Αλληγορία
 |
 |
|
|
|
||
Η Αλληγορία είναι σχήμα του λόγου, κατά το οποίο γίνεται χρήση μιας μεταφορικής έκφρασης που κρύβει νοήματα διαφορετικά από εκείνα που φανερώνουν οι λέξεις. Έτσι λέμε: Ο Άι- Νικόλας άσπρισε τα γένια του δηλαδή χιόνισε στις 6 Δεκεμβρίου. Αλληγορικό όμως μπορεί να είναι και ένα ολόκληρο κείμενο, πεζό ή ποιητικό.
Πίνακας περιεχομένων |
Οι διχαστικές απόψεις [Επεξεργασία]
Η αλληγορία σε αντίθεση με άλλα σχήματα λόγου, απασχόλησε και δίχασε ανέκαθεν τους ερμηνευτές κειμένων, που προσέδιδαν αλληγορική ή ρεαλιστική διάσταση σε σημαντικά κείμενα της ανθρώπινης ιστορίας (ομηρικά έπη, Αγία Γραφή κλπ.). Τα σχήματα λόγου κατέχουν σημαντική θέση στην αρχαία λογοτεχνία· για παράδειγμα, «μη γεύεσθαι μελανούρων» (ενν. να μη μιλάτε στους κακούς ανθρώπους) ή «Κυάμων απέχεσθαι» (Πυθαγόρας, ενν. να μην ασχολείστε με την πολιτική). Η επινόηση της αλληγορίας είναι φυσικά αυθαίρετη· στην πρώτη αυτή αυθαιρεσία προστίθεται ύστερα η αυθαιρεσία του ερμηνευτή της αλληγορίας, ο οποίος αναλαμβάνει και παρακινείται να ανακαλύψει μέσα σε αυτήν κρυμμένες έννοιες, περισσότερες από όσες βρίσκονται μέσα στην πρόθεση του συγγραφέα.[1]
Πρωτόλεια [Επεξεργασία]
Ο Αρίσταρχος ο Σαμοθράξ που πραγματοποίησε κριτικές και ερμηνευτικές εκδόσεις των ομηρικών έργων, προσπαθώντας να αποδώσει σε αυτά το πρωταρχικό τους και πραγματικό νόημα, ήταν αντίθετος στην άποψη ότι επρόκειτο για αλληγορικά, όπως εκτιμούσαν άλλοι μελετητές, όπως για παράδειγμα στον Όμηρο εντοπίζεται αλληγορία σχετικά με την ταχύτητα με την οποία διαπράττει κάποιος ένα παράπτωμα και την βραδύτητα και διστακτικότητα της αίτησης συγνώμης Ιλιάδα Α΄502- 512. Περίπου έναν αιώνα αργότερα ο Φίλων ο Αλεξανδρεύς στα Υπομνήματα στην Πεντάτευχο ασχολήθηκε με τη μελέτη του μωσαϊκού νόμου στον οποίο προσέδωσε αλληγορική ερμηνεία. Σκοπός του ήταν να καταδείξει το βαθύτερο νόημα της Αγίας Γραφής, το οποίο είναι προσιτό μόνο στους σοφούς και στους μυημένους.[2] Είναι αξιοσημείωτη η σήμανση του Ιωάννη Θεοδωρακόπουλου στην Εισαγωγή στον Πλάτωνα, ότι ο πλατωνικός μύθος δεν είναι αλληγορία. Η αλληγορία είναι κάτι ξένο προς την κλασική εποχή. «Ο πλατωνικός μύθος δεν τείνει έξω από τον εαυτό του, όπως ο μύθος του σοφιστή και όπως η αλληγορία, αλλά μένει μέσα στον εαυτό του, έχει αυτάρκεια».[3]
Στο Βυζάντιο [Επεξεργασία]
Στη βυζαντινή εποχή, ονόμαζαν αλληγορία τα συγράμματα που ερμήνευαν τους αρχαίους κλασικούς ή οσα εξηγούσαν διάφορους μύθους. Ένας από τους πολυγραφότερους συγγραφείς αλληγορίας ήταν ο Ιωάννης Τζέτζης.
Στο δυτικό Μεσαίωνα [Επεξεργασία]
Στο δυτικό Μεσαίωνα τα κύρια θρησκευτικά, ηθικά και διδακτικά ενδιαφέροντα βρήκαν στην αλληγορία ένα ιδεώδες μέσο ικανοποίησης και συγχρόνως τη δικαίωση για ό,τι φαινόταν ως ματαιότητα του έργου τέχνης. Η θεία Κωμωδία του Δάντη και, σε μικρότερο βαθμό, οι θρίαμβοι του Πετράρχη και η Ερωτική Οπτασία του Βοκάκκιου, είναι τα γνωστότερα δείγματα αυτής της αλληγορικής μεσαιωνικής λογοτεχνίας.
Δείτε επίσης [Επεξεργασία]
Παραπομπές [Επεξεργασία]
- ↑ Εγκυκλοπαίδεια Δομή (των 30 τόμων), τόμ. 2, σ. 333 ISBN 960-8177-52-9
- ↑ Φίλων ο Αλεξανδρεύς, Ελληνισμός και Ιουδαϊσμός Εσσαίοι και Θεραπευτές, «Η αλληγορική μέθοδος του Φίλωνα και του ύφος του», σελ. 27-33, εκδ. Ζήτρος, 2003 ISBN 960-7760-92-1
- ↑ Ιωάννης Θεοδωρακόπουλος, Εισαγωγή στον Πλάτωνα, σ. 288, εκδ. Εστία, 1968
