Ανεξιθρησκεία

Ως ανεξιθρησκία (βλ.υποενότητα 3.Ετυμολογία)ορίζεται η αναγνώριση και ανοχή του δικαιώματος του κάθε ανθρώπου είτε να πιστεύει σε όποια θρησκεία επιθυμεί και να θρησκεύεται ελεύθερα, κατά το δόγμα του, χωρίς περιορισμούς, είτε ακόμα και να μη πιστεύει σε καμία, (αθεΐα).

Στην έννοια του Κράτους και των σχέσεων των πολιτών η ανεξιθρησκία αποτελεί όρο του Συνταγματικού Δικαίου. Συνταγματικά, ανεξιθρησκία καλείται η ανοχή του Κράτους απέναντι σε κάθε γνωστή και αναγνωρισμένη θρησκεία.

Αρχαιότητα

Σημειώνεται ότι κατά την αρχαιότητα η ανεξιθρησκία ως έννοια αυτή καθ΄ αυτή ήταν σεβαστή από τους αρχαίους Έλληνες. Ειδικότερα στην αρχαία Αθήνα υπήρχε βωμός αφιερωμένος στους άγνωστους θεούς "τοις αγνώστοις θεοίς", μοναδική περίπτωση σ΄ όλο τον αρχαίο κόσμο, όπου μπορούσε να προσφέρει θυσία οποιοσδήποτε ξένος στους θεούς που πίστευε. Σημειώνεται ότι ο Μέγας Αλέξανδρος κατά τις εκστρατείες του ακολουθώντας την αρχή της ανεξιθρησκίας σεβάστηκε τα ιερά των διαφόρων λαών και ένα μεγάλο μέρος της επιτυχίας του το όφειλε σ΄ αυτό.
Πρώτος νόμος που καθόριζε επίσημα την ανεξιθρησκία ήταν το Διάταγμα των Μεδιολάνων με το οποίο ο Μέγας Κωνσταντίνος σταμάτησε τους διωγμούς των χριστιανών το 313 μ.Χ. Με το διάταγμα αυτό νομιμοποιήθηκε η χριστιανική Εκκλησία ως «επιτρεπομένη θρησκεία» η οποία στη συνέχεια κατέστη από θρησκεία αγάπης σε θρησκεία μίσους κατά του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού και όχι μόνο με πρωτοστάτη τον Θεοδόσιο Α΄ τον επικαλούμενο και Μέγα.

Σύγχρονη εποχή

Τελικά μετά από παρέλευση δεκατεσσάρων ολόκληρων αιώνων η αρχή της ανεξιθρησκίας διατυπώθηκε στο άρθρο 10 της διακήρυξης των δικαιωμάτων του ανθρώπου και του πολίτη της γαλλικής επανάστασης του 1789, βάσει του οποίου (σε νεοελληνική μετάφραση): "Ουδείς επιτρέπεται να ενοχλείται για τις δοξασίες του, ούτε και γι΄ αυτές τις θρησκευτικές, υπό τον όρο όμως η εκδήλωση αυτών να μη διαταράσσει την υπό του νόμου καθιερωθείσα δημόσια τάξη".
Εξ αυτού καθίσταται σαφές, σε γενικότερη αντίληψη του όρου, ότι το παραπάνω άρθρο της διακήρυξης στην πραγματικότητα δεν κηρύττει "τελεία θρησκευτική ελευθερία" αλλά απλά και πρόδηλα τη "θρησκευτική ανοχή". Θεωρήθηκε όμως το άρθρο αυτό σαν πρώτο βήμα στη νεότερη ιστορία του παγκόσμιου πολιτισμού. Είναι γεγονός ότι η πλήρης θρησκευτική ελευθερία πραγματική ανεξιθρησκία τουλάχιστον στην Ευρώπη, όσο και στην Αμερική, υπήρξε αποτέλεσμα ειδικότερα του 19ου αιώνα με τα λεγόμενα bills of rights των διαφόρων κρατών όπου κήρυξαν την ελευθερία της συνείδησης.

Ετυμολογία

Ο όρος εισήχθη από τον Ευγένιο Βούλγαρη ως απόδοση του γαλλικού tolérance(religieuse)«θρησκευτική ανοχή»,από το μέλλοντα"ανέξομαι" του ρήματος ανέχομαι+θρήσκος.Επειδή η λέξη δεν είναι σύνθετο του απλού θρησκεία,αλλά(παρασύνθετο)παράγωγο σε -ία του ήδη συνθέτου ανεξίθρησκος,γράφεται με -ι:ανεξιθρησκία**,όπως άνανδρος>ανανδρία(αλλά απλό ανδρεία),αεροπόρος>αεροπορία,πρωτοπόρος>πρωτοπορία(αλλα πορεία)κ.ο.κ.

Πηγές

• "Μεγάλη Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια" τομ.Δ΄, σελ.701.
• Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας Γ.Μπαμπινιώτη Β'έκδοση σελ.182**