Άνδεις

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Συντεταγμένες: 32°39′10″S 70°0′40″W / 32.65278°S 70.01111°W / -32.65278; -70.01111

Οι Άνδεις στα σύνορα Χιλής-Αργεντινής
Cono de Arita, Salta. (Argentina).jpg

Οι Άνδεις (από τη λέξη της γλώσσας Κέτσουα: Anti(s) = «υψηλή κορυφή») είναι η μακρύτερη οροσειρά της Γης. Καταλαμβάνει σχεδόν ολόκληρη τη δυτική ακτή της Νότιας Αμερικής, με γενική κατεύθυνση βορρά-νότου. Το μήκος τους φθάνει τα 7.000 km και το πλάτος τους υπερβαίνει σε κάποια γεωγραφικά πλάτη τα 500 km, με το φαρδύτερο μέρος μεταξύ των παραλλήλων 18° και 20° νότιου πλάτους. Τα υψίπεδα των Άνδεων δημιουργήθηκαν όταν η τεκτονική πλάκα Νάσκα ολίσθησε κάτω από την Νοτιοαμερικάνικη πλάκα[1]. Τα βουνά των Άνδεων εκτείνονται σε επτά χώρες: Την Αργεντινή, τη Βενεζουέλα, τη Βολιβία, τον Ισημερινός, την Κολομβία, το Περού και τη Χιλή. Μάλιστα κάποιες από αυτές, κυρίως το Περού και η Βολιβία, είναι γνωστές ως «κράτη των Άνδεων».

Μορφολογία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι Άνδεις αποτελούνται από δύο συνιστώσες, την Ανατολική Κορδιλιέρα (Cordillera Oriental) και τη Δυτική κορδιλιέρα (Cordillera Occidental), με μικρότερες οροσειρές, όπως την Cordillera de la Costa της Χιλής. Από πλευράς ύψους, οι Άνδεις αποτελούν την υψηλότερη οροσειρά έξω από την Ασία, με την υψηλότερη κορυφή τους, την Ακονκάγκουα, να φθάνει σε υψόμετρο 6.959 μέτρα[2] πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας. Η κορυφή του όρους Τσιμποράσο, στις Άνδεις του Εκουαδόρ, θεωρείται το σημείο της γήινης επιφάνειας που απέχει περισσότερο από κάθε άλλο από το κέντρο της Γης, επειδή η Γη είναι πεπλατυσμένη εξαιτίας της περιστροφής γύρω από τον άξονά της. Σε σύγκριση με τα Ιμαλάια, οι Άνδεις έχουν περίπου ίσο πλάτος αλλά υπερδιπλάσιο μήκος.

Ηφαιστειότητα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στην περιοχή των Άνδεων υπάρχουν περίπου 70 ηφαίστεια, πολλά από τα οποία είναι ενεργά και έχουν προκαλέσει τεράστιες καταστροφές. Κατηγοριοποιούνται σε τρεις ομάδες ανάλογα με τη γεωγραφική τους θέση: την κολομβιανο-ισημερινή, την περουβιανο-χιλιανή και την αργεντινο-χιλιανή. Τα ηφαίστεια Τσιμποράσο (6.267 μ.) και το Κοτοπάξι (5.897 μ.) στον Ισημερινό ανήκουν στην πρώτη ομάδα[3]. Στην δεύτερη υπάρχουν ενεργά ηφαίστεια ως το πρόσφατο παρελθόν ενώ στην τρίτη ομάδα υπάρχουν τα περισσότερα και ήταν η αιτία για τεράστιες καταστροφές, όπως ο Μεγάλος σεισμός της Βαλδίβια (1960).

Δείτε επίσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Πηγές - Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. "Παγκόσμιος Άτλας του 21ου Αιώνα", Καθημερινή - Dorling Kindersley, σελ. 50
  2. Εγκυκλοπαίδεια "Νέα Δομή", τόμ. 4, σελ.59, Αθήνα 1999
  3. Εγκυκλοπαίδεια "Νέα Δομή", τόμ. 4, σελ.60, Αθήνα 1999