Άντζελο Σανούδο

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Ο Άντζελο Σανούδο, γεννήθηκε ανάμεσα στα 1194 και 1201 και πέθανε κατά το 1262 (?) υπήρξε ο δεύτερος Δούκας της Νάξου από το 1227 (?) μέχρι και το 1262 (?).

Γιος του Μάρκο Σανούδο, ενός Ενετού ευγενούς που κατέκτησε στις αρχές του 13ου αιώνα το Δουκάτο της Νάξου, ο Άντζελο Σανούδο διαδέχτηκε τον πατέρα του κατά το 1227. Πέρασε το μεγαλύτερο κομμάτι της ζωής του πολεμώντας, κυρίως για τους άρχοντές του τον Λατίνο Αυτοκράτορα και μετά το 1248 τον Πρίγκιπα της Αχαΐας. Συμμετείχε από το 1216 σε μια εκστρατεία ενάντια στο Δεσποτάτο της Ηπείρου αφού αναγνωρίστηκε επίσημα από τον Λατίνο Αυτοκράτορα ως διάδοχος του πατέρα του για το Δουκάτο της Νάξου. Προσέφερε την βοήθεια του ναξιώτικου στόλου στην Αυτοκρατορία το 1235 όταν αυτή αντιμετώπισε τον κίνδυνο των Βουλγάρων. Το 1248, η εξουσία πάνω στο Δουκάτο της Νάξου πέρασε από την Λατινική Αυτοκρατορία στο Πριγκιπάτο της Αχαΐας. Ήταν ως βασάλος του Γουλιέλμου Β’ Βιλλεαρδουίνου που ο Άντζελο Σανούδο συμμετείχε στην Μάχη της Πελαγονίας όπου και αιχμαλωτίστηκε.

Το Δουκάτο της Νάξου τον καιρό του Μάρκο Σανούδο και που παρέλαβε ο Άντζελο Σανούδο

Τον διαδέχτηκε ο γιος του Μάρκο Β’ Σανούδο.

Οικογένεια και νεότητα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οικογένεια[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το έμβλημα του Πιέτρο Α’ Καντιάνο.

Η οικογένεια Σανούδο καταγόταν από οικογένειες διοικούντων και ατόμων που εμπλέκονταν στη διοίκηση της πόλης της Ηράκλειας που υπολογίζεται πως εγκαταστάθηκαν στο ενετικό αρχιπέλαγος στις αρχές του 9ου αιώνα μετά την καταστροφή της πόλης τους. Για ένα χρονικό διάστημα έφερε το όνομα Καντιάνο και παρείχε διάφορους δόγηδες στη Γαληνοτάτη εκ των οποίων ο Πιέτρο Γ’ Καντιάνο Κανούτο (ο σεβάσμιος) ή Σανούτο (ο σοφός) (942-959)[1]. Οι τελευταίοι άμεσοι απόγονοι των Καντιάνο (όπως επιβεβαιώθηκε τον 11ο αιώνα) απαξιώθηκαν μετά από μια απόπειρα εγκατάστασης δυναστείας στην ηγεσία της Γαληνοτάτης. Στη συνέχεια, γίνεται αποκλειστικά λόγος για την οικογένεια των Σανούδο[2].

Πιστοποιείται η ύπαρξη ενός Μάρκο Σανούδο κατά το δεύτερο μισό του 6ου αιώνα. Φέρεται να κατείχε τους τίτλους του συμβούλου και του καπετάνιου. Επίσης φέρεται να είχε διατελέσει πρέσβης της Βενετίας στην Κωνσταντινούπολη όπου είχε διαπραγματευτεί την αναγνώριση από την Βυζαντινή Αυτοκρατορία τα κυριαρχικά δικαιώματα της Βενετίας στην Δαλματία και την Κροατία την περίοδο 1084-1085. Με αυτή την ευκαιρία σύναψε αρκετές επαφές και αποδοτικές σχέσεις στην Ελλάδα και στα νησιά του Αιγαίου. Το παρατσούκλι του Costantinopolitani (ο «Κωνσταντινουπολίτης») του αποδόθηκε. Είχε έναν γιο τον Πιέτρο, για τον οποίο η μοναδική πληροφορία που έχουμε είναι ο γάμος του με την Ζαμπαρέλα, την αδερφή του δόγη Ενρίκο Ντάντολο. Από αυτό το γάμο γεννήθηκαν τρία παιδιά : ο Μάρκο, ο Μπερνάρντο και ο Λουνάρντο[3].

Ο Μπερνάρντο Σανούδο υπήρξε μέρος, ως νέος, των ελεκτόρων του Δόγη Ενρίκο Ντάντολο το 1192. Ο Λουνάρντο αποτελούσε μέλος των διοικητών του ενετικού στόλου στην Άβυδο το 1196. Ο Λουνάρντο, ή σύμφωνα με άλλα μεσαιωνικά χρονικά Μπερνάρντο, κατείχε τον τίτλο του Capitan delle Navi (Καπετάνιος ενός τμήματος του στόλου) του Ενρίκο Ντάντολο στη διάρκεια της κατάληψης της Κωνσταντινούπολης το 1204[4].

Ο Μάρκο Σανούδο, ο πατέρας του Άντζελο συμμετείχε στην Τέταρτη Σταυροφορία το 1204 και στην διαπραγμάτευση της αγοράς της Κρήτης από τη Βενετία στον Βονιφάτιο τον Μομφερατικό. Ίδρυσε το Δουκάτο της Νάξου, ανάμεσα στο 1205 και 1207 ή λίγο μετά το 1213-1214, σύμφωνα με τις διάφορες εκδοχές, και έχτισε μια νέα πρωτεύουσα γύρω από το φρούριό του, το castro. Πολέμησε στο πλευρό της Βενετίας στη διάρκεια επιχείρησης στη Κρήτη το 1211. Ο Μάρκο Σανούδο, βασάλος του Λατίνου Αυτοκράτορα Ερρίκου του Αινώ, πολέμησε την Αυτοκρατορία της Νίκαιας αλλά και τον Θεόδωρο Άγγελο Δούκα, τον Δεσπότη της Ηπείρου[5].

Νεότητα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το οικόσημο των Σανούδο, δουκών της Νάξου

Η ημερομηνία γέννησης του Άντζελο Σανούδο δεν είναι γνωστή με σιγουριά, όπως αυτή της μητέρας του. Οι πηγές δεν βοηθουν σχετικά με την σύζυγο του Μάρκο Σανούδο. Είναι σίγουρο πως παντρεύτηκε μια αδερφή του Αυτοκράτορα, αλλά δεν είναι δυνατό να μαθευτεί αν πρόκειται για την Άντζελα την αδερφή του πρώτου Λατίνου Αυτοκράτορα Βαλδουίνου του Αινώ ή της αδελφής του Αυτοκράτορα της Νίκαιας Θεόδωρου Λάσκαρη. Ο Άντζελο πρέπει να προήλθε από έναν πρώτο γάμο, αφού ήταν 26 ετών όταν διαδέχτηκε τον πατέρα του[6] · [7]. Ο Μάρκο Σανούδο πέθανε ανάμεσα στο 1220 και 1230 σύμφωνα με όλες τις πηγές[6]. Η ημερομηνία του 1220 για τον θάνατο του Μάρκο Σανούδο βασίζεται σε ένα γράμμα του Μάρκο Β’ Σανούδο προς τη Δημοκρατία της Βενετίας όπου γράφει πως ο πατέρας του Άντζελο Σανούδο ορκίστηκε πίστη στον Αυτοκράτορα Ροβέρτο μετά τον θάνατο του παππού του Μάρκο Σανούδο. Ο Ροβέρτος βασίλεψε από το 1219 μέχρι και το 1228. Είναι τότε κοινώς αποδεκτό πως ο Μάρκο Σανούδο πέθανε κατά το 1220. Αλλά, οποιαδήποτε ημερομηνία ανάμεσα στο 1220 και 1228 είναι πιθανή. Ο Γουλιέλμος Σαιν-Γκιγιαίν, βασιζόμενος σε μια δωρεά ενός μοναστηριού της Νάξου « in articulo mortis » (« με το άρθρο του θανάτου ») που έγινε στη Βενετία από τον Μάρκο Σανούδο σε ένα ενετικό μοναστήρι τον Σεπτέμβριο του 1227[8], προτείνει τον θάνατο του Μάρκο Σανούδο, στη Βενετία τον Σεπτέμβριο ή τον Οκτώβριο του 1227[9].
Ο Άντζελο Σανούδο πρέπει τότε να γεννήθηκε, το λιγότερο κατά το 1194 και το αργότερο κατά το 1201.

Ο Μάρκο Σανούδο συνόδευσε τον Λατίνο Αυτοκράτορα Ερρίκο στη τελευταία του στρατιωτική εκστρατεία το 1216. Πήγε στη συνέλευση των βασάλων στη Θεσσαλονίκη με 1.500 άνδρες και τον γιό του Άντζελο. Εκεί, ο Αυτοκράτορας, λίγο πριν τη δολοφονία του, αναγνώρισε τον τελευταίο ως ως διάδοχο του πατέρα του στον τίτλο του Δούκα της Νάξου. Μετά τον δηλητηριασμό του Ερρίκου, ο Μάρκο Σανούδο φαίνεται να επέστρεψε στη Νάξο, αφήνοντας το γιό του και το στρατό του να εκτελέσει τις φεουδαρχικές του υποχρεώσεις. Οι πηγές τότε δεν είναι πολύ ξεκάθαρες σχετικά με το σε ποιόν ο Άντζελο έδωσε όρκο πίστης : στον Πιέρ Β’ του Κουρτεναί ή στον Ροβέρτο του Κουρτεναί-Κωνσταντινούπολης, πριν ή μετά τον θάνατο του πατέρα του. Ο στρατός του Δουκάτου, υπό την ηγεσία είτε του ίδιου του Μάρκο, είτε του Άντζελο, συμετείχε στο υπόλοιπο της εκστρατείας[10].

Δούκας της Νάξου[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ερείπια του πύργου του castro της Νάξου.

Διαδέχτηκε τον πατέρα του Μάρκο Σανούδο ανάμεσα στο 1220 και 1227.

Το Δουκάτο της Νάξου βρισκόταν τριγυρισμένο από ισχυρούς γείτονες : την Λατινική Αυτοκρατορία της Κωνσταντινούπολης, την Αυτοκρατορία της Νίκαιας και την Δημοκρατία της Βενετίας. Ο Άντζελο Σανούδο κατάφερε να διατηρήσει μια ισορροπία ανάμεσα στους τρεις για να διατηρήσει τα εδάφη του. Σεβάστηκε τις υποχρεώσεις του ως βασάλος απέναντι στους Λατίνους αυτοκράτορες βοηθώντας τους στους πολέμους τους με το Δεσποτάτο της Ηπείρου, την Αυτοκρατορία της Νίκαιας ή τους Βουλγάρους. Μετά την ανακατάληψη της Σάμου, της Χίου και της Λέσβου το 1225 από τους Βυζαντινούς, ο ναξιώτικος στόλος περιπολούσε στο Αιγαίο για να ανακόψει την πρόοδό τους. Αυτό εξυπηρετούσε τα συμφέροντα της Λατινικής Αυτοκρατορίας και προστάτευε το Δουκάτο[11].

Το 1230, παρενέβη στη Κρήτη για λογαριασμό της Βενετίας[12]. Το νησί τότε γνώριζε επανάσταση κατά της ενετικής παρουσίας. Ο Δούκας της Νάξου εκλήθη για να προσφέρει βοήθεια από τον Ενετό Δούκα του νησιού, Τζιοβάνι Στορλάτο. Αλλά, η ανάμειξη στη σύγκρουση του ισχυρού στόλου του Ιωάννη Γ’ Δούκα Βατάτζη, Αυτοκράτορα της Νίκαιας, οδήγησε τον Σανούδο να υποχωρήσει από την Κρήτη για να μην βρεθούν οι κτήσεις του υπό απειλή[11]. Εικάζεται πως δέχτηκε δώρα ή χρυσό που έπαιξαν ρόλο στην απόφασή του. Αυτή υπήρξε η τελευταία απόπειρα ανάμειξης του Δουκάτου της Νάξου στην Κρήτη[13].

Ο Άντζελο Σανούδο παρέμεινε επίσης απαθής όταν ο Ιωάννης Γ’ επιτέθηκε στην Ρόδο για να διώξει από εκεί τον Λέοντα Γαβαλά, έναν πρώην Βυζαντινό κυβερνήτη που εκμεταλλευόμενος τις δυσκολίες που αντιμετώπιζε η Αυτοκρατορία στις αρχές του 13ου αιώνα για να αυτονομηθεί. Είχε μάλιστα αυτοανακηρυχτεί «Άρχοντας των Κυκλάδων». Η παρέμβαση της Νίκαιας εξαφάνιζε επίσης έναν μελλοντικό ανταγωνιστή στο Αρχιπέλαγος[13].

Το 1235, ο Ιωάννης Γ’ υπέγραψε σύμφωνο συμμαχίας με τον Βούλγαρο Τσάρο Ιβάν Ασσάν Β’ για να επιτεθεί στην Κωνσταντινούπολη. Ο Ιωάννης Βρυέννιος, ο Λατίνος Αυτοκράτορας κάλεσε τότε σε βοήθεια τους βασάλους του. Ο Άντζελο Σανούδο απάντησε στέλνοντας το ναξιώτικο στόλο. Η στρατιωτική βοήθεια δεν ήταν τελικά αναγκαία για την σωτηρία της πρωτεύουσας καθώς ο Βούλγαρος Τσάρος ανέτρεψε την συμμαχία. Φαίνεται πως ο Άντζελο Σανούδο συμμετείχε στις διαπραγματεύσεις για την υπογραφή συμφώνου ειρήνης μεταξύ των δύο πλευρών[13]. Ο Ιωάννης Γ’ πάντως κατέλαβε την Αμοργό για να τιμωρήσει τον Άντζελο για την υποστήριξή του στον Λατίνο Αυτοκράτορα[14].

Το 1247, παρείχε την βοήθειά του στον Πρίγκιπα της Αχαΐας, Γουλιέλμο Β' Βιλεαρδουίνο όταν αυτός πολιορκούσε την Μονεμβασία και στη συνέχεια επιτέθηκε στον Ταΰγετο, στους Τσάκωνες, επαναστάτες κατά της κυβέρνησής του. Το 1248, ο Βαλδουίνος Β’ μετέφερε την εξουσία πάνω στο Δουκάτο της Νάξου από τη Λατινική Αυτοκρατορία στο Πριγκιπάτο της Αχαΐας. Ο Άντζελο Σανούδο έγινε τότε άμεσος βασάλος του Γουλιέλμου Β', μία μορφή υποβιβασμού στην ιεραρχία των λατινικών κρατών για την Νάξο[15].

Το 1259, ο Άντζελο Σανούδο κλήθηκε στην εκστρατεία από τον άρχοντά του για να συμμετάσχει στη μεγάλη συμμαχία ενάντια της Αυτοκρατορίας της Νίκαιας. Οι στρατοί των Λατίνων και των Βυζαντινών συγκρούστηκαν στη Μάχη της Πελαγονίας που υπήρξε μια βαριά ήττα για του Λατίνους. Ο Γουλιέλμος Β’, ο Άντζελο και αρκετοί άλλοι « Φράγκοι » ιππότες αιχμαλωτίστηκαν. Ο Άντζελο ελευθερώθηκε αρκετά σύντομα και επέστρεψε στη Νάξο. Παρακολούθησε από μακριά την κατάληψη της Κωνσταντινούπολης το 1261 από τον Μιχαήλ Η' Παλαιολόγο[15].

Ο Άντζελο Σανούδο έστειλε τότε τη γυναίκα του και τον μεγαλύτερο γιό του Μάρκο να δώσουν όρκο πίστης στον πρώην Λατίνο Αυτοκράτορα, Βαλδουίνο Β' που είχε βρει καταφύγιο στη Θήβα. Εκεί, ο Μάρκο χρίστηκε, συμβολικά, ιππότης της Αυτοκρατορίας[15].

Γάμος και απόγονοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Άντζελο Σανούδο παντρεύτηκε σε άγνωστη ημερομηνία μία από τις κόρες του Μακάριου του Σαιν-Μενεού, μιας οικογένειας ευγενών από την Καμπανία. Απέκτησαν τρία παιδιά : τον Μάρκο τον διάδοχο, τον Μαρίνο που κληρονόμησε την Πάρο και την Αντίπαρο και μια κόρη που παντρεύτηκε ο Πάολο Ναβιγκαιόσο, Άρχοντας της Λήμνου[13] · [14].

Ο μεγαλύτερός του γιος Μάρκο τον διαδέχτηκε.

Σημειώσεις και παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Βιβλιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • (Αγγλικά) J.K. Fotheringham et L.R.F Williams, Marco Sanudo, conqueror of the Archipelago., Clarendon Press, Oxford, 1915.
  • (Αγγλικά) Charles A. Frazee, The Island Princes of Greece. The Dukes of the Archipelago., Adolf M. Hakkert, Amsterdam, 1988. ISBN 9025609481
  • (Αγγλικά) Paul Hetherington, The Greek Islands. Guide to the Byzantine and Medieval Buildings and their Art, Londres, 2001. ISBN 1-8999163-68-9
  • Jean Longnon, L'Empire latin de Constantinople et la Principauté de Morée., Payot, 1949.
  • Guillaume Saint-Guillain, «Les Conquérants de l'Archipel. L'Empire latin de Constantinople, Venise et les premiers seigneurs des Cyclades.», in Gherardo Ortali, Giorgio Ravegnani et Peter Schreiner (dir.), Quarta Crociata. Venezia - Bisanzio - Impero Latino., Istituto Veneto di Scienze, Lettere ed Arti, Venise, 2006. ISBN 8888143742
  • Père Robert Saulger, Histoire nouvelle des Ducs de l'Archipel., Paris, 1699. (repris par Louis Lacroix, Îles de la Grèce, 1853 et Ernst Curtius)
  • B. J. Slot, Archipelagus Turbatus. Les Cyclades entre colonisation latine et occupation ottomane. c.1500-1718., Publications de l'Institut historique-archéologique néerlandais de Stamboul, 1982. ISBN 9062580513

Εξωτερικοί Σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σημειώσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Πιέτρο Α' Καντιάνο (887), Πιέτρο Β' Καντιάνο (932-939), Πιέτρο Γ’ Καντιάνο Κανούτο (ο σεβάσμιος) ή Σανούτο (ο σοφός) (942-959), Πιέτρο Δ' Καντιάνο (959-976) και Βιτάλε Καντιάνο (978-979)
  2. J.K. Fotheringham, op. cit., p. 1-12.
  3. J.K. Fotheringham, op. cit., p. 12-13.
  4. J.K. Fotheringham, op. cit., p. 13.
  5. C. Frazee, op. cit., p.20.
  6. 6,0 6,1 Charles A. Frazee, The Island Princes of Greece., p. 23.
  7. J.K. Fotheringham, p. 66-68.
  8. Το έγγραφο διατηρείται.
  9. Guillaume Saint-Guillain, op. cit., p. 226-233.
  10. J.K. Fotheringham, p. 67 et 97-98.
  11. 11,0 11,1 C. Frazee, op. cit., p. 25.
  12. Ορισμένες πηγές θεωρούν πως ήταν ο Μάρκο Σανούδο που επενέβη στην Κρήτη. Πάντως, μια παρέμβαση Άντζελο Σανούδο θεωρείται πιο πιθανή.
  13. 13,0 13,1 13,2 13,3 C. Frazee, op. cit., p. 26.
  14. 14,0 14,1 Profil des Sanudi dans Medieval Lands de Charles Cawley
  15. 15,0 15,1 15,2 C. Frazee, op. cit., p. 27.