Έλληνες στη Βουλγαρία

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Τα Ινδοευρωπαϊκά φύλα των Θρακών, Φρυγών και Ιλλυριών, ήταν τα πρώτα που ανέπτυξαν πολιτισμό στην περιοχή. Ο ιστορικός Ηρόδοτος μας αναφέρει ότι οι Θρακιώτες ήταν ο μέγιστος λαός της γης μετά τους Ινδούς. Η θρησκεία τους ήταν ίδια περίπου με εκείνη των Ελλήνων, με την προσθήκη μάλιστα της λεπτομέρειας, ότι από το δωδεκάθεο τιμούσαν ξεχωριστά τον Άρη, την Άρτεμη και τον Διόνυσο. Η προτίμησή τους για τους τρεις αυτούς θεούς εξηγείται από την αγάπη που έτρεφαν τα Θρακικά φύλα προς τον πόλεμο, το κυνήγι και το κρασί. Οι Θράκες χωρίζονταν στους Αρτάκες, τους Γέτες, τους Βεσσούς, τους Βίστονες, τους Οδρύσες, τους Κίκονες, τους Αστούς, τους Βισάλτες (ή Δόλογγες) και τους Παννονίους. Από νωρίς ξεκίνησαν πολιτισμικές ανταλλαγές με τους Αθηναίους, με χαρακτηριστικά παραδείγματα τον Μιλτιάδη, ο οποίος ήταν ηγεμόνας των Δόλογγων και ο Θεμιστοκλής, του οποίου η μητέρα καταγόταν από την Θράκη.

Ο ημίθεος Ορφέας ήταν Θρακικής καταγωγής και οι Ελληνικοί μύθοι τον ήθελαν να εφευρίσκει την κιθάρα, ή και να παίζει τη λύρα του, ή να θρηνεί το χαμό της Ευρυδίκης του, στις όχθες του Έβρου και στις πλαγιές της Στράντζας. Μια πλειάδα ακόμη από διάσημους μουσικούς, ο Μουσαίος, ο Λίνος, ο Θάμυρις και ο Εύμολπος, κατάγονταν επίσης από τη Θράκη.

Τον 8ο αιώνα π.Χ. αρχίζει η αποικιστική εξόρμηση των Ελλήνων στη Θρακική γη, που βαθμιαία θα καταλήξει στην ολοκληρωτική συγχώνευση του Θρακικού με το Ελληνικό στοιχείο. Ιδρύονται πολυάριθμες νέες πόλεις, η Ποτίδαια, τα Άβδηρα, η Ηράκλεια, η Αμφίπολη, η Αγαθούπολη και άλλες, ενώ ορίζονται τόποι για κοινούς Θρακικούς αγώνες, τα Πύθεια στην Ευμολπιάδα (σημερινή Φιλιππούπολη), τα Διονύσια στα Άβδηρα και τα Βοσπόρια στην ακτή του Βοσπόρου. Σταδιακά η Θράκη θα αρχίσει να παράγει σπουδαίες προσωπικότητες, όπως τον Δημόκριτο, το Λεύκιππο, τον Πρωταγόρα και τον Παιόνιο. Όταν ο Μακεδόνας βασιλιάς Φίλιππος Β' και ο γιος του Αλέξανδρος επισκεφτούν την κατακτημένη από την φάλαγγά τους Θράκη, θα συναντήσουν ένα λαό της ίδιας πολιτισμικής βαθμίδας με το δικό τους. Αυτή την περίοδο θα δημιουργηθούν ή θα αναδυθούν πολλές σημαντικές πόλεις, ανάμεσά τους οι Φίλιπποι και η Φιλιππούπολη.

Την περίοδο της Ρωμαιοκρατίας οριοθετήθηκε για πρώτη φορά τα μέχρι τότε ακαθόριστα όρια της επαρχίας: Αίμος στο Βορρά, Θρακικό Πέλαγος στο Νότο κλπ. Η Θράκη, τότε, θα μετονομαστεί σε Μοισία και θα διατηρήσει πλήρως τον Ελληνικό της χαρακτήρα, ενώ θα δημιουργηθεί η στρατηγική πόλη Αδριανούπολη.

Τον 4ο αιώνα μ.Χ. έκαναν για πρώτη φορά την εμφάνισή τους στην περιοχή της Θράκης Βούλγαροι επιδρομείς. Αυτοί αρχικά επιθυμούσαν να αποκτήσουν λάφυρα από τις Ελληνικές πόλεις της Θράκης, που την περίοδο εκείνη ήταν μέρος της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Τον 7ο αιώνα ξεκίνησαν για πρώτη φορά να δημιουργούν εγκαταστάσεις στις περιοχές της Βόρειας Θράκης και της περιοχής πέρα από τον Αίμο. Οι συγκρούσεις των Βουλγάρων με τους Βυζαντινούς υπήρξαν τρομερές και ανελέητες. Όταν οι Βουλγαρικές ορδές ξεχύνονταν στη Νότια Θράκη, οι πληθυσμοί που συναντούσαν στο δρόμο τους δεν είχαν να περιμένουν τίποτα άλλο από τη σφαγή, ή την απαγωγή, ενώ από τις πόλεις και τα χωριά δεν απέμεναν, συνήθως, παρά καπνισμένα ερείπια. Σταδιακά η περιοχή κατοίκισης των Βουλγάρων θα αποκτήσει το όνομα Βουλγαρία.

Οι Βούλγαροι κατάφεραν δύο φορές να εξολοθρέψουν τις Βυζαντινές στρατιές στη Νότια Θράκη και τη Μακεδονία. Ανάμεσα στις πολλές μάχες ανάμεσα στους Βυζαντινούς και τους Βουλγάρους, αξίζει να σημειωθεί, εκείνη του 1014, που διεξήχθη στη Θρακική Μπελασίτσα . Ο Βυζαντινός Αυτοκράτορας Βασίλειος ο Β’ περικύκλωσε τον Βουλγαρικό στρατό και αφού τον νίκησε, τύφλωσε όλους τους 14,000 αιχμαλώτους του και τους έστειλε πίσω στον Βούλγαρο Τσάρο Σαμουήλ, αφήνοντας σε κάθε 100 τυφλούς ένα μονόφθαλμο για οδηγό τους. Αντικρίζοντας το ανατριχιαστικό θέαμα, ο Σαμουήλ έπαθε συμφόρηση και σε λίγες μέρες πέθανε. Από τότε οι Βούλγαροι σταμάτησαν τις επιδρομές τους, ενώ ο Αυτοκράτορας Βασίλειος έμεινε στην ιστορία ως Βουλγαροκτόνος.

Η άβυσσος που χώριζε τους δύο λαούς γεφυρώθηκε όταν οι Οθωμανοί Τούρκοι κατέκτησαν την περιοχή Θράκης και Βουλγαρίας, ενώ η περιοχή θα ονομαστεί απλώς Διοίκηση Ρουμελίας. Ο όρος Ρουμελία ήταν τουρκικός όρος που σήμαινε Χώρα Ρωμιών. Η περιοχή θα συνεχίσει μέχρι το 19ο αιώνα να ονομάζεται έτσι, όταν και οι Έλληνες θα ξεκινήσουν να το απλοποιήσουν σε Ρωμυλία. Την περίοδο της Τουρκοκρατίας οι Έλληνες και οι Βούλγαροι της περιοχής θα δεχτούν πολλές διώξεις, κυρίως θρησκευτικού χαρακτήρα, ενώ η κακοδιοίκηση συμβάδιζε με την καταπίεση, την τρομοκρατία και τη θηριωδία.

Τον Μάρτιο του 1878 η Ρωσία θα υποχρεώσει την Οθωμανική Αυτοκρατορία, με την Συνθήκη του Αγίου Στεφάνου, να δεχτεί μια εξαιρετικά μεγάλη εδαφικά Βουλγαρία, η οποία εκτεινόταν από τον Δούναβη μέχρι το Αιγαίο Πέλαγος, ενσωματώνοντας έτσι εδάφη τα οποία περιείχαν σημαντικούς Ελληνικούς και Τουρκικούς πληθυσμούς. Μετά από αντίδραση των Ευρωπαϊκών Δυνάμεων θα αποφασιστεί στο Συνέδριο του Βερολίνου, τον Ιούλιο του 1878, να δημιουργηθεί ένα αυτόνομο Βουλγαρικό κράτος, αλλά και να αυτονομηθεί με φόρο υποτελείας στο Σουλτάνο η Ανατολική Ρωμυλία. Η Ανατολική Ρωμυλία εκτεινόταν από την περιοχή νότια της Οροσειράς του Αίμου, μέχρι την νότια Θράκη και την Μαύρη Θάλασσα στα ανατολικά. Πρωτεύουσα του κρατιδίου ορίστηκε η Φιλιππούπολη, που διατηρούσε την εποχή εκείνη μια μεγάλη και ακμαία Ελληνική κοινότητα, ενώ η πόλη αποτελούσε εμποροβιομηχανική και πολιτισμική πρωτεύουσα της όλης περιοχής. Συγκεκριμένα το 1878 η Φιλιππούπολη είχε 25,000 περίπου κατοίκους, από τους οποίους οι 10,900 ήταν Βούλγαροι, οι 5,560 Τούρκοι και οι 4780 Έλληνες, ενώ υπήρχαν σημαντικές ομάδες Εβραίων, Αρμενίων και Ρομά. Το 1884, μάλιστα, η Ελληνική κοινότητα της πόλης είχε φτάσει τους 5,500 κατοίκους, αποτελώντας έτσι το 26,5% του συνολικού πληθυσμού. Το Ελληνικό στοιχείο στην Ανατολική Ρωμυλία ήταν ιδιαίτερα έντονο και πλειοψηφούσε στις ανατολικές παράκτιες πόλεις, όπως τον Πύργο, την Βάρνα, την Σωζόπολη, την Μεσημβρία, την Μήδεια, την Αγχίαλο, την Αγαθούπολη και άλλες. Η Σήλυμνος και η Στενήμαχος, πόλεις στο εσωτερικό της Ανατολικής Ρωμυλίας, είχαν και αυτές καθαρό Ελληνικό στοιχείο.

Με την δημιουργία της Ανατολικής Ρωμυλίας η Βουλγαρική κοινότητά της ξεκίνησε από την πρώτη κιόλας στιγμή διεργασίες για την μελλοντική ενσωμάτωσή της στην Βουλγαρία. Έτσι, εγκαινίασε μια εκστρατεία εκβουλγαρισμού των εδαφών με μαζική εισροή Βουλγάρων από τη γειτονική Βουλγαρία και με οικονομικό μποϊκοτάζ, προκλήσεις και επιθέσεις εις βάρος των Ελλήνων. Η μοιραία ώρα για τον Ελληνισμό της περιοχής σήμανε στις 6 Σεπτεμβρίου 1885, όταν οι Βούλγαροι κήρυξαν ξαφνικά την ένωση της Ανατολικής Ρωμυλίας με τη Βουλγαρία, παρά τους όρους της συνθήκης του Βερολίνου. Τα επόμενα χρόνια θα είναι ιδιαίτερα δύσκολα για τους Έλληνες της Ανατολικής Ρωμυλίας, καθώς η εχθρότητα των Βουλγάρων εκδηλωνόταν πλέον απροκάλυπτα, με αποτέλεσμα πολλά Ελληνικά σχολεία να κλείσουν και περιουσίες Ελλήνων να κατασχεθούν. Από τον Ιούλιο έως τα τέλη Αυγούστου 1906 εκδηλώθηκε ένας απίστευτος διωγμός από Βούλγαρους κομιτατζήδες με αποτέλεσμα οι Έλληνες να μην τολμούν να βγουν από τα σπίτια τους, καθώς θα αντιμετώπιζαν δολοφονίες, βιασμούς, προπηλακισμούς και άλλες διώξεις. Αποτέλεσμα του δίμηνου διωγμού ήταν 113 εκκλησίες και 66 σχολεία να λεηλατηθούν και να καταστραφούν, ενώ αποκορύφωμα ήταν το ολοκαύτωμα της Ελληνικής πόλης της Αγχιάλου. Έντρομοι οι Ελληνικοί πληθυσμοί ακολούθησαν την έξοδο από τα εχθρικά εδάφη. Υπολογίζεται ότι 30 χιλιάδες Έλληνες εγκατέλειψαν την Βουλγαρία εκείνο το διάστημα.

Αργότερα με την Συνθήκη του Νεϊγύ (1919) σε μια άτυπη ανταλλαγή πληθυσμών Ελλάδας-Βουλγαρίας 50 περίπου χιλιάδες Έλληνες πήραν τον δρόμο προς το νότο. Σήμερα οι Έλληνες της Βουλγαρίας με βάση την απογραφή του 2011 αριθμούσαν περίπου 1,360 άτομα, αν και διάφοροι οργανισμοί εκτιμούν ότι ο πραγματικός αριθμός μπορεί να κυμαίνεται κοντά στους 25 χιλιάδες. Το 2011, μάλιστα, απογράφηκαν 2,560 Έλληνες Σαρακατσάνοι και 3,700 Έλληνες Βλάχοι.

Δείτε Επίσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

http://www.mfa.gr/en/blog/greece-bilateral-relations/bulgaria/