ευάλωτη οι σκυθικές ορδές την κατέστρεψαν. Έτσι λίγα χρόνια αργότερα (ίσως το 312 π.Χ.), ο Σέλευκος την ξαναέκτισε δίνοντάς της πρώτα το όνομα Συριανή (δηλαδή Συριακή) και κατόπιν το όνομα Σελεύκεια. Μετά την εκ νέου καταστροφή που υπέστει από τους βαρβάρους ανοικοδομήθηκε από τον Αντίοχο Α' μετονομάστηκε σε Αντιόχεια και κατέστη πρωτεύουσα της σελευκιδικής Σατραπείας της Μαργιανής (ονομ. εκ του ποταμού Μάργου - αραβικά Μαργκού, ο κατά Αρριανό Έπαρδος, σημ. Μουργκάμπ). Οι Έλληνες άποικοι που είχαν διασκορπιστεί ξανακατοίκησαν την ανοικοδομημένη πόλη. Ο Αντίοχος επεξέτεινε και μεγέθυνε την ελληνική πόλη και τα σωζώμενα τείχη που έκτισε έφταναν σε ύψος τα 50-70 μ. στην τοποθεσία Γκιαούρ Καλά (=το φρούριο των Ελλήνων στα τουρκικά). Εκεί κοντά βρέθηκε και μια τεράστια άμπελος φυτεμένη (από Έλληνες αποίκους), με διάμετρο 0,85 μ. Αργότερα επί Αντίοχου Β' (255 π.Χ.) τη κατέλαβε ο Διόδοτος Α' (ιδρυτής του ελληνικού κράτους της Βακτριανής). Την περίοδο 210-189 π.Χ. περιήλθε για λίγο στην σελευκιδική αυτοκρατορία του Αντιόχου Γ΄ για να ξαναπεράσει στον ελληνοβακτρικό έλεγχο (189-141 π.Χ.). Ύστερα την κατέλαβε ο Φραάτης (βασιλεύς των Πάρθων) και απ΄ αυτόν οι Άραβες Χαλίφες το (646) που τη μετονόμασαν σε "Μάρβσαχ-ι-Γκαν" αποδίδοντάς της μεγάλη λαμπρότητα.

Αργότερα την κατέλαβαν διαδοχικά οι Σελτζούκοι (που τη μετονόμασαν από Μαρβ σε "Μερβ"), Μογγόλοι, Ουζμπέκοι, Τουρκμάνοι και το 1883 οι Ρώσοι. Στις 22 Αυγούστου 1918 καταλήφθηκε από τις Μπολσεβινικές δυνάμεις. Σημερα η Μερβ ανήκει στο Τουρκμενιστάν. Στη περιοχή παράγονται άφθονα δημητριακά, βαμβάκι και φρούτα με ακμάζουσα τη κτηνοτροφία.

Κατά τις αραβικές παραδόσεις αποτελεί λίκνο των Αρίων φυλών. Οι σημερινοί κάτοικοι 350.000 τουρκμάνοι ανήκουν στη φυλή των Τέκων ονομαστοί ιπποτρόφοι, επιδέξιοι τεχνίτες αργυρών ειδών και παλιά καλοί οπλοποιοί. Οι τάπητες που κατασκευάζουν θεωρούνται ανώτεροι των Περσικών.

Κατά το Ε' αι. μ.Χ. στην Αντιόχεια αυτή υπήρξε αρχιεπισκοπική έδρα των Νεστοριανών.

Από το 1999 η αρχαία πόλη ανήκει στον Κατάλογο Μνημείων Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της ΟΥΝΕΣΚΟ.