Όζον

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Όζον
Ozone-1,3-dipole.png
Ozone-CRC-MW-3D-balls.png
Ozone-CRC-MW-3D-vdW.png
Ozone-elpot-3D-vdW.png
Γενικά
Όνομα IUPAC Τριοξυγόνο
Άλλες ονομασίες Όζον
Χημικά αναγνωριστικά
Χημικός τύπος Ο3
Μοριακή μάζα 48,00 amu
Αριθμός CAS 10028-15-6
SMILES [O]O[O]
InChI 1S/O3/c1-3-2
Αριθμός EINECS 233–069–2
Αριθμός RTECS RS8225000
Αριθμός UN 66H7ZZK23N
PubChem CID 24823
ChemSpider ID 23208
Δομή
Διπολική ροπή 0,53 D
Μήκος δεσμού 127,8 pm
Είδος δεσμού ομοιοπολικός
Γωνία δεσμού 116,8°
Μοριακή γεωμετρία Γωνιακή
Ισομέρεια
Φυσικές ιδιότητες
Σημείο τήξης −192,2°C
Σημείο βρασμού −112°C
Πυκνότητα 2,144 kg/m³ (0°C)
Διαλυτότητα
στο νερό
1,05 kg/m³ (0°C)
Διαλυτότητα
σε άλλους διαλύτες
πολύ διαλυτό σε:
τετραχλωράνθρακα
θειικό οξύ
Δείκτης διάθλασης ,
nD
1,2226 (υγρό)
Χημικές ιδιότητες
Επικινδυνότητα
Hazard O.svg Hazard X.svg
Φράσεις κινδύνου 26/27/28, 35
Φράσεις ασφαλείας 1/2, 7/9, 26, 36/37/39, 45
Κίνδυνοι κατά
NFPA 704
NFPA 704.svg
0
4
4
OX
Η κατάσταση αναφοράς είναι η πρότυπη κατάσταση (25°C, 1 Atm)
εκτός αν σημειώνεται διαφορετικά

Το όζον (αγγλικά: ozone) ή τριοξυγόνο είναι μια τριατομική αλλομορφή του οξυγόνου, με χημικό τύπο O3. Το καθαρό όζον, στις «συνηθισμένες συνθήκες», δηλαδή σε θερμοκρασία 25 °C και υπό πίεση 1 atm, είναι ένα ανοικτογάλανο αέριο με ευδιάκριτη δριμεία οσμή. Είναι πολύ λιγότερο σταθερό από το διοξυγόνο, δηλαδή τη διατομική αλλομορφή του οξυγόνου, και γι' αυτό το όζον διασπάται στην κατώτερη ατμόσφαιρα σε κανονικό διοξυγόνο. Το όζον σχηματίζεται από το διοξυγόνο με την επίδραση της υπεριώδους ακτινοβολίας, καθώς επίσης και με την επίδραση των ατμοσφαιρικών ηλεκτρικών εκκενώσεων, και είναι παρόν σε χαμηλές συγκεντρώσεις σε όλην την ατμόσφαιρα της Γης. Η συνολική συγκέντρωση του όζοντος στη γήινη ατμόσφαιρα υπολογίζεται σε 600 ppb.

Η οσμή του όζοντος είναι οξεία, θυμίζοντας εκείνη του χλωρίου, και γίνεται αντιληπτή από πολλούς ανθρώπους σε χαμηλές συγκεντρώσεις της τάξης των 10 ppb στων αέρα. Ο χημικός τύπος του όζοντος (O3) καθορίστηκε το 1865. Το μόριο αποδείχθηκε αργότερα ότι είναι διαμαγνητικό. Στις κανονικές συνθήκες είναι ένα ανοικτογάλαζο αέριο, που συμπυκνώνεται προοδευτικά σε κρυογονικές θερμοκρασίες, οπότε γίνεται ένα σκούρο μπλε υγρό και τελικά (με επιπλέον ψύξη) ένα βιολετί - μαύρο στερεό. Η αστάθεια του όζοντος, σε σχέση με το συνηθισμένο διοξυγόνο, είναι τόση ώστε τόσο το πυκνό αέριο όζον όσο και το υγρό όζον μπορεί να διασπαστούν εκρηκτικά[1]. Γι' αυτό χρησιμοποιείται εμπορικά μόνο σε χαμηλές συγκεντρώσεις.

Το όζον είναι ένα ισχυρό οξειδωτικό μέσο, πολύ ισχυρότερο από ότι το διοξυγόνο, και έχει πολλές βιομηχανικές και καταναλωτικές εφαρμογές που είναι σχετικές με την οξείδωση. Ωστόσο, με το ισχυρό οξειδωτικό δυναμικό του, το όζον, προκαλεί βλάβες στο βλεννογόνους και στους αναπνευστικούς ιστούς των ζώων, αλλά και στους ιστούς των φυτών, σε συγκεντρώσεις πάνω από περίπου 100 ppb. Αυτό κάνει το όζον έναν εν δυνάμει αναπνευστικό κίνδυνο και επομένως έναν ρυπαντή, όταν βρίσκεται κοντά στην επιφάνεια του πλανήνη μας. Από την άλλη όμως, το αποκαλούμενο «στρώμα του όζοντος», ένα τμήμα της στρατόσφαιρας με μια υψηλότερη συγκέντρωση όζοντος, που κυμαίνεται μεταξύ 2 και 8 ppm, είναι ζωτικής σημασίας, γιατί αποτρέπει τη βλαβερή υπεριώδη ακτινοβολία του ήλιου από το να φθασει στην επιφάνεια της γης, προς όφελος των φυτών, των ζώων και των ανθρώπων.

Η Ιστορία του Οζοντος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το Όζον ήταν η πρώτη αλλοτροπική μορφή που περιγράφηκε από την επιστήμη και ανακαλύφθηκε από τον Κρίστιαν Φρίντριχ Σένμπαϊν (Christian Friedrich Schönbein) κατά τη διάρκεια εκτέλεσης πειραμάτων αργής οξείδωσης φωσφόρου και ηλεκτρόλυσης νερού το 1840. Το ονόμασε έτσι με βάση την ελληνική λέξη για την οσμή (ὄζειν), από τη μυρωδιά που γίνεται αντιληπτή στις νύχτες με καταιγίδες αστραπών. Εντούτοις, η μυρωδιά αυτή, προέρχεται γενικά από τα ιόντα που παράγονται κατά τη διάρκεια των ραγδαίων χημικών αλλαγών που λαμβάνουν χώρα σε τέτοια καιρικά φαινόμενα και όχι από το ίδιο το όζον.

Χημικές Ιδιότητες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Είναι αέριο ασταθές, ισχυρά οξειδωτικό, ισχυρό τοξικό με χαρακτηριστική οσμή και κυανό χρώμα. Είναι λίγο διαλυτό στο νερό και όπως είναι ασταθές και εύκολα διασπάται δεν αφήνει υπολείμματα. Το όζον που βρίσκεται στο επίπεδο της θάλασσας θεωρείται μολυσματικό στοιχείο για τον αέρα αυτού του επιπέδου από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας και έχει ανεπιθύμητες επιπτώσεις στο αναπνευστικό σύστημα των μελών του ζωικού βασιλείου. Από την άλλη, το όζον είναι χρήσιμο όταν βρίσκεται στην ανώτερη ατμόσφαιρα, γιατί απορροφά την επιβλαβή υπεριώδη ακτινοβολία και έτσι αυτή δεν φθάνει στη γήινη επιφάνεια. Εμφανίζεται σε χαμηλή συγκέντρωση στο σύνολο της γήινης ατμόσφαιρας. Το όζον έχει πολλές βιομηχανικές και καταναλωτικές εφαρμογές. Χρησιμοποιείται και στην οζονοθεραπεία, μια πρακτική εναλλακτικής ιατρικής που δεν είναι αποδεκτή από την επικρατούσα επιστημονική ιατρική κοινότητα.

Παραγωγή όζοντος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το Όζον μπορεί να παραχθεί από ξηρό Ο2 ή ατμοσφαιρικού αέρα που οδηγείται προς περιοχή όπου λαμβάνουν χώρα ηλεκτρικές εκκενώσεις τάσης 5.000 - 20.000 Βολτ. Μερικά ηλεκτρικά εξαρτήματα παράγουν αξιόλογα επίπεδα όζοντος, κυρίως συσκευές που χρησιμοποιούν υψηλές τάσεις, όπως ιονιστές αέρος, εκτυπωτές λέιζερ, φωτοαντιγραφικά και ηλεκτροσυγκολλητές. Επίσης συσκευές με ηλεκτροκίνητο περιστρεφόμενο κινητήρα μπορούν να δημιουργήσουν όζον από τη συνεχή δημιουργία σπιθών στο εσωτερικό του κινητήρα.

Χρήση του όζοντος στην Ιατρική (Οζονοθεραπεία)[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Την τελευταία εικοσαετία 1990-2010 άρχισε σε αρκετές Ευρωπαϊκές χώρες και στις ΗΠΑ η κυκλοφορία συσκευών που παρήγαγαν Όζον σε υγρή μορφή για ενέσιμη χρήση στην Ιατρική. Oρισμένοι έμποροι-εταιρείες των μηχανημάτων-γεννητριών όζοντος πραγματοποιούν διαφημίσεις και ισχυρίζονται ότι "το όζον είναι μια θαυματουργή θεραπεία για όλες τις ασθένειες, όπως τα Εκφυλιστικά Νοσήματα, ο Καρκίνος, το AIDS, κλπ", έχοντας μάλιστα συνήγορους των απόψεων τους και διπλωματούχους ιατρούς. Από την άλλη πλευρά, υπάρχουν οι διαφωνούντες, που δηλώνουν ότι "οι ισχυρισμοί περί θεραπευτικής αξίας του Όζοντος είναι αβάσιμοι, αμφισβητείται η τεκμηρίωση και αξιοπιστία της Οζονοθεραπείας, και δίνει σε πολλούς ανθρώπους ψεύτικες ελπίδες"[2]. Αλλοι μετριοπαθείες χρήστες της οζονοθεραπείας ισχυρίζονται ότι "η ενέσιμη χρήση Όζοντος (=με ένεση στους ιστούς και στο αρθρικό υγρό) που περιβάλλουν τα οστά και τις αρθρώσεις, προωθεί απλώς τους δικούς τους μηχανισμούς επούλωσης μυοσκελετικών βλαβών, μέσω της οξυγόνωσης των ιστών" [3]

Η θεραπευτική χρήση του όζοντος δεν έχει εγκριθεί από τις υγειονομικές αρχές ή ιατρικούς συλλόγους σε οποιαδήποτε αγγλόφωνη χώρα, και οι περισσότερες πολιτείες των ΗΠΑ απαγορεύουν την εμπορία των γεννητριών όζοντος, την ιατρική χρήση της, και ακόμη και την έρευνα και αλλά και τις ιατρικές δοκιμές της θεραπείας του όζοντος, έτσι ώστε οι γιατροί κινδυνεύουν να χάσουν τα ιατρικά τους πιστοποιητικά από χορήγηση ή τη συνταγογράφηση θεραπείας του όζοντος.

Επίσημες απόψεις φορέων για την οζονοθεραπεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Επικεφαλής της αντίθετης απόψεως για την Οζονοθεραπεία είναι το FDA (Food and Drug Administration), η Αμερικανική Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων, η οποία αναφέρει ότι "το Όζον είναι ένα τοξικό αέριο που δεν είναι γνωστό γιά χρήσιμες ιατρικές εφαρμογές, για συμπληρωματική ή για προληπτική θεραπεία". Το FDA αναφέρει επίσης ότι, "προκειμένου το Όζον να είναι αποτελεσματικό ως μικροβιοκτόνο, πρέπει να περιέχεται σε συγκέντρωση πολύ μεγαλύτερη από αυτή που μπορεί να γίνει ανεκτή με ασφάλεια από τον άνθρωπο και τα ζώα"[4]. To FDA ενέκρινε πρόσφατα τη χρήση του Όζοντος ως απολυμαντικό στη βιομηχανία επεξεργασίας τροφίμων. Το διάσημο περιοδικό JAMA (Journal of American Medical Association) του Αμερικανικού Ιατρικού Συλλόγου (JAMA), και η WHO (World Health Organization, Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας) που εδρεύει στη Γενεύη ουδέποτε έχουν δημοσιεύσει οποιαδήποτε έρευνα αναφορά οφέλη από τη χρήση του όζοντος στην ιατρική. Ωστόσο, σε διάφορα διεθνή ιατρικά περιοδικά έχουν δημοσιευθεί εκατοντάδες άρθρα αναφορικά με "θετικά αποτελέσματα της ιατρικής εφαρμογής του όζοντος σε μιά σειρά από παθολογικά νοσήματα". Οι περισσότερες από αυτές τις μελέτες έχουν δημοσιευθεί από το 1990 και μετά, και είναι προσβάσιμα στις Ιατρικές Βιβλιοθήκες (PubMed), περιλαμβάνουν δε προ-κλινικές μελέτες, τα πειράματα σε ζώα, ιστορικά ασθενών, ελεγχόμενες με εικονικό φάρμακο διπλές τυφλές μελέτες, ανθρώπινες εξετάσεις και αξιολογήσεις. Οι συγγραφείς αυτών των άρθρων είναι ως επί το πλείστον από την Ιταλία, την Πολωνία, Ρωσία, Γερμανία, Κούβα, Ισπανία, Ισραήλ, Ιαπωνία και Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, και τα εξαχθέντα συμπεράσματα έρχονται σε σύγκρουση με την άποψη του FDA. Η βιβλιογραφία στις μητρικές γλώσσες (πέραν της Αγγλικής) είναι η πιο άφθονη[5]. O Gérard Β. Sunnen ισχυρίζεται ότι "η ιατρική χρήση της οζονοθεραπείας σχετίζεται με τη δράση του όζοντος στο να σκοτώνει ιούς και τα βακτήρια στο αίμα και προτείνει ότι εκεί πρέπει να στραφεί η επιστημονική έρευνα"[6]. Η άδεια του συγκεκριμένου ιατρού έχει ανακληθεί από το τμήμα υγείας της Νέας Υόρκης, καθώς ήταν πτυχιούχος του πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης. [7].

Αναφορές και σημειώσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Streng, A. G. (1961). "Tables of Ozone Properties". Journal of Chemical Engineering Data 6 (3): 431–436. doi:10.1021/je00103a031.
  2. Oxygenation Therapy: "Unproven Treatments for Cancer and AIDS". Scientific Review of Alternative Medicine, 1997. http://www.quackwatch.org/01QuackeryRelatedTopics/Cancer/oxygen.html
  3. Prolozone Therapy®. http://www.antiagingmedicine.com/procedures.htm
  4. Code of Federal Regulations, 1976, Title 21 Vol 8 section 801.415 revised April 2006, US Food & Drug Administration
  5. Ozone Therapy Research. Pubmed. http://www.ncbi.nlm.nih.gov/
  6. Gérard Β. Sunnen: "A Virology Primer: With Special Reference to Ozone". http://www.triroc.com/sunnen/topics/virology.htm. "ozonated blood in the amount processed in usual treatment protocols is able to reduce viral load values in the total blood volume"
  7. State of New York, department of health: "CERTIFIED MAIL". http://www.google.gr/url?sa=t&source=web&cd=10&ved=0CGwQFjAJ&url=http%3A%2F%2Fw3.health.state.ny.us%2Fopmc%2Ffactions.nsf%2F0%2Fe45025273d2f9d2d85256a4a0047f1f1%2F%24FILE%2FATT4BSG6%2Flc107435.pdf&rct=j&q=G%C3%A9rard%20V.%20Sunnen%2C%20M.D&ei=rxc1ToOZE8ed-wb6t9jqDA&usg=AFQjCNH2r7Kd_ZkKh-TPORO4uIBU6Vi17w&sig2=iBPyJu6-2nVdzQPNHnIrrA&cad=rja.

Δείτε επίσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]


Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Ozone της Αγγλόγλωσσης Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).