Αλεξανδρόπολις Θράκης

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Δεν θα πρέπει να συγχέεται με την Αλεξανδρούπολη, τη σύγχρονη ελληνική πόλη στην Θράκη, Ελλάδα.

Η Αλεξάνδρεια των Μαίδων ή Αλεξανδρόπολις Θράκης (αγγλικά - λατινικά: Alexandropolis Maedica) ή Αλεξάνδρεια στην Θράκη ή Αλεξάνδρεια επί Θράκης Α’ ιδρύθηκε το 340/339 π.Χ. στην περιοχή όπου κατοικούσαν οι Μαίδοι στην Θράκη. Η Αλεξάνδρεια[1] αυτή θεωρείται ότι είναι η πρώτη πόλη που ίδρυσε ο ίδιος ο Μέγας Αλέξανδρος και την ύπαρξή της αναφέρει και ο Πλούταρχος κατά την εκστρατεία του (τότε δεκαεξάχρονου προς δεκαεπτάχρονου) Μεγάλου Αλεξάνδρου εναντίον των αποστατούντων Μαίδων τους οποίους και νίκησε. Ο Στέφανος ο Βυζάντιος, ο οποίος στη λέξη Αλεξάνδρειαι αναγράφει «οκτακαίδεκα πόλεις», (δεκαοκτώ πόλεις), γράφει γι΄ αυτήν: «Τρίτη Θράκης προς τη Μακεδονία, ην έκτισε προ της μεγάλης Αλεξανδρείας επτακαίδεκα ων ετών». Πρώτη θεωρεί την Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου, κατόπιν την εν Τροία Αλεξάνδρεια και τρίτη την εν Θράκη.[2]

Η ίδρυση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Πόλεις που ιδρύθηκαν από τον Μέγα Αλέξανδρο

Η Αλεξάνδρεια των Μαίδων ή Αλεξανδρόπολις ήταν μια αρχαία ελληνική πόλη στην Θράκη. Επρόκειτο για την πρώτη πόλη που ίδρυσε ο νεαρός Αλέξανδρος το 340/339 π.Χ. Λεγόταν αλλιώς και Αλεξάνδρεια.[3] Ο νεαρός Μακεδόνας εκτελούσε χρέη αντιβασιλιά στην Μακεδονία, ενόσω ο πατέρας του έλειπε σε εκστρατεία εναντίον του Βυζαντίου. Τότε ήταν που το θρακικό φύλο των Μαίδων, βρήκε την ευκαιρία να αποτινάξει τον μακεδονικό ζυγό. Ο νεαρός αντιβασιλιάς τους κατετρόπωσε, κατέστρεψε την πρωτεύουσά τους Ιαμφορίνα, την οποία εποίκησε με σύμμικτο πληθυσμό (Μακεδόνων και Θρακών).[4]

  • Η πρωτεύουσα Ιαμφορίνα ή Ιαμφορύννα, (αγγλικά: Iamphorynna)[5] τοποθετείται στη νοτιοδυτική Βουλγαρία.[6] Κάποιοι επιστήμονες την τοποθετούν στην περιοχή μεταξύ των πόλεων Πετρίτσι, και Σαντάνσκι, αλλά η ακριβής θέση παραμένει άγνωστη.[7]
  • Σύμφωνα με τον ιστορικό ερευνητή Ουίλιαμ Ταρν (αγγλικά: William Woodthorpe Tarn), η Αλεξάνδρεια των Μαίδων ή Αλεξανδρόπολις ήταν περισσότερο στρατιωτική αποικία, παρά πόλη.[8]
  • Δεν είναι σίγουρο αν η νέα ονομασία επεκράτησε σε βάρος της παλαιάς πρωτεύουσας Ιαμφορίνα ή κατασκευάστηκε μια νέα εξολοκλήρου πόλη σε κοντινή περιοχή. Το γεγονός ότι δεν ξέρουμε πού ακριβώς ιδρύθηκε η Αλεξάνδρεια ή Αλεξανδρούπολη, δείχνει ότι μια πιθανή νεώτερη θρακική επιδρομή μπορεί να προκάλεσε την εξαφάνισή της από την ιστορία (βλέπε και Ζωπυρίων, αγγλικά: Zopyrion).Πάντως στα χρόνια που ακολούθησαν ο Φίλιππος Ε΄ υπέταξε την πόλη το 211 π.Χ.
  • Οπωσδήποτε πάντως η τοποθεσία της θρακικής Αλεξάνδρειας θεωρείται ότι βρισκόταν εκεί που ζούσαν οι Μαίδοι.

Σήμερα σίγουρα τα ερείπια της Αλεξάνδρεια των Μαίδων πιθανολογείται ότι βρίσκονται κάπου στην νότια Βουλγαρία και κατ΄άλλους ερευνητές ταυτίζεται με την Βράνια ή Ιβορίνα (αγγλικά: Vraniá ή Ivorina) -εκ παραφθοράς του θρακικού ονόματος Ιαμφορίνα- στην άνω κοιλάδα που διατρέχει ο ποταμός Μοράβας, αλλά υπάρχουν και άλλες εκδοχές για γειτονικές πόλεις, δηλαδή εκτός της πρωτεύουσας Ιαμφορίνα, είναι γνωστή σήμερα η ύπαρξη και άλλων πόλεων της θρακικής αυτής φυλής που πιθανόν και να συνδέονται ή ακόμη και να είναι η Αλεξάνδρεια αυτή των Μαίδων: η Μαιδία ή Δεσούδαβα (σημερινό Σαντάνσκι, αγγλικά: Sandanski, βουλγαρικά: Сандански, πρώην ως το 1949 Σβέτι Βραχ, αγγλικά: Sveti Vrach, βουλγάρικα: Свети Врач) και της Πέτρα των Μαίδων (γενική: Πέτρας, σήμερα το Πετρίτσι, αγγλικά: Petrich, βουλγαρικά: Петрич).

  • Η άποψη ότι η λέξη Σαντάνσκι περιέχει μια παραφθορά του ονόματος (Αλεξάνδρεια>Αλε(κσ)ά(ντρ)ια>Αλεκσάντρια>Αλεκ-σαντά(ρ)σκι) θα είχε μια ιστορική βάση μόνο αν το όνομα αυτό της πόλης ήταν συνεχόμενο στη διάρκεια των αιώνων, δεν ήταν μεταγενέστερο και δεν αποδιδόταν στον Γιάνε Σαντάνσκι (αγγλικά: Yane Sandanski ή Yane Ivanov Sandanski ή Jane Ivanov Sandanski, βουλγαρικά: Яне Сандански, σλαβομακ.: Јане Сандански, 1872-1915), τοπικό επαναστάτη και αρχηγό στην Εσωτερική Μακεδονική Επαναστατική Οργάνωση (ΕΜΕΟ) (αγγλικά: Internal Macedonian Revolutionary Organization – IMRO βουλγαρικά: Вътрешна Македонска Революционна Организация (ВМРО), Vutreshna Makedonska Revoljutsionna Organizatsija (VMRO).
  • Υπάρχουν απόψεις επίσης, που συνδέουν ακόμη και μικρότερες πόλεις, όπως το Μελένικο (αγγλικά: Melnik, βουλγαρικά: Мелник) που ιδρύθηκε στην αρχαιότητα από την Θρακική φυλή των Μαίδων, αν και δεν είναι γνωστή η αρχαία ονομασία του.

Τοπογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι Μαίδοι (η φυλή του Σπάρτακου) και οι υπόλοιπες Θρακικές φυλές.

Η Μαιδική στην οποία κατοικούσε η ισχυρή Θρακική φυλή Μαίδοι (αρχαία ελληνικά: Μαῖδοι αγγλικά: Maedi ή Medi ή Maidans, Maedans,) και σύμφωνα με την αναφορά που έκανε ο Πλούταρχος, καταγόταν και ο Σπάρτακος), εκτεινόταν πάνω από την Σιντική που ήταν επίσης αρχαία χώρα - επαρχία της Μακεδονίας.

Η επιγραφή της Σκαπτοπάρας με την απάντηση που έλαβε ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Γορδιανός Γ' περί το 238 μ.Χ.
  • Στα δυτικά όρια της περιοχής αυτής, βρισκόταν ο Θρακικός οικισμός, με θερμές πηγές, Σκαπτοπάρα (αγγλικά: Skaptopara, βουλγαρικά: Скаптопара), που αργότερα κατέλαβε ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Γορδιανός Γ' (σύμφωνα και με διασωζόμενη επιγραφή) και που σήμερα ονομάζεται Μπλαγκόεβγκραντ (αγγλικά: Blagoevgrad, βουλγαρικά: Благоевград) και είναι πόλη της νοτιoδυτικής Βουλγαρίας, που μέχρι το 1950 ονομαζόταν Άνω Τζουμαγιά, βουλγαρικά: Горна Джумая).[9]
Η Θράκη κατά την κλασική αρχαιότητα. Διακρίνεται η περιοχή των Μαίδων.

Επαναστάτησαν αργότερα για να επανακτήσουν την ανεξαρτησία τους, αλλά η απόπειρα τους καταπνίγηκε από τον 17χρονο τότε Μέγα Αλέξανδρο, ο οποίος για να τους τιμωρήσει κατέστρεψε την πρωτεύουσα τους Ιαμφορίνα.

Ο Μαίδος Σπάρτακος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σπάρτακος του Denis Foyatier, 1830

Ο Σπάρτακος[13] ήταν Μαίδος μονομάχος θρακικής καταγωγής, που ηγήθηκε μεγάλης επανάστασης δούλων και άλλων κοινωνικώς καταπιεσμένων ατόμων εναντίον των Ρωμαίων. Σχεδόν όλες οι γνώσεις για τον Σπάρτακο περιορίζονται στα γεγονότα της επανάστασης που ηγήθηκε (73 π.Χ.71 π.Χ.), γνωστής και ως Επανάσταση του Σπάρτακου ή Επανάσταση των Μονομάχων.[14] Για τον πρότερο βίο τού Σπάρτακου ελάχιστα είναι γνωστά. Οι λίγες πληροφορίες που αντλούμε από τις πηγές είναι συχνά αντιφατικές. Όσον αφορά στην καταγωγή του, οι περισσότεροι ιστορικοί υιοθετούν την πληροφορία του Πλουτάρχου που προσδίδει στον Σπάρτακο θρακική καταγωγή από το γένος των Μαιδών (ή Μαίδων ή Μαιδοβιθυνών, θρακικής φυλής στις όχθες του Στρυμόνα).[15] Επίσης έχει διατυπωθεί η άποψη ότι ο ηγέτης των σκλάβων ήταν αριστοκρατικής καταγωγής επειδή αρκετοί Θράκες βασιλείς έφεραν το όνομα Σπάρτακος ή Σπάρτοκος.[16] Αμφίβολο παραμένει επίσης το πώς βρέθηκε στην κατάσταση του μονομάχου. Οι επικρατέστερες απόψεις τον θέλουν είτε αιχμάλωτο πολέμου από τη σύγκρουση των Ρωμαίων με τη θρακική δυναστεία των Σπαρτακιδών, αρχικά δούλο σε ορυχείο ο οποίος κατόπιν πουλήθηκε σε ιδιοκτήτη σχολής μονομάχων, είτε μισθοφόρο στον ρωμαϊκό στρατό, απ’ όπου λιποτάκτησε, αλλά τελικά συνελήφθη και κατέληξε στη σχολή μονομάχων του Γναίου Λέντουλου Βατιάτου (Gnaeus Lentulus Batiatus) στην Καπύη της Καμπανίας.[17]

Δείτε επίσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Αναφορά σε 24 πόλεις αναφερόμενες ως Αλεξάνδρεια (24/24): Δόγας Ι. Μηνάς, «Θησαυρός Μακεδόνων», Αθήνα 2008.Σελ. 112-115.
  2. Αναφορά σε 18 πόλεις αναφερόμενες ως Αλεξάνδρεια (3/18): Στέφανος ο Βυζάντιος.
  3. Στέφανος Βυζάντιος στο λήμμα Αλεξάνδρεια: ...Τρίτη Θράκης προς τη Λακεδαιμονία, ήν έκτισε προ της μεγάλης Αλεξανδρείας επτακαίδεκα ων ετών.
  4. Πλούταρχος Αλέξανδρος παρ.9: τους μεν βαρβάρους εξαπήλασε, συμμίκτους δε κατοικίσας Αλεξανδρόπολιν προσηγόρευσε.
  5. Livy: History of Rome, VII, Books 26-27 (Loeb Classical Library No. 367) by Livy and Frank Gardner Moore, 1943, page 96: "...waste the country and to besiege the city of Iamphorynna, the capital and citadel of Maedica..."
  6. Hannibal's war: a military history of the Second Punic War, John Francis Lazenby, University of Oklahoma Press, 1998, ISBN 0-8061-3004-0, p.162.
  7. М. Манов. Ямфорина или Форуна? Опит за проблематизация и локализация. – Археология, 2004, кн.1-2, 107-112.
  8. The Hellenistic settlements in Europe, the islands, and Asia Minor By Getzel M. Cohen Page 82 ISBN 0-520-08329-6
  9. Η περιοχή του Μπλαγκόεβγκραντ είναι πλούσια σε ιστορία. Υπήρχαν ευνοϊκές συνθήκες από τις θερμές ιαματικές πηγές που οδήγησαν στην ανάπτυξή του, περίπου το 300 π.Χ. ως ο Θρακικός οικισμός Σκαπτοπάρα (αγγλικά: Skaptopara, βουλγαρικά: Скаптопара), στη περιοχή που σήμερα βρίσκεται η γειτονιά Γραμάδα (αγγλικά: Gramada, βουλγαρικά: Грамада. Το 238 μ.Χ οι κάτοικοι της Σκαπτοπάρας ονομάζονταν και Γρεσείτες (αρχαία ελληνικά: Γρεσείται, αγγλικά: Gresiti, βουλγαρικά: гресити). Με την άφιξη των Σλάβων τα ίχνη της κώμης Σκαπτοπάρα ξεθώριασαν και οι επόμενοι αιώνες την οδήγησαν στην αφάνεια.
  10. The Cambridge ancient history, Volume 3, Part 2 by Iorwerth Eiddon Stephen Edwards, pg.278
  11. Η Σιντική περιελάμβανε τις πόλεις: Ηράκλεια, Τρίστολο, Παροικόπολη, Γαοησκό κ.ά. Η περιοχή της σημερινής Επαρχίας Σιντικής κατοικήθηκε από τους Σιντούς ή Σίντιους, οι οποίοι ξεκίνησαν γύρω στον 19ο αιώνα π.Χ. από την Σιντιίδα, τη σημερινή Λήμνο, αφήνοντας την πατρίδα τους για τον ένα ή τον άλλο λόγο. Το ελληνικό αυτό φύλο, αφού έφτασε στα παράλια της Θράκης, στο Στρυμονικό Κόλπο, ακολούθησε το ρου του Στρυμόνα, που τα χρόνια εκείνα αποτελούσε το φυσικό δρόμο για τις Βαλκανικές χώρες. Ο νησιωτικός αυτός λαός ίσως να κατευθύνονταν πέρα από τον Όρβηλο για μια οριστική εγκατάστασή του, αν δεν τραβούσε την προσοχή του η μορφολογία του εδάφους των μερών αυτών και η χαρακτηριστική ιδιομορφία του. Εμφορούμενοι από τον Τρωικό πολιτισμό, με τη διορατικότητά τους χαρακτήρισαν την παραστρυμόνια περιοχή σαν ιδανικό τόπο εγκατάστασής τους. Ο λαός αυτός κατά το Στράβωνα ήταν Θρακικό φύλο. Άλλοι όμως ιστορικοί υποστηρίζουν πως ήταν Πελασγική φυλή, συγγενική με τους Σιντίους της Σαμοθράκης. Ο Όμηρος τους ονομάζει 'Αγριόφωνες'. Η χώρα που εγκαταστάθηκαν, από το όνομά τους ονομάστηκε Σιντική και είχε σχεδόν τα ίδια όρια με τη σημερινή επαρχία Σιντικής. Οι Σίντιοι είχαν τα ίδια ήθη και έθιμα με τους άλλους Έλληνες. Μιλούσαν την ελληνική γλώσσα και λάτρευαν τους δώδεκα θεούς του Ολύμπου. Ο πιο αγαπημένος τους όμως θεός ήταν ο χωλός χαλκουργός Ήφαιστος.
  12. Η Ηράκλεια θεωρείται η πιο αξιόλογη πόλη των Σίντιων και την έχτισε ο πατέρας του Φιλίππου του Β', ο Αμύντας ο Γ'. Ο Μακεδόνας αυτός βασιλιάς είχε καταφέρει στους πρόποδες του Μπέλες λαμπρή νίκη κατά των βαρβάρων. Σ' ανάμνηση της οικοδόμησε την Ηράκλεια για τιμή του Ηρακλή, που απόγονοί του θεωρούνται οι βασιλείς της Μακεδονίας. Η πόλη αυτή οχυρώθηκε από τον Αμύντα με απόρθητα τείχη, που ίχνη της υπάρχουν και σήμερα. Την εποχή των Αντιγονιδών, των απογόνων του Μ. Αλεξάνδρου, η Ηράκλεια έγινε πρωτεύουσα της Σιντικής και έδρα του επάρχου της Παιονίας, όπως αναφέρει ο ιστορικός Τίτος Λίβιος.
  13. Πηγές για τον Σπάρτακο και την επανάσταση αποτελούν ο Πλούταρχος στον βίο «Μάρκος Κράσσος», ο Γάιος Κρίσπος Σαλλούστιος στα περισωθέντα τμήματα του έργου του Historia, το έργο Rerum Romanorum libri IVEpitome de Gestis Romanorum) του Γάιου Ανναίου Ιούλιου Φλώρου, και του Αππιανού το Εμφυλίων Α΄-Ε΄, όπως αναφέρονται στην Εγκυκλοπαίδεια «Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Λαρούς Μπριτάννικα», τόμος 47, σελ. 546.
  14. Οι περισσότεροι Ρωμαίοι αποκαλούσαν την επανάσταση «Σπαρτάκειο Πόλεμο» κατά τον Πλούταρχο (Βίοι Παράλληλοι, Κράσσος 8,1)
  15. Πλουτάρχου Βίοι Παράλληλοι, Κράσσος 8,3
  16. Βλ. Οι Μεγάλοι Επαναστάτες, σελ. 10 και 19. Επίσης Εγκυκλοπαίδεια «Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Λαρούς Μπριτάννικα», τόμος 47, λήμμα «Σπάρτακος», σελ.559
  17. Οι Μεγάλοι Επαναστάτες, σελ. 10-11

Άλλες πηγές – ενδεικτική βιβλιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Στα ελληνικά:
  • Johann Gustav Droysen «Ιστορία των Επιγόνων του Μεγάλου Αλεξάνδρου», εκδ. Ελεύθερη Σκέψις.

Εξωτερικές συνδέσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]


Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Alexandropolis Maedica της Αγγλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).